Του Ζαφείρη Χατζηδήμου
Αυτό που συνέβη την Παρασκευή στο Λευκό Οίκο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής δεν έχει προηγούμενο στη σύγχρονη ανθρώπινη ιστορία. Τουλάχιστον με την έννοια της δημοσιοποίησης γιατί όλα αυτά έγιναν παρουσία δημοσιογράφων με ταυτόχρονη αναμετάδοση σε δισεκατομμύρια τηλεθεατές στον κόσμο. Στιχομυθίες και κυνικές απειλές που είναι δύσκολο ακόμη και να τις συγκρίνεις με τον περίφημο διάλογο μεταξύ των Αθηναίων και των Μηλίων όπως αυτός περιγράφεται στην ιστορία του Θουκυδίδη για τον πελοποννησιακό πόλεμο. Που αποτελεί και τη βάση της σύγχρονης σχολής γεωπολιτικής γνωστής ως «κλασσικός ρεαλισμός».
Δεν θα προχωρήσουμε σε ανάλυση αυτή μπορεί να γίνει εξάλλου και τις επόμενες ημέρες. Προχωρήσαμε όμως στην απομαγνητοφώνηση του διαλόγου μεταξύ του ουκρανού προέδρου Boλοντίμιρ Zελένσκι του αμερικανού προέδρου Nτόναλντ Τραμπ και του αμερικανού Αντιπροέδρου Τζέιμς Βανς. Ο διάλογος αυτός είναι πραγματικά ένα μάθημα. Που μας αφορά όλους και ιδιαίτερα τη μικρή χώρα μας την Ελλάδα η οποία δεν έχει ούτε το μέγεθος ούτε τους πόρους ούτε και το δυναμικό να έρθει σε σύγκριση με την Ουκρανία.
Σε μια Δημοκρατία λοιπόν, βασικές προϋποθέσεις επιβίωσης της, είναι οι προετοιμασμένοι πολίτες αλλά και η προετοιμασμένη πολιτική όπως είχε αναφέρει και ο Περικλής στον περίφημο επιτάφιο λόγο του.
Ελπίζουμε ότι διαβάζοντας προσεκτικά αυτό το διάλογο θα προσθέσουμε ένα λιθαράκι στις γνώσεις σας και στην αντίληψη της πραγματικής πλευράς της ζωής. Γιατί ο πραγματικός σκοπός ενός δημοσιογράφου δεν είναι απλά να μεταδίδει ειδήσεις – και δυστυχώς πλέον τις περισσότερες φορές διαστρεβλωμένες ή ανύπαρκτες – αλλά να μεταδίδει γνώση μέσα από πραγματικές και αναλλοίωτες ειδήσεις.
Ο διάλογος που άλλαξε τα πάντα
Όλα ξεκίνησαν από την ερώτηση ενός δημοσιογράφου η οποία ήταν η εξής: Η Πολωνία βρισκόταν υπό ρωσικό έλεγχο για δεκαετίες μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Όταν ήμουν παιδί, έβλεπα τις Ηνωμένες Πολιτείες όχι μόνο ως την πιο ισχυρή και πλούσια χώρα στον κόσμο, τη χώρα που είχε σπουδαία μουσική, εξαιρετικές ταινίες και εντυπωσιακά muscle cars, αλλά και ως μια δύναμη του καλού. Τώρα μιλάω με φίλους μου στην Πολωνία και ανησυχούν ότι ευθυγραμμίζεστε υπερβολικά με τον Πούτιν. Ποιο είναι το μήνυμά σας προς αυτούς;
Ντόναλντ Τραμπ: Λοιπόν, αν δεν ευθυγραμμιζόμουν και με τις δύο πλευρές, δεν θα είχαμε ποτέ συμφωνία. Θέλετε να πω πραγματικά φρικτά πράγματα για τον Πούτιν και μετά να του πω, «Γεια σου, Βλαντίμιρ. Πώς πάμε με τη συμφωνία;» Δεν λειτουργεί έτσι.
Δεν είμαι ευθυγραμμισμένος με κανέναν. Είμαι ευθυγραμμισμένος με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, και για το καλό του κόσμου, είμαι ευθυγραμμισμένος με τον κόσμο. Θέλω να τελειώσω αυτή την κατάσταση.
