Το Ισραήλ έγινε την προηγούμενη εβδομάδα η πρώτη χώρα στον κόσμο που αναγνώρισε επισήμως τη Σομαλιλάνδη, μια αποσχισθείσα εδώ και χρόνια περιοχή της Σομαλίας στο Κέρας της Αφρικής, σε μια κίνηση στρατηγικής σημασίας για τις σχέσεις του Ισραήλ τόσο με την αφρικανική ήπειρο όσο και με τον ευρύτερο μουσουλμανικό κόσμο.
Η Σομαλιλάνδη, που αποσχίστηκε μονομερώς από τη Σομαλία το 1991 μετά την κατάρρευση του κεντρικού κρατικού μηχανισμού λειτουργεί εδώ και τρεις δεκαετίες ως de facto ανεξάρτητο κράτος με δικό της κοινοβούλιο, νόμισμα, στρατό και αστυνομία, χωρίς όμως διεθνή αναγνώριση.
Η απόφαση του Ισραήλ, που εντάσσεται στο πλαίσιο της διπλωματικής στρατηγικής που ξεκίνησε με τις Συμφωνίες του Αβραάμ, ανοίγει το δρόμο για ευρύ φάσμα συνεργασιών στους τομείς της γεωργίας, της τεχνολογίας, της υγείας και της οικονομίας, ενώ ταυτόχρονα επεκτείνει την αναγνώριση του Ισραήλ στον μουσουλμανικό κόσμο.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου χαρακτήρισε την κίνηση «βήμα προς τη σταθερότητα στην περιοχή» και τόνισε ότι το κράτος του σχεδιάζει «άμεση ανάπτυξη των σχέσεων με τη Δημοκρατία της Σομαλιλάνδης».
Ωστόσο, η αντίδραση της ίδιας της Σομαλίας ήταν άμεση και έντονη. Η κυβέρνηση χαρακτήρισε την αναγνώριση «παράνομη» και υπογράμμισε ότι η περιοχή αποτελεί «αναπόσπαστο και αδιαίρετο κομμάτι» της χώρας. Παράλληλα, η Αφρικανική Ένωση επανέλαβε ότι οποιαδήποτε πρωτοβουλία για αναγνώριση της Σομαλιλάνδης ως ανεξάρτητου κράτους απειλεί την περιφερειακή σταθερότητα και δημιουργεί επικίνδυνα προηγούμενα για άλλα αποσχιστικά κινήματα στην Αφρική.
Φόβοι για μαζική μετεγκατάσταση παλαιστινίων
Στην ίδια κατεύθυνση, η Αραβική Λίγκα εξέφρασε και αυτή έντονη ανησυχία, υπογραμμίζοντας ότι η αναγνώριση θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την αποσταθεροποίηση στην περιοχή και να δημιουργήσει «γεωπολιτικά και ανθρωπιστικά προβλήματα». Ταυτόχρονα, η Λίγκα επανέλαβε την πλήρη αντίθεσή της σε οποιαδήποτε προσπάθεια μετεγκατάστασης Παλαιστινίων από τη Γάζα σε χώρες της Αφρικής, σημειώνοντας ότι τέτοιες πρωτοβουλίες συνιστούν παραβίαση διεθνούς δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η Σομαλιλάνδη, με πληθυσμό περίπου πέντε εκατομμυρίων, διατηρεί ιστορικά στενούς δεσμούς με συντηρητικές ομάδες στις Ηνωμένες Πολιτείες και άτομα του στενού περιβάλλοντος Τραμπ, οι οποίοι έχουν προωθήσει την ιδέα της αμερικανικής αναγνώρισης και της εγκατάστασης στρατηγικών υποδομών στην περιοχή, όπως λιμάνια και αεροδρόμιο. Για την πολιτική ηγεσία του μορφώματος, η αναγνώριση από το Ισραήλ μπορεί να αποτελέσει τη βάση για ευρύτερη διεθνή νομιμοποίηση και προσέλκυση επενδύσεων, ενώ παράλληλα ενισχύει τις σχέσεις με τις ίδιες τις ΗΠΑ.
