Του Ζαφείρη Χατζηδήμου
Η απόφαση της Σουηδίας και της Φινλανδίας να αποστείλουν στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία ύψους άνω των 3 δισ. ευρώ σηματοδοτεί το τέλος μιας ολόκληρης γεωπολιτικής εποχής. Οι δύο χώρες, που μέχρι πρόσφατα διατηρούσαν ουδετερότητα ή προσεκτική στάση απέναντι στη Ρωσία, επιλέγουν πλέον ξεκάθαρα στρατόπεδο. Μετά την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ, η επιλογή δεν είναι απλώς πολιτική. Είναι επιχειρησιακή. Πρόκειται για μια ευθεία δήλωση ότι ολόκληρη η σκανδιναβική περιοχή ενσωματώνεται πλήρως στον ευρωατλαντικό σχεδιασμό.
Για τη Ρωσία, αυτή η εξέλιξη είναι εφιάλτης. Η Φινλανδία προσφέρει ένα νέο, τεράστιο χερσαίο μέτωπο, που πρέπει να φυλάσσεται με ανθρώπινο και τεχνολογικό κόστος. Η Σουηδία κλείνει τη Βαλτική, αποκόπτοντας το Καλίνινγκραντ από κάθε λογική επιχειρησιακής επέκτασης. Μαζί με τη Δανία και τη Νορβηγία, δημιουργείται πλέον μια γεωστρατηγική “σφηκοφωλιά” για τις ρωσικές δυνάμεις. Όλος ο βόρειος άξονας – από τον Κόλπο της Φινλανδίας έως τη Θάλασσα του Μπάρεντς – τελεί πλέον υπό νατοϊκή εποπτεία και επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Η Ρωσία ανασυντάσσεται στα βόρεια
Μπροστά στη νέα πραγματικότητα, το Κρεμλίνο μεταφέρει δυνάμεις. Ο Βόρειος Στόλος ενισχύεται, η βάση του Μουρμάνσκ εκσυγχρονίζεται, νέα ραντάρ και ναυτικοί σταθμοί ενεργοποιούνται στην Τσούκχοτκα και το αρχιπέλαγος Νοβοσιμπίρσκ.
Πυρηνοκίνητα υποβρύχια αναλαμβάνουν επιχειρήσεις πολύ πιο κοντά στις νορβηγικές ακτές. Ταυτόχρονα, η ρητορική του ρωσικού ΥΠΕΞ σκληραίνει: γίνεται σαφής αναφορά σε “νόμιμους στρατιωτικούς στόχους” ακόμα και εκτός Ουκρανίας. Οι ρωσικές ασκήσεις ηλεκτρονικού πολέμου κοντά στη Φινλανδία αυξάνονται. Τα ραντάρ του ΝΑΤΟ καταγράφουν παρεμβολές σε δορυφορικά δίκτυα και GPS, κυρίως στο Λαπωνικό Τρίγωνο.
Το Σβάλμπαρντ σε τεντωμένο σκοινί
Το Αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ βρίσκεται στο επίκεντρο. Αν και η Συνθήκη του 1920 του δίνει καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης και πολυεθνικής διαχείρισης, η πραγματικότητα μετατοπίζεται. Η Νορβηγία σκληραίνει τη στάση της. Περιορίζει την πρόσβαση ρωσικών πλοίων. Ενισχύει την παρουσία ακτοφυλακής και ειδικών μονάδων επιτήρησης.
Η Ρωσία αντιδρά. Δηλώνει ότι παραβιάζονται τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Αποστέλλει αποστολές μέσω της κρατικής εταιρείας Arktikugol, με προσωπικό “πολιτικό” αλλά καταγεγραμμένο ως πρώην στρατιωτικό. Σε πολλά σκανδιναβικά επιτελεία, το Σβάλμπαρντ έχει εισέλθει στους καταλόγους “πιθανών σημείων ανάφλεξης”.
Η Κίνα ανεβαίνει στον Αρκτικό θόλο
Το Πεκίνο παρακολουθεί και παρεμβαίνει μεθοδικά. Οι Κινέζοι επενδύουν σε λιμάνια κατά μήκος του Βόρειου Διάδρομου Ναυσιπλοΐας. Η βάση BeiDou επεκτείνει την αρκτική της κάλυψη. Κινεζικά παγοθραυστικά, με στρατιωτική τεχνολογία και δυνατότητα ηλεκτρονικής επιτήρησης, πλέουν κοντά στα όρια της Νορβηγικής και της Ρωσικής ΑΟΖ.
