Ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να γεμίζει τα πρωτοσέλιδα με απειλές, δασμούς και θριαμβολογίες, όμως στο πεδίο της πραγματικής οικονομικής ισχύος η εικόνα είναι πολύ διαφορετική και λιγότερο κολακευτική για τον ίδιο. Απέναντι στην Κίνα, τον βασικό του αντίπαλο, χάνει. Και το 2025 κατέγραψε με εκκωφαντικό τρόπο αυτή του την ήττα.
Η Κίνα δεν χρειάστηκε παρελάσεις, ούτε εθνικιστικά συνθήματα. Δεν χρειάστηκε καν να υψώσει τη φωνή της. Χρειάστηκε μόνο να απορροφήσει το σοκ και να απαντήσει με ψυχρή, τεχνοκρατική ακρίβεια. Εκεί που η Ουάσιγκτον πόνταρε στην επιβράδυνση της κινεζικής ανάπτυξης, στην κρίση των ακινήτων και στην υποτιθέμενη κόπωση του μοντέλου της, βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα κράτος που έχει μελετήσει προσεκτικά τα αδύναμα σημεία της αμερικανικής οικονομίας και ξέρει πώς να τα πιέσει.
Οι περιορισμοί στις εξαγωγές σπάνιων γαιών δεν ήταν κραυγαλέοι, ήταν χειρουργικοί. Χτύπησαν ακριβώς εκεί όπου η αμερικανική αμυντική βιομηχανία και οι αυτοκινητοβιομηχανίες παραμένουν ευάλωτες. Το Πεκίνο επέβαλε τόσους ελέγχους ώστε η Ουάσιγκτον να αισθανθεί την πίεση χωρίς το σύστημα να τιναχθεί στον αέρα. Κι ενώ ο Λευκός Οίκος διαφήμιζε το πόσο σκληρά ήταν τα δικά του μέτρα, τα κινεζικά φορτία έβρισκαν παρακαμπτήριες οδούς μέσω Νοτιοανατολικής Ασίας και Μεξικού καθιστώντας κενή την αμερικανική ρητορική.
Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Το εμπορικό πλεόνασμα αγαθών της Κίνας ξεπέρασε για πρώτη φορά το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια. Οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ πράγματι βούλιαξαν καταγράφοντας πτώση της τάξης του 40% στο τρίτο τρίμηνο. Όμως η απώλεια αναπληρώθηκε αλλού. Ασία, Ευρώπη, Μέση Ανατολή, Μεξικό απορρόφησαν περισσότερα κινεζικά αυτοκίνητα, χημικά, πάνελ, μηχανήματα, χάλυβα. Η Αμερική έκλεινε μια πόρτα· ο υπόλοιπος κόσμος άνοιγε τρεις.
Αν αυτό δεν είναι μάθημα για το πώς παίζεται το παιχνίδι, τότε τι είναι; Και όμως, η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη. Την ώρα που η Κίνα στεκόταν όρθια στο εξωτερικό, στο εσωτερικό της τα πράγματα παρέμεναν πιο εύθραυστα. Η βιομηχανική παραγωγή κινήθηκε χλιαρά, οι λιανικές πωλήσεις αυξήθηκαν με τον πιο αργό ρυθμό των τελευταίων ετών, οι επενδύσεις –ιδίως στα ακίνητα– υποχώρησαν. Οι τοπικές κυβερνήσεις εξακολουθούν να πιέζονται από χρέη, τα νοικοκυριά παραμένουν προσεκτικά, η εμπιστοσύνη του ιδιωτικού τομέα δεν έχει σταθεροποιηθεί.