Η κίνηση αποκτά επομένως ιδιαίτερη βαρύτητα αν συνδεθεί με τη συνεχιζόμενη κρίση στη Γάζα και την συνεχιζόμενη ρητορική Τραμπ-Νετανιάχου – όπως επιβεβαιώθηκε και στην συνάντηση του Μαρ-α-Λάγκο – περί «εθελοντικής μετανάστευσης» των Παλαιστινίων προσφύγων της Γάζας. Δημοσιεύματα τους τελευταίους μήνες ανέφεραν ότι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ είχαν διερευνητικές επαφές με χώρες όπως η Σομαλιλάνδη για τη φιλοξενία χιλιάδων από αυτούς. Το γεγονός ότι η Σομαλιλάνδη βρίσκεται πλέον επίσημα στον διεθνή χάρτη τη θεωρητικά καθιστά διαθέσιμη ως προορισμό για τέτοιες μετακινήσεις, αν και οι τοπικές αρχές διαψεύδουν ότι έχουν υπάρξει επίσημες συζητήσεις.
Διόλου συμπτωματικά βέβαια όλα τα κράτη της Αφρικής που φέρεται να έχει προσεγγίσει το Ισραήλ στα πλαίσια αυτής της προσπάθειας βρίσκονται στη δίνη εμφυλίων συγκρούσεων και στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Ανάμεσα τους συναντά κανείς τη Λιβύη, το Σουδάν αλλά και την ίδια τη Σομαλία που μάλλον θα πρέπει τώρα να διαγραφεί από τη σχετική λίστα.
Στρατηγική πρόκληση
Η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης σηματοδοτεί, ταυτόχρονα, και μια στρατηγική πρόκληση για άλλες χώρες της περιοχής. Η Αίγυπτος, η Τουρκία και βέβαια η κυβέρνηση του Τζιμπουτί έχουν ήδη εκφράσει την πλήρη αντίθεσή τους, υπογραμμίζοντας ότι η κίνηση αυτή θα μπορούσε να υπονομεύσει τη σταθερότητα και να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις και σε άλλα κράτη με ισχυρά αυτονομιστικά κινήματα. Ηδη, στην Τουρκία έσπευσε (31 -12 – 2025), όπου συναντήθηκε με τον Τ. Ερντογάν, ο πρόεδρος της Σομαλίας, Hassan Sheikh Mohamud.
Πολλοί αναλυτές προειδοποιούν επίσης για σοβαρούς κινδύνους ιδίως σε περιοχές όπου δρουν ένοπλες ομάδες όπως η Αλ Σαμπάμπ, και τονίζουν ότι η απόφαση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε έξαρση του τζιχαντισμού στην ευρύτερη περιοχή.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη γεωπολιτική στρατηγική του Τελ Αβίβ, όπως αποτυπώθηκε και στη συνάντηση Τραμπ-Νετανιάχου στο Μαρ-α-Λάγκο. Όπως τότε, όπου οι δύο ηγέτες επιβεβαίωσαν τις επιθετικές πολιτικές τους σε Γάζα και Ιράν, έτσι και η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης γίνεται εργαλείο πίεσης, ενίσχυσης στρατηγικών συμμαχιών και ανακατανομής ισχύος.
Η περιοχή μπαίνει στο παιχνίδι ως γεωπολιτικός κόμβος, ενώ οι Παλαιστίνιοι πρόσφυγες μετατρέπονται σε απλά πειραματόζωα της λεγόμενης «δεύτερης φάσης» του ειρηνευτικού σχεδίου Τραμπ για τη Μέση Ανατολή.
Σε κάθε περίπτωση, η επίσημη αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ δεν αποτελεί μια απλή διπλωματική κίνηση. Αποκαλύπτει πώς οι διεθνείς συμμαχίες και οι γεωπολιτικές στρατηγικές αξιοποιούν ανθρώπους και εδάφη σαν πιόνια σε ένα παιχνίδι ισχύος, όπου η ηθική και η δικαιοσύνη λειτουργούν μόνο ως πρόσχημα. Και κυρίως στέλνει το μήνυμα πως οι στρατηγικοί σχεδιασμοί υπερισχύουν κάθε έννοιας δικαίου.
