Στην έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μεταφέρεται ο αγώνας των κατοίκων στα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Μετά από απεργία πείνας 128 ημερών του Αριστοτέλη Χαντζή του οποίου η υγεία βρίσκεται ήδη σε εξαιρετικά κρίσιμη κατάσταση και πάνω από 40 ημέρες της Σουζόν Ντοπάν, στην πλήρη αδιαφορία του περιφερειάρχη Νίκου Χαρβαλιά και της κυβέρνησης Μητσοτάκη, υπήρξαν οι πρώτες θεσμικές εξελίξεις.
Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας πήρε πρωτοβουλία να αναγνωρίσει ως “θεσμικό συνομιλητή” την Κοινότητα των Προσφυγικών, ανακοινώνοντας πως θα “αναζητήσει τις μέγιστες κοινωνικές συναινέσεις. Μερικές ημέρες πριν τα αιτήματα των κατοίκων στα Προσφυγικά έφθασαν στην έδρα της Κομισιόν στις Βρυξέλλες. 33 ευρωβουλευτές σε επείγουσα ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγγέλλουν τη στάση της ελληνικής κυβέρνησης, δηλώνουν ότι παραβιάζεται το ευρωπαϊκό πλαίσιο για “τη χρήση των κονδυλίων της ΕΕ από την Περιφέρεια Αττικής” και επισημαίνουν τις σοβαρές παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων όλων των κατοίκων.
Οι νόμοι του “41%” πάνω από τη ζωή των ανθρώπων
Η θεσμική παρέμβαση σε ανώτατο επίπεδο στις εξελίξεις για το παρόν και το μέλλον των Προσφυγικών στην Λεωφόρο Αλεξάνδρας, συμπτωματικά ήρθε μετά από τις απάνθρωπες δηλώσεις δια στόματος Παύλου Μαρινάκη στο πρες ρουμ. Απαντώντας σε ερώτηση για την πιθανότητα να υπάρξει νεκρός από απεργία πείνας στη χώρα μας, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ήταν σαφής: “Ο νόμος είναι πάνω από τα ανθρώπινα δικαιώματα”. Πρόκειται φυσικά για το νόμο, όπως τον ερμηνεύει η πολιτική της κυβέρνησης. Η Περιφέρεια Αττικής δεν έκανε καμία απολύτως διαβούλευση, όπως προβλέπει ο νόμος όταν χρησιμοποιούνται κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πάνω δε στη φούρια Χαρβαλιά να τελειώνουν στα γρήγορα με τις αντιδράσεις των κατοίκων για να προσχωρήσει η ικανοποίηση των οικονομικών συμφερόντων της επιχειρηματικής “ανάπλασης”, είπαν και ψέμματα. Όπως αποκαλύπτεται από το έγγραφο της διακομματικής προσφυγής των 33 Ευρωβουλευτών στην Κομισιόν, η Περιφέρεια Αττικής δήλωσε τα κτίρια των Προσφυγικών ως “κενά”!
Για τα μέτρα και σταθμά και το επίπεδο της πολιτικής της κυβέρνησης Μητσοτάκη φυσικά, αυτό δεν είναι ψέμα. Δεν βλέπει τους απλούς ανθρώπους, δεν βλέπει τα προβλήματα στην κοινωνία, δεν βλέπει τους κατοίκους. Όπως δεν βλέπει τη ακρίβεια στα ράφια και το μόνο που τη νοιάζει είναι τα έσοδα στα κρατικά ταμεία, τα οποία επίσης θεωρεί ότι της ανήκουν.
Το μικρό ψέμα όμως, ότι τα κτίρια είναι κενά ανθρώπων, γύρισε μπούμερανγκ. Γιατί η χρησιμοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων έχει σαφείς όρους και κανόνες. Όπως στον ΟΠΕΚΕΠΕ για παράδειγμα.