Βλέπετε, το μίσος που έχει ο Ζελένσκι για τον Πούτιν δυσκολεύει πολύ να κλείσω μια συμφωνία. Έχει τεράστιο μίσος, και το καταλαβαίνω, αλλά δεν μπορώ να σας πω ότι η άλλη πλευρά τον αγαπάει κιόλας, έτσι δεν είναι;
Δεν είναι θέμα ευθυγράμμισης. Είμαι ευθυγραμμισμένος με τον κόσμο. Θέλω να το διευθετήσω. Είμαι ευθυγραμμισμένος με την Ευρώπη. Θέλω να δω αν μπορούμε να το ολοκληρώσουμε. Θέλετε να είμαι σκληρός; Μπορώ να είμαι πιο σκληρός από οποιονδήποτε άνθρωπο έχετε δει ποτέ. Θα μπορούσα να είμαι τόσο σκληρός, αλλά έτσι δεν πρόκειται να το λύσουμε. Έτσι έχουν τα πράγματα. Μια τελευταία ερώτηση.
Τζέι Ντι Βανς: Θα απαντήσω σε αυτό. Λοιπόν, κοιτάξτε, για τέσσερα χρόνια, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν έναν πρόεδρο που στεκόταν μπροστά στις κάμερες και μιλούσε σκληρά για τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Και μετά ο Πούτιν εισέβαλε στην Ουκρανία και κατέστρεψε ένα σημαντικό κομμάτι της χώρας.
Ο δρόμος προς την ειρήνη και την ευημερία ίσως να είναι μέσω της διπλωματίας. Δοκιμάσαμε την προσέγγιση του Τζο Μπάιντεν, να φουσκώνουμε το στήθος μας και να προσποιούμαστε ότι τα λόγια του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν μεγαλύτερη σημασία από τις πράξεις του. Αυτό που κάνει την Αμερική σπουδαία χώρα είναι η ενασχόλησή της με τη διπλωματία. Αυτό κάνει ο Πρόεδρος Τραμπ.
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Είμαι ο πρόεδρος της… (ακατάληπτο)
Ντόναλντ Τραμπ: Παίζεις με τη φωτιά, με τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Παίζεις με τον Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και αυτό που κάνεις είναι μεγάλη ασέβεια προς αυτή τη χώρα, τη χώρα που σε έχει στηρίξει πολύ περισσότερο απ’ ό,τι πολλοί λένε ότι θα έπρεπε.
Τζέι Ντι Βανς: Έχεις πει «ευχαριστώ»;
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Πολλές φορές…
Τζέι Ντι Βανς: Όχι, εννοώ σε αυτή τη συνάντηση;
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Ακόμα και σήμερα…
Τζέι Ντι Βανς: Πήγες στην Πενσυλβάνια και έκανες εκστρατεία υπέρ της αντιπολίτευσης τον Οκτώβριο. Πρόσφερε τουλάχιστον μερικά λόγια εκτίμησης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και τον Πρόεδρο που προσπαθεί να σώσει τη χώρα σου.
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Παρακαλώ, πιστεύεις ότι αν μιλάς πολύ δυνατά για τον πόλεμο…
Ντόναλντ Τραμπ: Δεν μιλάει δυνατά. Η χώρα σου βρίσκεται σε μεγάλο πρόβλημα.
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Μπορώ να απαντήσω;
Ντόναλντ Τραμπ: Όχι, όχι, έχεις μιλήσει πολύ. Η χώρα σου βρίσκεται σε μεγάλο πρόβλημα.
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Το ξέρω…
Ντόναλντ Τραμπ: Δεν κερδίζεις. Δεν κερδίζεις αυτή τη μάχη. Έχεις μια καταραμένα καλή ευκαιρία να βγεις από αυτό σε μια αποδεκτή κατάσταση, και αυτό χάρη σε εμάς.
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Μένουμε στη χώρα μας, παραμένουμε δυνατοί. Από την αρχή του πολέμου, ήμασταν μόνοι μας, και είμαστε ευγνώμονες. Είπα «ευχαριστώ»…
Ντόναλντ Τραμπ: Δεν ήσασταν μόνοι σας…
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Είπα «ευχαριστώ»…
Ντόναλντ Τραμπ: Σου δώσαμε, μέσω αυτού του ηλίθιου προέδρου (σ.σ. εννοεί τον Τζο Μπάιντεν), 350 δισεκατομμύρια δολάρια. Σου δώσαμε στρατιωτικό εξοπλισμό. Αν δεν είχες τον στρατιωτικό εξοπλισμό μας, αν δεν είχες τον στρατιωτικό εξοπλισμό μας, αυτός ο πόλεμος θα είχε τελειώσει μέσα σε δύο εβδομάδες…
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Σε τρεις ημέρες. Το άκουσα από τον Πούτιν. Τρεις ημέρες, είπε…
Ντόναλντ Τραμπ: Ίσως και λιγότερο…
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Δύο εβδομάδες, φυσικά…
Ντόναλντ Τραμπ: Θα είναι πολύ δύσκολο να κάνουμε δουλειές έτσι.
