Εδώ και μήνες δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο κάνουν λόγο για πιθανή, επικείμενη ένταξη της Τουρκίας στην ομάδα των χωρών BRICS. Εσχάτως, οι πληροφορίες πληθαίνουν τόσο στη Δύση όσο και στην Τουρκία. Κάτι που ανάγκασε τον εκπρόσωπο της Κομισιόν να τοποθετηθεί -χλιαρά, κατευναστικά- επί αυτού του ιδιαίτερα σημαντικού θέματος. Κι’ όλα αυτά, ενώ προ ημερών προσκεκλημένος σε σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ ήταν ο Τούρκος ΥΠΕΞ, Χακάν Φιντάν.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, το οποίο επικαλείται υψηλόβαθμες ανώνυμες τουρκικές πηγές που γνωρίζουν το θέμα, η Τουρκία «απογοητευμένη από την έλλειψη προόδου στην ένταξή της στην ΕΕ, ζήτησε επίσημα να ενταχθεί στη συμμαχία των αναπτυσσόμενων αγορών, BRICS, καθώς προσπαθεί να σφυρηλατήσει νέους δεσμούς πέρα από αυτούς με τους παραδοσιακούς Δυτικούς συμμάχους της».
Το δημοσίευμα αναπαράγει και η τουρκική, αγγλόγλωσση, φιλοκυβερνητική εφημερίδα, Daily Sabah, με τίτλο «η Τουρκία υποβάλλει αίτηση για ένταξη στην BRICS για την προώθηση νέων συμμαχιών». Εως τώρα, πάντως, επίσημα η Αγκυρα ούτε διαψεύδει, αλλά ούτε και επιβεβαιώνει τα σχετικά δημοσιεύματα. Στελέχη του «κεμαλικού» κόμματος της τουρκικής αξιωματικής αντιπολίτευσης, CHP, ζητούν από την κυβέρνηση να διευκρινίσει «εάν αληθεύει μια τόσο σημαντική εξέλιξη. Και, εάν δεν είναι αλήθεια, γιατί δεν έχει διαψευσθεί».
Οπως είχε επισημάνει τον Ιούνιο το Neostrategy.gr, η Τουρκία είχε προβεί σε σχετικές συνεννοήσεις εδώ και μήνες. Μάλιστα, αυτός που φέρεται να τις έκανε, ήταν ο υπουργός Εξωτερικών της γείτονος, Χ. Φιντάν. Τον ίδιο προσκάλεσε εσχάτως η ΕΕ σε σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της, όπου, όπως ήταν αναμενόμενο, από τα βασικά ζητήματα της ατζέντας ήταν το «αίτημα» που εγείρει η Αγκυρα για νέα συμφωνία Τελωνειακής Ενωσης ΕΕ – Τουρκίας, καθώς και η ενταξιακή πορεία.
Τώρα, η Αγκυρα δηλώνει «κουρασμένη» από τις δεκαετίες καθυστερήσεων της ΕΕ (στην πραγματικότητα, πιστεύει ότι ισχυροί κύκλοι στην Ευρώπη ουδέποτε θα της επιτρέψουν να μπει στην ΕΕ), ενώ μεγάλα, φιλοκυβερνητικά τουρκικά ΜΜΕ καλλιεργούν συστηματικά την ατμόσφαιρα της πιθανής, επικείμενης ένταξη στην ομάδα BRICS.
Δημιουργοί της ομάδας, ως γνωστόν, είναι οι Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότιο Αφρική. Ωστόσο, τελευταία, και ιδιαίτερα μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία, διευρύνεται θεαματικά, περιλαμβάνοντας χώρες από τις Μέση Ανατολή και Περσικό, Ασία, Αφρική και Λατινική Αμερική. Οι δημιουργοί της θεωρούν ότι αυτή η τάση αντικατοπτρίζει τη δημιουργία ενός πολυπολικού κόσμου.
Με τα δύο πόδια σε δύο βάρκες
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα των Bloomberg και της Daily Sabah, η κυβέρνηση του Τ. Ερντογάν πιστεύει ότι το γεωπολιτικό κέντρο βάρους μετατοπίζεται από τις ανεπτυγμένες Δυτικές οικονομίες.
Κατά τις ανώνυμες τουρκικές πηγές που μίλησαν στο Bloomberg, η συγκεκριμένη διπλωματική κίνηση της Τουρκίας αντανακλά τις φιλοδοξίες της να καλλιεργήσει δεσμούς με όλες τις πλευρές, πατώντας και στην Ευρώπη και στην Ασία, ενώ ταυτόχρονα θέλει να συνεχίσει να είναι ένα από τα βασικά μέλη του ΝΑΤΟ. Εν μέρει, η κίνηση αυτή αποδίδεται και στις ρήξεις που έχει η Τουρκία με άλλα μέλη του ΝΑΤΟ. Πόσο μάλλον, αφού η Τουρκία, μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, συνέχισε να διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Ρωσία.
«Η Τουρκία μπορεί να γίνει μια ισχυρή, ευημερούσα, με κύρος και αποτελεσματική χώρα εάν βελτιώσει τις σχέσεις της τόσο με την Ανατολή όσο και με τη Δύση», δήλωσε προ ημερών ο Ερντογάν, υποστηρίζοντας ότι «οποιαδήποτε άλλος τρόπος εκτός από αυτόν δεν θα ωφελήσει, αλλά θα βλάψει την Τουρκία».