Στα Προσφυγικά κατοικούν δεκάδες εκατοντάδες άνθρωποι. Μπορεί απ΄έξω τα κτίρια να φαίνονται υπό κατάρρευση αλλά αυτό συμβαίνει με αποκλειστική ευθύνη της κυβέρνησης που δεν φρόντισε να τα χαρακτηρίσει ως διατηρητέα λόγω ιστορικής σημασίας. Ήταν επείγουσα η κατεδάφισή τους για να δοθεί η χρυσοφόρα γη στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας στους επιχειρηματίες φίλους της. Μέσα τα διαμερίσματα όμως έχουν ανακαινισθεί με δαπάνες των κατοίκων. Στα Προσφυγικά λειτουργούν δομές συνελεύσεων και Κοινών αγαθών.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της λειτουργίας της πρώτης “Δομή Φιλοξενίας θεραπευόμενων και συνοδών του Αγίου Σάββα” που άνοιξε δίπλα στο νοσοκομείο για τους μη έχοντες φροντίδα από το κράτος, καρκινοπαθείς και τους συνοδούς τους από πέρυσι το Καλοκαίρι.
Η παρέμβαση του δημάρχου Αθηναίων
Πριν λίγες ημέρες ο δήμαρχος Αθηναίων πήρε την πρωτοβουλία για “κοινωνικό διάλογο” για τα Προσφυγικά της Αλεξάνδρας σημειώνοντας ότι πρέπει να υπάρξει συνεννόηση από την κυβέρνηση και την Περιφέρεια για “να μη θρηνήσουμε ζωές”.
Ο Χάρης Δούκας υπογραμμίζει ότι “τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας αποτελούν ένα χαρακτηρισμένο μνημείο στεγαστικού συγκροτήματος, με εξαιρετική ιστορική, κοινωνική και πολεοδομική σημασία για την Αθήνα.
Αναγνωρίζει, όπως λέει, τη “σημασία της αποκατάστασης των κτιρίων, της διασφάλισης της στατικής τους επάρκειας, όπως αρμόζει σε μνημεία, καθώς και της κοινωνικής αξιοποίησής τους”.
Το σημαντικότερο είναι ότι βάζει στο διάλογο αυτό που ήδη αρνήθηκε η κυβέρνηση και η περιφέρεια. Την Κοινότητα κατοίκων στα Προσφυγικά.
“Λόγω της βαρύτητας του εγχειρήματος, αλλά και της άμεσης επίδρασής του στη ζωή της γειτονιάς, θεωρούμε ότι οποιαδήποτε προώθηση του σχεδιασμού δεν μπορεί να εξελίσσεται χωρίς προηγούμενη, ανοιχτή, θεσμικά οργανωμένη και ουσιαστική διαβούλευση. Για ένα τόσο κομβικό θέμα που αφορά την πόλη, δεν γίνεται να μην υπάρξει εξαντλητικός και αναλυτικός διάλογος, προκειμένου να δημιουργηθούν οι μέγιστες κοινωνικές συναινέσεις”.
Ο δήμαρχος Αθηναίων καλεί την κυβέρνηση, την Περιφέρεια και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να καθίσουν στο τραπέζι του διαλόγου για το σύνολο του σχεδιασμού (κτίρια και κοινόχρηστος χώρος) που αφορά την αξιοποίηση και ανάπλαση των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Καλεί επίσης τα πολιτικά κόμματα να πάρουν σαφή και ξεκάθαρη θέση, “ώστε να δοθεί διέξοδος για και να μη θρηνήσουμε ανθρώπινες ζωές”.
Η Κοινότητα των Προσφυγικών χαρακτήρισε θετική εξέλιξη την παρέμβαση του Χάρη Δούκα, δήλωσε ότι αποσύρει τους επόμενους απεργούς πείνας. Κατήγγειλε για μια ακόμη φορά την απειλή της κυβέρνησης Μητσοτάκη, μέσω του Παύλου Μαρινάκη, ότι θα γίνει “μαζική εκκένωση”, επειδή “ο νόμος είναι πάνω από τα ανθρώπινα δικαιώματα”.