Τζέι Ντι Βανς: Είπες «ευχαριστώ»;
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Είπα… (ακατάληπτο)
Τζέι Ντι Βανς: Εκτός αν υπάρχουν διαφωνίες, και ας τις συζητήσουμε, αντί να τις παλεύουμε μπροστά στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης. Όταν κάνεις λάθος, ξέρουμε ότι κάνεις λάθος.
Ντόναλντ Τραμπ: Βλέπεις, νομίζω ότι είναι καλό για τον αμερικανικό λαό να βλέπει τι συμβαίνει. Νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό. Γι’ αυτό το κράτησα ανοιχτό τόσο πολύ.Πρέπει να είσαι ευγνώμων. Δεν έχεις τις κάρτες στα χέρια σου. Δεν έχεις τις κάρτες…
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Είμαι ευγνώμων…
Ντόναλντ Τραμπ: Είσαι θαμμένος εκεί κάτω.
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Μπορώ να το πω ξανά…
Ντόναλντ Τραμπ: Άνθρωποι πεθαίνουν. Δεν έχεις αρκετούς στρατιώτες.
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Άκουσέ με…
Ντόναλντ Τραμπ: Δεν έχεις αρκετούς στρατιώτες. Και τότε έρχεσαι και μας λες: «Δεν θέλω εκεχειρία. Δεν θέλω εκεχειρία. Θέλω να συνεχίσω». Κοίτα, αν μπορούσες να πετύχεις εκεχειρία αυτή τη στιγμή, σου λέω, πάρ’ την, ώστε να σταματήσουν οι σφαίρες και να πάψουν να σκοτώνονται οι στρατιώτες σου…
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Φυσικά, θέλουμε να τελειώσει ο πόλεμος, αλλά εγώ…
Ντόναλντ Τραμπ: Εσύ λες ότι δεν θέλεις εκεχειρία. Εγώ θέλω εκεχειρία, γιατί θα την πάρεις πιο γρήγορα από…
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Ρώτα τους ανθρώπους μας για την εκεχειρία. Τι πιστεύουν… (ακατάληπτο)…
Ντόναλντ Τραμπ: Αυτό δεν έγινε μαζί μου. Αυτό έγινε με έναν τύπο που λέγεται Μπάιντεν, ο οποίος δεν είναι ιδιαίτερα έξυπνος.
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Ήταν ο πρόεδρός σας…
Ντόναλντ Τραμπ: Αυτό έγινε με τον Ομπάμα, ο οποίος σας έδωσε σεντόνια, ενώ εγώ σας έδωσα Javelins (σ.σ. προηγμένης τεχνολογίας αντιαρματικοί πύραυλοι).
Ναι, εγώ σας έδωσα τους Javelins για να καταστρέψετε όλα αυτά τα άρματα μάχης. Ο Ομπάμα σας έδωσε σεντόνια. Στην πραγματικότητα, η φράση είναι: «Ο Ομπάμα έδωσε σεντόνια και ο Τραμπ έδωσε Javelins». Πρέπει να είσαι πιο ευγνώμων, γιατί, άκουσέ με, δεν έχεις τα κάρτες.
Με εμάς, έχεις τις κάρτες, αλλά χωρίς εμάς, δεν έχεις καμία κάρτα…
Αλλάζουν τα πάντα (;)
Η σύγκρουση Τραμπ-Ζελένσκι δεν είναι απλώς ένα διπλωματικό επεισόδιο. Είναι η πρώτη ένδειξη ότι η παγκόσμια γεωπολιτική ισορροπία αλλάζει δραματικά. Οι ΗΠΑ μπορεί να απομακρυνθούν από την Ουκρανία, η Ρωσία να βγει ενισχυμένη, η Ευρώπη να βρεθεί σε κρίση και η Κίνα να αποκτήσει μεγαλύτερη οικονομική επιρροή.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι αν ο Τραμπ θα αλλάξει την αμερικανική εξωτερική πολιτική, αλλά πώς και με ποιες συνέπειες για τη διεθνή τάξη πραγμάτων.
