Ο βασιλιάς ετοιμάζεται να αποχωρήσει και οι επίδοξοι διάδοχοί του συνωστίζονται για το στέμμα. Μόνο που, ενώ προσπαθούν να αποκηρύξουν τον απερχόμενο μονάρχη, δεν δείχνουν την ίδια προθυμία να αποκηρύξουν και την πολιτική του. Στη Γαλλία, η μάχη για την κληρονομιά του Εμανουέλ Μακρόν έχει ήδη αρχίσει, με τους πρώην συνεργάτες του να αναζητούν τρόπους να απαλλαγούν από τη φθορά μιας δεκαετίας στην εξουσία.
Η τελευταία παρέμβαση ήρθε από τον Μπρουνό Λε Μερ, υπουργό Οικονομικών από το 2017 έως το 2024. Την Πέμπτη, παρουσίασε 50 προτάσεις υπό τον τίτλο «Μια άλλη Γαλλία», χωρίς να ανακοινώσει ακόμη υποψηφιότητα για τις προεδρικές εκλογές του Απριλίου 2027. Το «μανιφέστο» όμως αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν προέρχεται από έναν από τους βασικούς αρχιτέκτονες της οικονομικής πολιτικής Μακρόν.
Η «άλλη Γαλλία» με τις παλιές συνταγές
Ο Λε Μερ προτείνει αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης στα 65 χρόνια, επέκταση του απαιτούμενου χρόνου ασφάλισης στα 45 χρόνια, πάγωμα της αναπροσαρμογής συντάξεων και κοινωνικών παροχών με βάση τον πληθωρισμό και περιορισμό των προσλήψεων στο Δημόσιο.
Υπόσχεται επίσης αύξηση των καθαρών μισθών μέσω μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζομένων κατά 50 δισ. ευρώ, προτείνοντας ως ένα από τα αντισταθμιστικά μέτρα την αύξηση του ΦΠΑ από το 20% στο 23%. Έτσι, ένα μέρος της ελάφρυνσης στους μισθούς θα χρηματοδοτούνταν από την ακριβότερη κατανάλωση, με δυσανάλογες συνέπειες για τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Στο πρόγραμμά του περιλαμβάνονται και έκτακτοι φόροι στα υψηλά εισοδήματα και στις πολύ μεγάλες περιουσίες. Ωστόσο, ο βασικός προσανατολισμός παραμένει η περιστολή των κοινωνικών δαπανών και η αυστηρότερη συνταξιοδοτική πολιτική. Ο πρώην υπουργός επιχειρεί, πάντως, να διαφοροποιηθεί από τον τρόπο άσκησης της εξουσίας. Προτείνει τουλάχιστον πέντε δημοψηφίσματα μέσα στην προεδρική θητεία, δυνατότητα δημοψηφίσματος με πρωτοβουλία πολιτών και κατάργηση του άρθρου 49.3 του Συντάγματος, που επιτρέπει, υπό προϋποθέσεις, την υιοθέτηση νομοθεσίας χωρίς ψηφοφορία στην Εθνοσυνέλευση.
Η υπόσχεση περισσότερης συμμετοχής έρχεται από έναν πολιτικό που υπηρέτησε επί επτά χρόνια μια προεδρία συνδεδεμένη με την επιβολή αντιδημοφιλών μεταρρυθμίσεων παρά τις μαζικές αντιδράσεις. Επιπλέον, ο Λε Μερ καλείται να υπερασπιστεί το δικό του οικονομικό παρελθόν, καθώς το δημόσιο χρέος αυξήθηκε επί των ημερών του κατά περίπου ένα τρισεκατομμύριο ευρώ.
Οι διάδοχοι κρατούν αποστάσεις
Πιο ανοιχτή είναι η αποστασιοποίηση των δύο πρώην πρωθυπουργών του Μακρόν, Εντουάρ Φιλίπ και Γκαμπριέλ Ατάλ. Και οι δύο έχουν ασκήσει κριτική στον πρόεδρο που τους ανέδειξε, προσπαθώντας να αποφύγουν την προσωπική φθορά του.
Ο Φιλίπ, επικεφαλής του κόμματος Ορίζοντες, έχει επικρίνει ιδιαίτερα την απόφαση του Μακρόν να διαλύσει την Εθνοσυνέλευση τον Ιούνιο του 2024, μια επιλογή που συνέβαλε στην επιδείνωση της πολιτικής αστάθειας. Παράλληλα, απορρίπτει την προσπάθεια του προέδρου να συγκροτήσει ένα ευρύ μέτωπο από τη σοσιαλδημοκρατία μέχρι τη συντηρητική δεξιά. Ο ίδιος επιδιώκει συμμαχία της δεξιάς και του κέντρου, εγκαταλείποντας ουσιαστικά τη φιλοδοξία του μακρονισμού να υπερβεί τη διάκριση Αριστεράς και Δεξιάς.
Ο Ατάλ, επικεφαλής της Αναγέννησης, αναγνωρίζει επίσης την ανάγκη ρήξης με τον συγκεντρωτικό τρόπο διακυβέρνησης του Μακρόν. Επιχείρησε να προωθήσει μια ευρύτερη συνεργασία, αλλά, αφού η πρότασή του δεν βρήκε ανταπόκριση, στράφηκε προς την ιδέα μιας πιο περιορισμένης διαδικασίας επιλογής υποψηφίου από τη δεξιά και το κέντρο.