Διττή πραγματικότητα
Με άλλα λόγια, η ανθεκτικότητα προς τα έξω ήταν πραγματική. Η εσωτερική ανάκαμψη, όμως, παραμένει ζητούμενο. Αυτή η διττή πραγματικότητα επανέφερε ένα παλιό ερώτημα για τους διεθνείς επενδυτές: μπορεί κανείς να επενδύσει ξανά στην Κίνα; Η απάντηση δεν είναι το ξέφρενο «ναι» των προηγούμενων δεκαετιών. Το 2025 επιβεβαίωσε ότι μπαίνουμε σε μια φάση όπου το άνοιγμα στα ξένα κεφάλαια γίνεται με το σταγονόμετρο και υπό αυστηρή κρατική εποπτεία.
Η Ουάσιγκτον χαμήλωσε τελικά τους τόνους της αντιπαράθεσης, αλλά δεν πάτησε φρένο στους περιορισμούς. Οι έλεγχοι στους προηγμένους ημιαγωγούς παραμένουν. Η επιτήρηση των εξερχόμενων επενδύσεων έχει βαθιά θεσμική στήριξη. Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικάνοι μπορεί να διαφωνούν σχεδόν σε όλα, αλλά στο κινεζικό ζήτημα μοιράζονται περισσότερο κοινό έδαφος απ’ όσο παραδέχονται.
Το Πεκίνο βλέπει καθαρά αυτή τη σύγκλιση και κινείται ανάλογα. Με σημαία τις νέες τεχνολογίες, βάζει στην κορυφή της ατζέντας την τεχνητή νοημοσύνη, τη ρομποτική, την προηγμένη μεταποίηση, την υψηλή υπολογιστική ισχύ. Οι ξένοι μπορούν να συμμετέχουν, αλλά με όρους που ενισχύουν την εθνική κυριαρχία. Πρόκειται για μια προσεκτικά σχεδιασμένη αποσύνδεση: αργή, μελετημένη, αλλά σταθερά προσανατολισμένη.
Η διπλωματία προς το τέλος της χρονιάς βοήθησε να πέσουν οι τόνοι. Η προγραμματισμένη επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο τον Απρίλιο του 2026 μπορεί να παρατείνει την εκεχειρία. Μπορεί να δημιουργήσει διαύλους, να βάλει όρια στον ανταγωνισμό. Κανείς πάντως στην Κίνα δεν ξεχνά ότι και η θεαματική επίσκεψη του 2017 προηγήθηκε της σύγκρουσης του 2018.
Οι ενδιάμεσες εκλογές φέρνουν νέα κλιμάκωση
Και όσο πλησιάζουν οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, οι τόνοι σκληραίνουν. Το Κογκρέσο μπορεί κάλλιστα να επιβάλει μέτρα που καμία σύνοδος κορυφής δεν θα μπορεί να αναιρέσει. Το πιο εκρηκτικό μέτωπο παραμένει το τεχνολογικό. Η πρόοδος της Κίνας στην εφαρμοσμένη βιομηχανική ΤΝ –σε λιμάνια αλυσίδες εφοδιασμού, γραμμές παραγωγής, ενέργεια– καλπάζει. Το ερώτημα στην Ουάσιγκτον δεν είναι αν αμερικανικά κεφάλαια συμβάλλουν στα κινεζικά άλματα, αλλά αν πρέπει να συνεχίσουν να το κάνουν.
Έτσι επιστρέφουμε στο σημείο εκκίνησης. Ο Τραμπ άνοιξε τον γύρο του 2025 πιστεύοντας ότι η πίεση θα γονάτιζε τον αντίπαλο. Αντί γι’ αυτό, η Κίνα άντεξε, προσαρμόστηκε και κέρδισε χρόνο. Και τον χρησιμοποιεί για να προετοιμαστεί για το επόμενο σπριντ. Το αν θα μετατρέψει την εξωτερική ανθεκτικότητα σε εσωτερική δύναμη παραμένει ανοιχτό. Το βέβαιο είναι πως στην αναμέτρηση της χρονιάς που πέρασε, αυτός που έκανε τον περισσότερο θόρυβο δεν ήταν και αυτός που κέρδισε.
