Λύδια Εμμανουηλίδου- Ηλιάνα Παπαγγελή*
Στη Θεσσαλία, δύο χρόνια μετά τις καταστροφικές πλημμύρες του 2023, κάτοικοι ζουν ακόμη στην προσφυγική δομή του Κουτσόχερου. Την ίδια στιγμή, μόνο στη Φαρκαδόνα, η Ελλάδα έχει δαπανήσει διαχρονικά εκατ. ευρώ σε αναξιοποίητες υποδομές και «προσωρινές» λύσεις. Η νέα έρευνα του Solomon αποκαλύπτει την ανικανότητα του ελληνικού κράτους να διαχειριστεί τις επιπτώσεις από τα ακραία καταστροφικά φαινόμενα. Δύο χρόνια μετά την κακοκαιρία του Daniel, οι εκτοπισμένοι της Θεσσαλίας συνεχίζουν να ζουν σε κοντέινερ!
Ως ένα από τα κύρια εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελλάδα εξακολουθεί να αποτελεί πύλη αλλά και τόπο φιλοξενίας για εκτοπισμένους ανθρώπους που αναζητούν καταφύγιο στην Ευρώπη. Στις ημέρες που ακολούθησαν τα ακραία φαινόμενα, που μετέτρεψαν τη θεσσαλική πεδιάδα σε απέραντη λίμνη, και καθώς οικογένειες έβρισκαν καταφύγιο σε έναν πρόχειρο καταυλισμό, άνδρες του στρατού έστηναν λευκούς μουσαμάδες πάνω σε πασσάλους, δημιουργώντας χώρο για περίπου 80 ανθρώπους που δεν είχαν πού αλλού να μείνουν.
Οι σκηνές δεν προορίζονταν ποτέ για μακροχρόνια διαμονή. Υπό τον φόβο νέων έντονων βροχοπτώσεων, οι αρχές άρχισαν να πιέζουν τους κατοίκους να μετακινηθούν ξανά — αυτή τη φορά όχι σε σκηνές, αλλά στα κοντέινερ της προσφυγικής δομής στο Κουτσόχερο, που μέχρι τότε φιλοξενούσε αιτούντες άσυλο από τη Συρία, το Αφγανιστάν κι άλλες χώρες.
Έγγραφα που αποκαλύπτουν κρατικά σχέδια, επιτόπιο ρεπορτάζ —συμπεριλαμβανομένων συνεντεύξεων με ανθρώπους που εξακολουθούν να ζουν στο Κουτσόχερο, με τοπικούς αξιωματούχους που υπόσχονται εδώ και καιρό στεγαστικά έργα, και με ειδικούς που προειδοποιούν πως οι κλιματικές καταστροφές επιταχύνουν την ερήμωση της υπαίθρου— συνθέτουν το πορτρέτο μιας πολλαπλής κρίσης:
- οικογένειες εγκλωβισμένες στην αναμονή,
- κρατική βοήθεια που καθυστερεί,
- εκατ. ευρώ ξοδεμένα σε αναξιοποίητες υποδομές και «προσωρινές» λύσεις που κινδυνεύουν να γίνουν μόνιμες,
- και μια προσφυγική δομή που πλέον στεγάζει τους εκτοπισμένους των φυσικών καταστροφών με ελληνικό διαβατήριο.
Οι πρόσφυγες και οι πλημμυροπαθείς δεν είναι οι μόνες περιπτώσεις εκτοπισμού και μετακίνησης πληθυσμών στη σύγχρονη ιστορία της περιοχής.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, περίπου 250 οικογένειες Ποντίων — πολλές από τη Γεωργία, την Αρμενία και άλλες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες — εγκαταστάθηκαν στη Φαρκαδόνα. Η Ελλάδα είχε τότε υποσχεθεί μόνιμες κατοικίες, όμως οι οικογένειες έζησαν για δεκαετίες σε «προσωρινά» κοντέινερ, που έγιναν τελικά τα μόνιμα σπίτια τους για πάνω από τριάντα χρόνια.
Στο μεταξύ, ένα ημιτελές συγκρότημα κατοικιών εξακολουθεί να στέκει στην άκρη της πόλης.
Μετά τις πλημμύρες του 2023, παραδόθηκαν στη Φαρκαδόνα 28 προκατασκευασμένες μονάδες κοντέινερ, χρηματοδοτούμενες από έργο υποδομών ύψους άνω των 600.000 ευρώ. Τα κοντέινερ τοποθετήθηκαν στην ίδια περιοχή που είχε χρησιμοποιηθεί για τους σεισμοπαθείς του 2021 — με ορισμένους να ζουν ακόμη εκεί.
Ενώ λοιπόν η Ελλάδα έχει ξοδέψει διαχρονικά τουλάχιστον 4,7 εκατ. ευρώ σε αυτά τα έργα σε έναν μόνο δήμο, ορισμένες οικογένειες πλημμυροπαθών εξακολουθούν να ζουν μέχρι και σήμερα στην δομή του Κουτσόχερου. Ένα σχέδιο ανάπτυξης προοριζόταν να αντικαταστήσει τα κοντέινερ. Μέχρι το 2024 είχαν κατασκευαστεί 93 μικρές κατοικίες, με κόστος 3,8 εκατ. ευρώ. Όμως βασικά έργα, όπως η αποχέτευση και η ηλεκτροδότηση, δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ και τα σπίτια έμειναν άδεια. Το 2019 δαπανήθηκε επιπλέον σχεδόν μισό εκατ. ευρώ (478.500) για την ολοκλήρωσή τους — χωρίς και πάλι να παραδοθούν.
Τον Μάιο του 2025, ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας, Δημήτρης Κουρέτας, ανακοίνωσε ότι 30 από τα σπίτια που παρέμεναν ανενεργά θα δοθούν επιτέλους σε οικογένειες, ενώ τα υπόλοιπα θα διατεθούν σε πλημμυροπαθείς. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του τοπικού Τύπου, κατά τον απολογισμό πεπραγμένων στο Δημοτικό Συμβούλιο Φαρκαδόνας, ο περιφερειάρχης διαβεβαίωσε ότι έχει εξασφαλιστεί νέα χρηματοδότηση για τη συντήρηση των κατοικιών. Το Solomon κατά την επίσκεψή του στον οικισμό κατέγραψε τα σημάδια εγκατάλειψης και τις φθορές από τα χρόνια αχρησίας.
Η Περιφέρεια Θεσσαλίας δεν απάντησε σε ερωτήματα του Solomon σχετικά με τα σχέδια συντήρησης των κατοικιών, το κόστος και το χρονοδιάγραμμα μετεγκατάστασης των πλημμυροπαθών. Ο δήμαρχος Φαρκαδόνας, ωστόσο, επιβεβαίωσε τις δηλώσεις του Περιφερειάρχη, αναφέροντας ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία με την Περιφέρεια και το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας για την ολοκλήρωση των κατοικιών, ώστε οι οικογένειες να μπορέσουν να εγκατασταθούν.
Ο δήμαρχος Φαρκαδόνας, Σπύρος Αγνάντης, υποβάθμισε την κατάσταση, λέγοντας στο Solomon: «Οι λίγοι άνθρωποι που ζουν στο Κουτσόχερο θέλουν να μείνουν εκεί. Έχουν νερό, φαγητό, ρεύμα και ιατρική φροντίδα εντός της δομής».
*Δημοσιοράφοι στο Solomon
Ολόκληρη την έρευνα τη διαβάζετε εδώ
