Μετά τις πρόσφατες επισκέψεις του Βρετανού πρωθυπουργού και του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών, στην Τουρκία, τώρα και το ταξίδι του Γερμανού καγκελάριου στην Αγκυρα, ρίχνει ολοένα περισσότερο φως στο πανάκριβο ντηλ της αγοράς, εκ μέρους της Τουρκίας, του ευρω-μαχητικού, Eurofighter. Πέραν των μπίζνες, στόχος είναι η με κάθε τρόπο στήριξη της Τουρκίας να εισέλθει στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας, με κοινά εξοπλιστικά προγράμματα, αλλά και – πολύ πιθανώς – να της παρασχεθούν κρίσιμης σημασίας τεχνολογίες για την δική της πολεμική βιομηχανία.
Κατά την επίσκεψή του στην Τουρκία (30 Οκτωβρίου), ο Φρίντριχ Μερτς ανοικτά δήλωσε ότι είναι υπέρ της εισδοχής της Τουρκίας στις δομές της «ευρω-άμυνας», και κατά συνέπεια στα τεράστια ευρωπαϊκά κονδύλια για τον «επανεξοπλισμό» της Ευρώπης (ReArm, SAFE, κ.ο.κ.). Εμμέσως πλην σαφέστατα, θεωρεί ότι αυτό είναι αναγκαίο στο όνομα της «ρωσικής απειλής». Η, δε, αγορά του Eurofighter, ως όλα δείχνουν, αποτελεί ένα κομμάτι του όλου σχεδίου.
Κατά τη διάρκεια των κοινών δηλώσεων Μερτς – Ερντογάν, ο Γερμανός καγκελάριος, αναφερόμενος στη συνεργασία της Τουρκίας – Ευρώπης στον τομέα της άμυνας, έκανε λόγο για μία «νέα γεωπολιτική διαδικασία», στην οποία «καθοριστική θα είναι η πολιτική των μεγάλων δυνάμεων». Στο πλαίσιο αυτό, τάχθηκε υπέρ της ανάπτυξης της στρατηγικής συνεργασίας με την Τουρκία, η οποία «δεν μπορεί, δεν πρέπει να μείνει εκτός. Η Τουρκία είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας σε όλα τα θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας που μας απασχολούν. Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε σε αυτή τη βάση και θα επανεκκινήσουμε τον στρατηγικό διάλογο». Οσον αφορά την αγορά αεροσκαφών Eurofighter, είπε ότι «η νέα γεωπολιτική κατάσταση απαιτεί από πολλές απόψεις στενότερη συνεργασία για τα στρατηγικά συμφέροντα και των δύο πλευρών».
«Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη» a la carte
Είναι ηλίου φαεινότερο ότι τόσο τον Γερμανό καγκελάριο, όσο και τον Βρετανό πρωθυπουργό, καθώς και για άλλες ευρωπαϊκές ηγεσίες (π.χ. Ιταλία, Ισπανία, κ.λ.π.) που εκτός των άλλων έχουν και μεγάλα εξοπλιστικά ντηλ με την Τουρκία, ουδόλως απασχολεί εάν η Αγκυρα απειλεί την Ελλάδα και την Κύπρο, και πολύ περισσότερο ότι έχει εισβάλλει και κατέχει σχεδόν τη μισή μεγαλόνησο εδώ και πενήντα χρόνια.
Οι Ευρωπαίοι «σύμμαχοι» ερμηνεύουν επιλεκτικά την «ευρωπαϊκή αλληλεγγύη», αν δεν την γράφουν στα παλαιότερα των υποδημάτων τους, όταν πρόκειται για τα συμφέροντά τους. Η, δε, κυβέρνηση Μητσοτάκη παρακολουθεί ανίκανη τις εξελίξεις, ελπίζοντας σε ένα … θαύμα στα «ήρεμα νερά» του Αιγαίου. ‘Η σε μια made in USA «λύση».