Η κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι “ο διάλογος εξαντλήθηκε” όταν στα επίσημα έγγραφα της Περιφέρειας για να λάβει τα ευρωπαϊκά κονδύλια, δήλωσε τα κτίρια “κενά”. Άρα με ποιους ακριβώς “εξαντλήθηκε ο διάλογος”; “Είναι σαφές ότι ένας διάλογος κεκλεισμένων των θυρών – που αποκλείει την Κοινότητα που κατοικεί, φροντίζει και υπερασπίζεται εδώ και σχεδόν 20 χρόνια τα Προσφυγικά – είναι απλώς άκυρος”, σημειώνει η Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών
Η διεθνής πρωτοβουλία
Η ομάδα των 33 ευρωβουλευτών που ανήκουν στις πολιτικές ομάδες της Αριστεράς (The Left), των Πρασίνων (Greens/EFA), των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) και των Μη Εγγεγραμμένων (NI) κατέθεσε επίσημη ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αμφισβητώντας τη διαχείριση των κοινοτικών πόρων που προορίζονται για το ιστορικό συγκρότημα των Προσφυγικών, στην Αθήνα.
Η ενέργεια αυτή είναι το αποτέλεσμα της επίμονης πίεσης από των αγώνα των κατοίκων στα Προσφυγικά. Μόλις πρόσφατα ομάδα από την “Κοινότητα των Προσφυγικών” και από την Επιτροπή Αλληλέγγυων παρουσίασε το θέμα και τις εξελίξεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ έξω από το κτίριο στις Βρυξέλλες πραγματοποιήθηκε δυναμική συγκέντρωση διαμαρτυρίας.
Το ενδιαφέρον του Διεθνούς Τύπου ήταν το επόμενο βήμα. Αξίζει να σημειωθεί ότι για το θέμα των Προσφυγικών υπάρχει η δράση μιας διεθνούς ομάδας που δρα σε πολλά θεσμικά επίπεδα: από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς μέχρι τα Ηνωμένα Έθνη, με την υποστήριξη της International Alliance of Inhabitants.
Στην ερώτηση των 33 Ευρωβουλευτών καταγγέλλεται ο κίνδυνος “σοβαρών παραβιάσεων της νομοθεσίας της ΕΕ και των θεμελιωδών δικαιωμάτων που συνδέονται με την απόφαση 864/2025. Προκειμένου να χρησιμοποιήσει τα ευρωπαϊκά κονδύλια του ΕΣΠΑ, η Περιφέρεια Αττικής χαρακτηρίζει το συγκρότημα ως “κενό”, ανοίγοντας τον δρόμο για μια μαζική έξωση”.
Το επιχείρημα αυτό χαρακτηρίζεται ως “αυθαιρεσία που διαψεύδεται από την πραγματικότητα: τα Προσφυγικά είναι μια ζωντανή κοινότητα εδώ και πάνω από 15 χρόνια, η οποία φιλοξενεί περισσότερους από 400 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων 50 ανήλικοι, πρόσφυγες και άτομα σε συνθήκες σοβαρής ευαλωτότητας”.
Οι ευρωβουλευτές θέτουν στην Επιτροπή κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τη συμμόρφωση του έργου με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/1060 (ιδίως το άρθρο 8 για την αρχή της εταιρικής σχέσης), τη μη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κατοίκων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, καθώς και τη νομιμότητα της χρήσης κονδυλίων της ΕΕ για ένα σχέδιο που θα οδηγούσε στον αναγκαστικό εκτοπισμό και στην καταστροφή ενός υφιστάμενου μοντέλου κοινωνικής στέγασης.
Ιδιαίτερη και επείγουσα προσοχή δίνεται στις συνθήκες δύο μελών της κοινότητας που βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε απεργία πείνας, ο ένας εκ των οποίων έχει ήδη φτάσει στην 128η ημέρα.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν την άμεση παρέμβαση της Επιτροπής για να αποτραπούν μοιραίες καταλήξεις, υπενθυμίζοντας την απόλυτη ανάγκη προστασίας της ζωής και πρόληψης της παραβίασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων, σύμφωνα με τα όσα κατοχυρώνονται από τις ευρωπαϊκές συνθήκες.
