Από τα μικρότερα ποσά του ευρωπαϊκού εξοπλιστικού προγράμματος, SAFE, τα οποία ενέκρινε η Κομισιόν, θα λάβει η Ελλάδα. Την ξεπέρασε ακόμα και η – όπως αποδεικνύεται – πολύ πιο «σοβαρή» Κύπρος.
Στο μεταξύ, εκνευρισμός διακατέχει το μέγαρο Μαξίμου, δεδομένου ότι αίτηση για ένταξη στο πρόγραμμα υπέβαλε και η Τουρκία, την οποία οι Ευρωπαίοι έχουν ήδη εδώ και μήνες αποφασίσει να εντάξουν στα ευρωπαϊκά εξοπλιστικά προγράμματα, αγνοώντας τις ελληνικές ανησυχίες. Ως γνωστόν, παρακάμπτοντας τη βασική αρχή λειτουργίας της ΕΕ, αυτή της ομοφωνίας (βέτο), οι Βρυξέλλες άνοιξαν την πόρτα τους στην «σύμμαχο» και «ομοϊδεάτη» τους, όπως χαρακτηρίζουν την Τουρκία, στο όνομα της αντιμετώπισης του «εξ’ Ανατολής κινδύνου», της Ρωσίας. Την Τουρκία, η οποία κατέχει τη μισή Κύπρο και απειλεί με πόλεμο (casus belli) την Ελλάδα.
Αναλυτικότερα, από τα 150 δισ. του SAFE, η Κομισιόν ενέκρινε την προσωρινή κατανομή της χρηματοδότησης, αποφασίζοντας την εκταμίευση 787,669,283 ευρώ για την Ελλάδα και 1,181,503,924 για την Κύπρο. Κερδισμένοι, βέβαια, ως συνήθως, μεγάλοι της Ευρώπης, με ισχυρήνπολεμική βιομηχανία, όπως η Γαλλία και η Ιταλία. Επίσης, κράτη της Ανατολικής Ευρώπης, που θεωρούνται «προμετωπίδες» έναντι της Ρωσίας, και επηρεάζουν σοβαρά τις ευρωπαϊκές αποφάσεις, όπως η Πολωνία. Εξίσου σημαντικά ποσά θα δοθούν και στη Ρουμανία, την οποία επίσης προορίζουν ως αιχμή του δόρατος προς τη Ρωσία, ειδικά στο πεδίο της Μαύρης Θάλασσας. Για τις μικρές χώρες της Βαλτικής, αν και σχετικά μικρά τα ποσά, διόλου ευκαταφρόνητα είναι.
Επίσημο αίτημα από την Τουρκία
Αναταραχή στην Αθήνα, ωστόσο, προκαλεί το επίσημο αίτημα της Τουρκίας να ενταχθεί και αυτή στο SAFE. Ως γνωστόν, οι Βρυξέλλες έχουν δώσει το «ΟΚ» για να ενταχθούν σε αυτό το πρόγραμμα υπό προσχώρηση χώρες στην ΕΕ, υποψήφιες χώρες, δυνάμει υποψήφιες χώρες και χώρες που έχουν υπογράψει εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας με την ΕΕ, προκειμένου να συμμετάσχουν σε κοινές παραγωγές οπλικών συστημάτων. Μεταξύ αυτών είναι η Τουρκία και η Βρετανία.
Εκτός της Τουρκίας, αίτημα υπέβαλε και η Νότια Κορέα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Εuractiv, το οποίο επικαλείται και σχετικές δηλώσεις του εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Τομά Ρενιέ, για την παραλαβή των αιτημάτων. Η Ν. Κορέα διαθέτει σημαντική πολεμική βιομηχανία και οι πωλήσεις οπλικών συστημάτων της έχουν εκτοξευθεί. Πολλά είναι επίσης τα εξοπλιστικά αλισβερίσια της και με την Τουρκία. «Λάβαμε επίσημο αίτημα από την Τουρκία και επίσης από τη Νότια Κορέα», δήλωσε την Πέμπτη ο Τ. Ρενιέ. Η Κομισιόν θα εξετάσει το αίτημα.
Παρ’ ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη έκανε τα στραβά μάτια όταν αποφάσιζαν οι Ευρωπαίοι «σύμμαχοι» την ένταξη της Τουρκίας στα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα επανεξοπλισμού της Ευρώπης (Rearm Europe – SAFE), το μέγαρο Μαξίμου ισχυρίζεται ότι η Αθήνα έχει θέσει ως όρο για τη συμμετοχή της Τουρκίας σε αυτά τα προγράμματα την άρση του casus belli σε βάρος της Ελλάδας, κ.α.. Μένει να φανεί τώρα εάν, έστω και αυτή την τελευταία στιγμή, αφού έγινε το κακό, θα ληφθούν υπόψιν οι ελληνικές και κυπριακές ανησυχίες.