Η απόσταση από τον Μακρόν εκφράζεται πλέον και στην προσωπική τους σχέση μαζί του. Όταν ο πρόεδρος πρότεινε στις αρχές Νοεμβρίου μια μεγάλη συμμαχία για τις εκλογές του 2027, οι δύο πρώην πρωθυπουργοί υποδέχθηκαν την πρωτοβουλία με ψυχρότητα. Έπειτα από χρόνια στενής συνεργασίας, αντιμετωπίζουν τις παρεμβάσεις του περισσότερο ως εμπόδιο παρά ως πολιτικό πλεονέκτημα.
Η αποστασιοποίηση, ωστόσο, έχει όρια. Ο Φιλίπ και ο Ατάλ απορρίπτουν επιλογές και πρακτικές του Μακρόν, αλλά δεν προτείνουν αντίστοιχη εγκατάλειψη του οικονομικού φιλελευθερισμού που χαρακτήρισε τη διακυβέρνησή του.
Η Λαγκάρντ, ο Σαρκοζί και το κέντρο

Στη συζήτηση για την επόμενη προεδρία προστέθηκε και η Κριστίν Λαγκάρντ, πρώην γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).
Η ανακοίνωσή της ότι θα αποχωρήσει από την ΕΚΤ στις 7 Φεβρουαρίου 2027, σχεδόν εννέα μήνες πριν από τη λήξη της θητείας της, τροφοδότησε σενάρια για πιθανή συμμετοχή στην εκλογική αναμέτρηση του Απριλίου. Η ίδια δεν έχει ανακοινώσει τέτοια πρόθεση και η πρόωρη αποχώρησή της συνδέεται επίσης με την επιθυμία να ολοκληρωθεί η διαδικασία επιλογής διαδόχου στην ΕΚΤ πριν από τις γαλλικές εκλογές.
Ωστόσο, η συζήτηση γύρω από το όνομά της έχει πολιτικό ενδιαφέρον. Η πρώην υπουργός Οικονομικών του Νικολά Σαρκοζί, που στη συνέχεια βρέθηκε στην κορυφή του ΔΝΤ και της ΕΚΤ, αποτελεί μία από τις πιο εμβληματικές εκπροσώπους του ευρωπαϊκού νεοφιλελευθερισμού.
Η πιθανή επιστράτευσή της ως προσώπου πολιτικής ανανέωσης δείχνει πόσο βαθιά προσκολλημένο παραμένει ένα τμήμα του γαλλικού πολιτικού κατεστημένου στις οικονομικές επιλογές που συνέβαλαν στη σημερινή κρίση. Και βέβαια η αναζήτηση λύσης σε ένα πρόσωπο με αυτή τη διαδρομή αποκαλύπτει πόσο περιορισμένα είναι και τα περιθώρια ανανέωσης για το “ακραίο κέντρο” του Μακρόν.
Μια κληρονομιά που βαραίνει τους πάντες
Η μάχη της διαδοχής διεξάγεται σε ένα πολιτικό τοπίο που έχει αλλάξει δραματικά. Ο μακρονισμός υποσχέθηκε πολιτική σταθερότητα και υπέρβαση των παραδοσιακών κομματικών διαιρέσεων. Αντί γι’ αυτό, αφήνει πίσω του μια Εθνοσυνέλευση χωρίς σταθερή πλειοψηφία, διαδοχικές κυβερνητικές κρίσεις και βαθιά κοινωνική δυσαρέσκεια, ενώ η ακροδεξιά Εθνική Συσπείρωση φιλοδοξεί να αξιοποιήσει την κρίση του κέντρου. Η Αριστερά, παρά τη συμμετοχή της στις κοινωνικές αντιπαραθέσεις, εξακολουθεί να δυσκολεύεται να συγκροτήσει ενιαία πολιτική απάντηση.
Οι επίδοξοι διάδοχοι γνωρίζουν ότι η ταύτιση με τον Μακρόν μπορεί να τους κοστίσει εκλογικά. Γι’ αυτό επικρίνουν τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης, αμφισβητούν τον συγκεντρωτισμό του και απορρίπτουν τις προτάσεις του για την επόμενη ημέρα. Όταν όμως η συζήτηση φτάνει στις συντάξεις, στις κοινωνικές δαπάνες και στη φορολογία, οι αποστάσεις περιορίζονται αισθητά.
Ο Μακρόν θα εγκαταλείψει το Μέγαρο των Ηλυσίων το 2027. Οι επίδοξοι διάδοχοί του ετοιμάζονται να μοιραστούν την πολιτική του κληρονομιά, ελπίζοντας ότι μια αλλαγή προσώπου θα αρκέσει για να διατηρηθούν οι ίδιες πολιτικές. Μόνο που η γαλλική Ιστορία επιφυλάσσει μια ενοχλητική υπενθύμιση σε όσους ονειρεύονται τη διαδοχή στον θρόνο. Όσο οι αυλικοί διαφωνούν για το ποιος θα φορέσει το στέμμα, έξω από το παλάτι μπορεί να αρχίσουν να συγκεντρώνονται εκείνοι που προτιμούν να πάρουν τη Βαστίλη.