Κατά τα ίδια δημοσιεύματα, η περαιτέρω διεύρυνση των BRICS δεν αποκλείεται να συζητηθεί στη Σύνοδο Κορυφής της ομάδας, στο Καζάν, στη Ρωσία (22 – 24 Οκτωβρίου). Να σημειωθεί πως η Μαλαισία, η Ταϊλάνδη και ο στενός σύμμαχος της Τουρκίας, το Αζερμπαϊτζάν, είναι μεταξύ άλλων χωρών που θέλουν να ενταχθούν στους BRICS.
Γέφυρα Ανατολής – Δύσης
Η Τουρκία πιστεύει ότι η ένταξή της στην BRICS θα την βοηθήσει να βελτιώσει την οικονομική της συνεργασία με τη Ρωσία και την Κίνα και να γίνει μια εμπορική γέφυρα μεταξύ ΕΕ – Ασίας. Σύμφωνα με τις ίδιες τουρκικές, ανώνυμες πηγές, επιδιώκει να γίνει κόμβος για εξαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία και την Κεντρική Ασία.
Επιπλέον, προσπαθεί να προσελκύσει επενδύσεις κινεζικών κατασκευαστικών εταιρειών, ηλεκτρικών αυτοκινήτων, οι οποίες, ενδεχομένως, θα επωφεληθούν από την Τελωνειακή Ενωση της Τουρκίας με την ΕΕ, ούτως ώστε να ενισχύσουν την πρόσβασή τους στην αγορά, έγραψε το Bloomberg.
Διαπραγματευτικό ατού
Στις μεγάλες τουρκικές φιλοκυβερνητικές εφημερίδες, προβάλλονται συστηματικά επιχειρήματα υπέρ της ένταξης στην BRICS.
Ενδεικτικά, η εφημερίδα, Sabah, γράφει ότι «η οικονομική και δημογραφική επιρροή των BRICS είναι μεγαλύτερη από την G-7. Αν προσθέσουμε τις Αίγυπτο, Αιθιοπία, Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που εντάχθηκαν νωρίτερα φέτος, οι BRICS αποτελούν το 46% του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ οι χώρες της G-7 λιγότερο από το 10%. Επιπλέον, ενώ το μερίδιο των BRICS στην παγκόσμια οικονομία είναι 35%, των χωρών της G-7 είναι 30%. (…) Το 2050, το μερίδιο των G-7 στην παγκόσμια οικονομία θα μειωθεί στο 20% και το μερίδιο των BRICS θα αυξηθεί στο 50%. Εάν προσθέσετε τα έσοδα περισσότερων από 40 χωρών που έχουν υποβάλει επίσημα αίτηση για να γίνουν μέλη των BRICS, η απήχηση της ομάδας είναι πιθανό να αυξηθεί ακόμη περισσότερο».
Κατά την εφημερίδα, όμως, ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι, με την ένταξη της Τουρκίας στην BRICS, αναβαθμίζει τον διαπραγματευτικό ρόλο της έναντι της ΕΕ και των ΗΠΑ. Υποστηρίζει χαρακτηριστικά: «Αν και η ΕΕ μας κρατάει σε αναμονή έξω από την πόρτα της για 65 χρόνια, δεν θα ήθελε να μας χάσει. Ταυτόχρονα, ο μεγαλύτερος φόβος των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ είναι ότι οι BRICS θα εξελιχθούν σε στρατιωτική συνεργασία στην επόμενη φάση. Λαμβάνοντας υπόψη αυτό, οποιαδήποτε επαφή Τουρκίας – BRICS θα είναι ατού στη διαδικασία ένταξης στην ΕΕ και στις σχέσεις με τις ΗΠΑ».
Σημειώνει, δε, ότι «με την BRICS, οι ΗΠΑ βρίσκονται σε πόλεμο πολιτικά και οικονομικά», ενώ η Τουρκία είναι «ένα σημαντικό κέντρο ισχύος από μόνη της στην περιοχή της, με τις οικονομικές και στρατιωτικές δυνατότητές της και την πολιτική επιρροή της».
Η αντίδραση της ΕΕ
Ερωτηθείς ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Πέτερ Στάνο (Peter Stano), για την φημολογούμενη αίτηση της Τουρκίας να ενταχθεί στους BRICS και τις επιπτώσεις που θα έχει στις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας, ανέφερε ότι «η Τουρκία, όπως κάθε άλλη χώρα, έχει το δικαίωμα να αποφασίζει τι είναι καλύτερο για τις συμμαχίες και τις συνεργασίες της», αλλά δεδομένου ότι «παραμένει μια υποψήφια προς ένταξη χώρα για την ΕΕ, αυτό συνεπάγεται κάποιους περιορισμούς».
Ειδικότερα, ότι «όλες οι υποψήφιες χώρες έχουν την υποχρέωση να σέβονται τις αξίες της ΕΕ και τις υποχρεώσεις που συνεπάγονται οι διάφορες εμπορικές συμφωνίες καθώς και να ευθυγραμμίζονται με την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας της ΕΕ». Καταλήγοντας, επεσήμανε ότι «η ΕΕ και οι BRICS είναι δύο εντελώς διαφορετικοί οργανισμοί τόσο σε στόχους όσο και σε δομή και οργάνωση», ενώ πρόσθεσε πως υπάρχει η Τελωνειακή Ενωση ΕΕ – Τουρκίας και «πολύ καλές εμπορικές σχέσεις που είναι πολύ ευεργετικές για την Τουρκία».