Εκ των έσω τα βέλη
Ηδη, πάντως, με την υποβολή αίτησης εκ μέρους της Τουρκίας, αρκετοί πολιτικοί της αντιπολίτευσης έσπευσαν να καλέσουν την κυβέρνηση να φράξει τον δρόμο της Αγκυρας προς τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις και βέβαια στην ένταξή της στις ευρωπαϊκές δομές άμυνας.
Ως γνωστόν, όμως, δεν είναι μόνο πολιτικοί της αντιπολίτευσης που αντιδρούν. Τα πρώτα βέλη ερρίφθησαν εκ των έσω. Από τον ίδιον τον υπουργό Αμυνας, Νίκο Δένδια, ο οποίος πάντως μόνον άμοιρος ευθυνών δεν είναι. Αν και καθ’ ύλην αρμόδιος για τα θέματα εξοπλισμών – Αμυνας, συμπεριφέρθηκε ως … σχολιαστής των χειρισμών της κυβέρνησης. Εμμέσως πλην σαφώς έριξε την ευθύνη στον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη. Ο δεύτερος από τη μεριά του, με κάθε ευκαιρία, αφήνει αιχμές κατά του Ν. Δένδια για την περίοδο που ήταν ΥΠΕΞ. Οι δύο άνδρες, ως γνωστόν, μόνον αγαθές σχέσεις δεν έχουν. Κυβερνητική Βαβυλωνία με σοβαρές ωστόσο συνέπειες για την εξωτερική πολιτική και την άμυνα.
Ο υπουργός Αμυνας, χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στην είσοδο της Τουρκίας στα ευρωκονδύλια, είπε ότι «βεβαίως και θα ήθελα κάτι περισσότερο», αλλά «δεν το διαπραγματεύτηκα εγώ, δεν είναι οι υπουργοί Άμυνας που το διαπραγματεύονται». Επιπλέον, έχει χαρακτηρίσει τον κανονισμό SAFE ως «κερκόπορτα», επειδή έδωσαν το πράσινο φως στην Τουρκία να ενταχθεί στο πρόγραμμα.
Ο ίδιος ισχυρίστηκε, μάλιστα, ότι «μετά από ρητή απαίτηση μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας, εμποδίστηκε να υπάρχει ρητή αναφορά στον κανονισμό περί ανάγκης ομοφωνίας για τη συμμετοχή τρίτων χωρών (σ.σ. και της Τουρκίας)». Δηλαδή, η «μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα» πέρασε, με το έτσι θέλω, την κατάργηση της ομοφωνίας (βέτο) για χάρη της Αγκυρας. Και η Αθήνα … πέταγε χαρταετό.
Τι άλλο ξέρει για το ευρω-Βατερλώ Μητσοτάκη ο Ν. Δένδιας και δεν το λέει δημόσια, όταν ανέφερε στη Βουλή ότι «μπορώ σε απόρρητη συζήτηση, να σας δώσω πολύ περισσότερες λεπτομέρειες για όλα αυτά»;
Κυβερνητικά είπα ξείπα
Στην περίπτωση του SAFE, όπως και σε πάμπολλα άλλα σοβαρά θέματα, η κυβέρνηση παρουσίασε αλλοπρόσαλλη εικόνα. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Ν. Δένδιας στην «κλειστή» συνεδρίαση της Επιτροπής της Βουλής για τα εξοπλιστικά προγράμματα, στις 3 Ιουνίου 2025, φέρεται να προέκρινε «την άντληση πόρων από το πρόγραμμα ReArm και όχι από το νέο ευρωπαϊκό Ταμείο για την Ευρωπαϊκή Άμυνα, SAFΕ. Προκρίνει την επιλογή του ReArm με δεδομένο ότι ο δανεισμός από το συγκεκριμένο πρόγραμμα είναι 30ετούς διάρκειας και δημοσιονομικά πιο ευέλικτος, έναντι του SAFE, τα δάνεια του οποίου είναι τετραετή και επιφέρουν μεγαλύτερη επιβάρυνση στο δημόσιο χρέος».
Τελικώς, μετά από πιέσεις ελληνικών και ξένων επιχειρηματικών κύκλων, οι οποίοι έχουν προβεί σε «παντρειές» τα τελευταία χρόνια, προκειμένου να αντλήσουν ευρωκονδύλια στον χώρο των εξοπλισμών, η κυβέρνηση συμφώνησε να υποβάλλει αίτηση για την ένταξη της χώρας μας στο SAFE. Αυτή η αλλοπρόσαλλη πρακτική της κυβέρνησης, σε αντίθεση με τη Λευκωσία, φαίνεται ότι οδήγησε στο αποτέλεσμα να ξεπεράσει την Ελλάδα η «μικρότερη» Κύπρος.