Παράλληλα, η Κίνα ζητά “μόνιμη επιστημονική παρουσία” στο Σβάλμπαρντ. Στην πραγματικότητα, προσπαθεί να αποκτήσει ερείσματα σε κρίσιμες γεωγραφικές θέσεις, με πρόσχημα την έρευνα. Το σχέδιό της για «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού» αποκτά σαφή στρατιωτική διάσταση. Η Μόσχα συνεργάζεται. Ξέρει ότι δεν μπορεί μόνη.
του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης “πρώτου πλήγματος” των ΗΠΑ
Οι Κινέζοι παρέχουν δορυφορικά δεδομένα, τεχνογνωσία και – το πιο κρίσιμο – χρηματοδότηση. Η Ρωσία προσφέρει πρόσβαση. Η συνεργασία είναι άνιση, αλλά αναγκαία. Και για τους δυτικούς στρατηγικούς σχεδιαστές, αυτός ο άξονας συνιστά πλέον σταθερό παράγοντα αποσταθεροποίησης.
Οι ΗΠΑ επιστρέφουν στην Νορβηγία
Η Ουάσινγκτον ενισχύει σιωπηλά την παρουσία της. Η νέα διμερής συμφωνία ΗΠΑ-Νορβηγίας δίνει στις αμερικανικές δυνάμεις πλήρη επιχειρησιακή πρόσβαση σε τέσσερις βάσεις – μεταξύ των οποίων και η σημαντική Evenes στην Αρκτική Νορβηγία. Μαχητικά F-35, μονάδες ηλεκτρονικού πολέμου, υποβρύχια, drones επιτήρησης και αποθήκες πολεμικού υλικού τοποθετούνται μόνιμα. Η παρουσία είναι χαμηλόφωνη, αλλά πυκνή. Οι ΗΠΑ γνωρίζουν πως το νέο μέτωπο της αντιπαράθεσης με τη Ρωσία δεν είναι μόνο η Ουκρανία. Είναι και η πολική ζώνη.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο περιφερειακός μηχανισμός NORDEFCO (NΟRdic DEFence COoperation ) – η αμυντική συνεργασία των πέντε σκανδιναβικών χωρών – αποκτά νέο, πραγματικό ρόλο. Πραγματοποιεί κοινές ασκήσεις μεγάλης κλίμακας. Ανταλλάσσει πληροφορίες. Συντονίζει προμήθειες. Ο στόχος είναι σαφής: ενιαίο βόρειο επιχειρησιακό δόγμα απέναντι στη ρωσική απειλή. Οι δυνάμεις πλέον δεν περιορίζονται για την την εθνική άμυνα των χωρών. Μιλούν για προληπτική αποτροπή, ταχεία αντίδραση και στρατιωτική συνοχή – έννοιες που μέχρι πριν 5 χρόνια θεωρούνταν ταμπού στις σκανδιναβικές κοινωνίες.
Ενα επεισόδιο αρκεί (;)
Η εικόνα είναι σαφής: η Σκανδιναβία και η Αρκτική δεν είναι πια ζώνες ουδετερότητας. Είναι ενεργά, στρατηγικά πεδία αντιπαράθεσης. Όποια ισορροπία υπήρχε έχει χαθεί. Η Ρωσία, πιεσμένη, απρόβλεπτη και πολιορκημένη στον Βορρά, μπορεί να προκαλέσει ασύμμετρες ενέργειες – κυβερνοεπιθέσεις, GPS jamming, στρατιωτικές «δοκιμές» στα σύνορα. Η Κίνα κτίζει σταθερά τη δική της παρουσία. Το ΝΑΤΟ επεκτείνεται με σχέδιο. Οι ΗΠΑ πατάνε το πόδι τους πιο βαθιά.
Δεν χρειάζεται γενικευμένος πόλεμος για να ανατραπεί η ισορροπία. Ένα επεισόδιο στο Σβάλμπαρντ. Μια εναέρια πρόκληση στον Μπάρεντς. Ένα “άγνωστο” υποθαλάσσιο καμικάζε drone που θα καταστρέψει κάποιο κύριο υποθαλάσσιο καλώδιο επικοινωνιών. Ένα τέτοιο φαινομενικά «απλό» συμβάν στη στρατιωτική γλώσσα, μπορεί να πυροδοτήσει αλυσιδωτή αντίδραση και την έναρξη ενός πολέμου όχι από τις στέπες της Ασίας ή τα φαράγγια της Μέσης Ανατολής, αλλά από την παγωμένη έρημο στο άκρο του κόσμου…
Διαβάστε επίσης:
Μπίζνες -και- στην Αρκτική μέσω … Ουκρανίας
