Άκρως σοβαρά συμπεράσματα που τα αρμόδια υπουργεία θα έπρεπε να λάβουν πολύ σοβαρά υπόψη αντί να εθελοτυφλούν και να επιδίδονται σε επικοινωνιακές κινήσεις, προκύπτουν από την ανασκόπηση της αντιπυρικής περιόδου του 2026, την οποία επιμελήθηκε από κοινού το WWF Ελλάς, η Πυρομετεωρολογική ομάδα FLAME της Μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και το Παρατηρητήριο για τις Δασικές Πυρκαγιές- Firewatch.
Από την ανάγνωση της έκθεσης για το 2026 προκύπτουν δύο εξαιρετικά προβληματικά δεδομένα και συγκεκριμένα:
1] Πάνω από το 70% των καμένων εκτάσεων της φετινής αντιπυρικής περιόδου οφείλονται στο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας
2] Μόλις 12 μεγάλες πυρκαγιές ευθύνονται για περίπου το 80% των χαρτογραφημένων καμένων εκτάσεων, αναδεικνύοντας για ακόμα μία χρονιά τη διαχρονική δυσκολία αντιμετώπισης των μεγάλων και σύνθετων περιστατικών.
Η δυστοπική συνεισφορά του ηλεκτρικού δικτύου στην εκδήλωση πυρκαγιών και στον μεγάλο αριθμό καμένων εκτάσεων έχει μάλιστα αυξηθεί κατά πολύ σε σχέση με το 2024 και το 2025. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, σύμφωνα με πηγές του Πυροσβεστικού Σώματος, το 2024 και το 2025 τα ποσοστά αυτά ήταν 35% και 50% αντίστοιχα.
Οι επιστήμονες κρούουν, παράλληλα, τον κώδωνα του κινδύνου επισημαίνοντας τη διαχρονική δυσκολία αντιμετώπισης των μεγάλων και σύνθετων περιστατικών.
Το δεδομένο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, επισημαίνουν, καθώς οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες του 2026 κινήθηκαν συνολικά κοντά στα κανονικά επίπεδα στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας, επιβεβαιώνοντας πως η καταστροφικότητα των πυρκαγιών δεν εξαρτάται μόνο από τις καιρικές συνθήκες, αλλά και από την αποτελεσματικότητα της πρόληψης, την ετοιμότητα και την ικανότητα διαχείρισης μεγάλων περιστατικών.
Οι αδυναμίες που εντοπίστηκαν
Ο αριθμός των καμένων εκτάσεων κατά το 2026 ήταν χαμηλότερος του μέσου όρου της τελευταίας εικοσαετίας, αλλά παράλληλα είχε και σημαντικές ανθρώπινες, κοινωνικο-οικονομικές και οικολογικές απώλειες.
Σύμφωνα με το European Forest Fire Information System (EFFIS), κάηκαν περίπου 354.000 στρέμματα, ενώ, συνυπολογίζοντας και μικρότερα περιστατικά που δεν καταγράφονται από το σύστημα, η συνολική έκταση εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 400.000 στρέμματα.
Σε σύγκριση με την εικοσαετή περίοδο 2006-2025, η φετινή αντιπυρική περίοδος κατατάσσεται ως η όγδοη χειρότερη σε ό,τι αφορά τον αριθμός των πυρκαγιών και των καμένων εκτάσεων.
Η φετινή περίοδος ανέδειξε αρκετές θετικές εξελίξεις, όπως η αποτελεσματική αρχική αντιμετώπιση της πλειονότητας των πυρκαγιών, η ενισχυμένη αξιοποίηση επίγειων δυνάμεων και η περαιτέρω βελτίωση της διερεύνησης των αιτιών από τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού του Πυροσβεστικού Σώματος.
Ωστόσο, σημειώνεται στην έκθεση διαπιστώνονται ακόμα σημαντικές αδυναμίες στην πρόληψη, τον επιχειρησιακό συντονισμό και στην αντιμετώπιση μεγάλων πυρκαγιών.
Ανησυχία προκαλεί, επίσης, η συμβολή του δικτύου μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στην εκδήλωση ιδιαίτερα καταστροφικών περιστατικών, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη στοχευμένων μέτρων πρόληψης και ενίσχυσης της ευθύνης των αρμόδιων διαχειριστών.
Παράλληλα, εξακολουθεί να απουσιάζει ένα ολοκληρωμένο και διαφανές σύστημα καταγραφής του πραγματικού κόστους των πυρκαγιών και των δαπανών σε πρόληψη, καταστολή και αποκατάσταση.
Περιβαλλοντικό και κοινωνικό αποτύπωμα
Παρόλη τη μείωση των καμένων εκτάσεων, η φετινή αντιπυρική περίοδος είχε ένα ιδιαίτερα σημαντικό κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Ειδικότερα:
- Δυστυχώς, έντεκα άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ καταγράφηκαν τραυματισμοί και σημαντικές ζημιές σε κατοικίες, υποδομές και παραγωγικές δραστηριότητες.
- Έξι (6) προστατευόμενες περιοχές, συνολικής μικτής έκτασης 37.390 στρεμμάτων (3 περιοχές δικτύου Natura 2000, 1 Εθνικός Δρυμός και 2 Καταφύγια Άγριας Ζωής), επηρεάστηκαν συνολικά από τις φετινές πυρκαγιές.
- Περίπου 59.443 στρέμματα κάηκαν εκ νέου μέσα σε διάστημα μικρότερο των 20 ετών, γεγονός που μειώνει τη δυνατότητα της φυσικής αναγέννησης και αυξάνει τον κίνδυνο της μακροχρόνιας υποβάθμισης των δασικών οικοσυστημάτων. Η πλειονότητα των εκτάσεων αυτών εντοπίζεται στις πυρκαγιές της Κρήτης (Ρέθυμνο), της Καρύστου, της Αττικοβοιωτίας (Πόρτο Γερμενό – Κιθαιρώνας), της Σκύρου και της Πάρου.
- Ιδιαίτερα σοβαρές εκτιμάται ότι είναι οι οικολογικές επιπτώσεις στην περιοχή της Αττικοβοιωτίας, που δοκιμάστηκε και φέτος από τις πυρκαγιές. Τουλάχιστον 1,1 εκατ. στρέμματα έχουν καεί στην Αττική τα τελευταία 20 χρόνια, με το 1/5 αυτών να έχουν καεί δύο ή παραπάνω φορές, περιορίζοντας έτσι τη δυνατότητα φυσικής αναγέννησης και αυξάνοντας την ανάγκη περαιτέρω προστασίας αυτών των περιοχών.
- Για μια ακόμη χρονιά, καταγράφονται σημαντικές απώλειες σε δασικά οικοσυστήματα που δεν διαθέτουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς μεταπυρικής αναγέννησης και, ως εκ τούτου, παρουσιάζουν αυξημένη ευπάθεια στις δασικές πυρκαγιές (π.χ. δάση μαύρης πεύκης και ελάτης).
- Οι φετινές πυρκαγιές επηρέασαν σημαντικές εκτάσεις λευκόδερμης πεύκης στην περιοχή της Τραπεζίτσας Κόνιτσας, ενός σπάνιου και υψηλής οικολογικής αξίας δασικού είδους, με περιορισμένη εξάπλωση στην Ελλάδα και αβέβαιη φυσική αποκατάσταση.