Το SAFE είναι 150 δισ. ευρώ και το ReArm Europe 650 δισ.. Το πρώτο αφορά χαμηλότοκο δανεισμό, με μέγιστη διάρκεια 45 έτη, περίοδο χάριτος 10 έτη, και έως 15% προχρηματοδότηση. Αφορά κυρίως κατηγορίες, από πυρομαχικά και πυραύλους drones και αντι-drone συστήματα, κυβερνοασφάλεια μέχρι και συστήματα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας, Τεχνητή Νοημοσύνη και Ηλεκτρονικό Πόλεμο. Τομείς, για τους οποίους υπάρχουν αρκετοί ενδιαφερόμενοι. Εγχώριες, αλλά και ξένες εταιρείες οι οποίες έχουν «παντρευτεί» με ελληνικές.
Τώρα, στην Ελλάδα αναμένεται να δοθούν 787 εκατομμύρια, και όπως έχει εξηγήσει ο Ν. Δένδιας στη Βουλή, «μας έδωσε σε κατάλογο το υπουργείο Οικονομικών, μικρό γιατί συνολικά είναι 1,2 δισεκατομμύριο το σύνολό του, περαιτέρω δημοσιονομικό περιθώριο». Συνολικά, δηλαδή σχεδόν δύο δισ. ευρώ. Αυτά θα προστεθούν στα 28,8 δισ. των εξαγγελθέντων εθνικών εξοπλιστικών προγραμμάτων και έτσι θα ανέλθουν στα σχεδόν 31 δισ.
Οπως έχει επισημάνει το Neostrategy.gr, Μητσοτάκης – Δένδιας εδώ και μήνες επανειλημμένως «παίζουν» με το ακριβές ύψος των δισεκατομμυρίων λες και αυτά είναι … στραγάλια. Ηδη από τον Μάϊο του 2025, όταν οι δυό τους ανακοίνωσαν το νέο εξοπλιστικό – μαμούθ, είχαν «χαθεί» (;) στο μέτρημα. Αρχικά, ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για 25 δισ., ενώ ο υπουργός Αμυνας για 28 δισ., κ.ο.κ.. Στη συνέχεια, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είπε ότι στην πραγματικότητα ήταν 28,8 δις. δηλαδή σχεδόν τέσσερα δις. περισσότερα απ΄ότι έλεγε. Τέλος, με αφορμή την απόφαση για ένταξη της Ελλάδας στο SAFE, έγραψε στα social media: «Η ένταξή μας στον SAFE ενισχύει έναν ήδη δυναμικό σχεδιασμό στο πλαίσιο του Μακροπρόθεσμου Προγράμματος Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ), το οποίο ενώ είχε ήδη διαμορφωθεί στα 28,8 δισ. ευρώ, πλέον αυξάνεται στα 30 δισ. ευρώ για την περίοδο 2025-2036».
Το SAFE
Το πρόγραμμα αποφασίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Μάιο του 2025. Εκδόθηκε στις 27 Μαΐου 2025, παρακάμπτοντας μάλιστα το Ευρωκοινοβούλιο. Κάτι που προκάλεσε αντιδράσεις, με αποτέλεσμα να έχει προσφύγει το Ευρωκοινοβούλιο στο Ευρωδικαστήριο κατά της Κομισιόν.
Εως τώρα, έχει προσελκύσει έντονο ενδιαφέρον 19 κρατών – μελών της ΕΕ. Τα κράτη-μέλη αυτά, είναι η Ελλάδα, η Κύπρος, το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Κροατία, η Ιταλία, η Λετονία, τη Λιθουανία, η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Φινλανδία και η Δανία.
Ενας από τους βασικούς στόχους του προγράμματος, είναι να παραχθούν οπλικά συστήματα, τα οποία θα δοθούν στην Ουκρανία. Με σκοπό τους τη χρηματοδότηση από το συγκεκριμένο πρόγραμμα, τα κράτη – μέλη μπορούν να καταρτίσουν εθνικά επενδυτικά σχέδια, στα οποία θα περιγράφεται η χρήση της πιθανής χρηματοδοτικής συνδρομής, και τα οποία θα υποβληθούν έως το τέλος Νοεμβρίου 2025. Στη συνέχεια, η Κομισιόν θα τα αξιολογήσει, προκειμένου να κάνει τις πρώτες εκταμιεύσεις στην αρχή του 2026.