Κατά τα λοιπά, ήταν αναμενόμενο να διαφωνήσουν Ερντογάν και Μέρτς στο θέμα Γάζας – Ισραήλ. Ο πρώτος υποστηρίζει αναφανδόν το Ισραήλ (και λόγω εξοπλιστικών μπίζνες), αλλά ο δεύτερος ήταν ο ομοτράπεζος του Τραμπ που, αν και φιλοξενεί τη Χαμάς στην Τουρκία, υπέγραψε τη συμφωνία για τη Γάζα, στο Σαρμ Ελ Σεΐχ.
Ακρως ενδιαφέρον, όμως, είναι ένα άλλο σημείο. Η Συρία. «Γνωρίζουμε τη σημασία που αποδίδει η Γερμανία στη συνεργασία μαζί μας σε θέματα που αφορούν τη Συρία», είπε ο Ταγίπ Ερντογάν. Ως γνωστόν, το Βερολίνο ήταν από τους πρώτους που έσπευσαν να νομιμοποιήσουν τον … μετανοημένο τζιχαντιστή, νυν «πρόεδρο» της χώρας, Αλ Σαράα.
Ερωτηματικά από την πανάκριβη αγορά
Ως γνωστόν, μετά την πρόσφατη επίσκεψη του Βρετανού πρωθυπουργού, Κιρ Στάρμερ, στην Τουρκία, ανακοινώθηκε ότι η Αγκυρα θα αγοράσει 44 μαχητικά αεροσκάφη, Eurofighter Typhoon. Είκοσι καινούργια από τη Βρετανία, 12 μεταχειρισμένα από το Κατάρ και άλλα 12 από το Ομάν. Προβλέπεται και δικαίωμα προαίρεσης (Option) για άλλα 40.
Από τα στοιχεία που έως τώρα έχουν ανακοινωθεί, τα 20 Eurofighter Typhoon, όπως είπε ο Κ. Στάρμερ, θα κοστίσουν 10,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά υψηλό ποσόν, δυσανάλογα μεγάλο για 20 – ή και για 40 – αεροσκάφη, ακόμα κααι μαζί με τα οπλικά συστήματά τους.
Οπως χαρακτηριστικά σχολιάζεται ευρέως και στα social media: «Quiz για δυνατούς λύτες: Τι «λάδωσε» ο Ερντογάν με τα 10 δισ. για τα 20 Eurofighter από τη Μ. Βρετανία και τη Γερμανία; Συγκριτικά, τα ίδιας τεχνολογίας και περίπου ιδίων δυνατοτήτων 24 μαχητικά αεροσκάφη Rafale, που αγοράστηκαν από την Γαλλία, κόστισαν στην Ελλάδα (με καπέλο, συγκριτικά με την τιμή πώλησης τους στην Ινδία και την Αίγυπτο) συνολικά περίπου 3,3 δισ. ευρώ. Οπότε εύλογα προκύπτει το ερώτημα τι «ψώνισε» με τα επιπρόσθετα περιπου επτά δισ. που «φεσώθηκε» ο πολυχρονεμένος μας Σουλτάνος από τους παραδοσιακούς υποστηρικτές της εξωτερικής πολιτικής της γείτονος, με τις δικές μας ευλογίες δια της αδράνειας και των παλινωδιών της κυβέρνησης ΚυΜ (Κυριάκου Μητσοτάκη);»
Παροχή τεχνολογίας
Οι απαντήσεις, ενδεχομένως, να βρίσκονται στις θέσεις που κατά καιρούς έχουν εκφράσει παράγοντες σημαντικών ευρωπαϊκών και βρετανικών εταιρειών στον τομέα των εξοπλισμών. Από αυτές φαίνεται ότι ήδη, σε διμερές επίπεδο, υπάρχει στενή συνεργασία με την Τουρκία, την οποία τώρα θέλουν να επεκτείνουν σε ένα κοινό σχήμα ΕΕ – Τουρκίας.
Κάτι που βολεύει και την Αγκυρα, η οποία έχει μεγάλη ανάγκη από παροχή τεχνογνωσίας και τεχνολογιών, προκειμένου να κατασκευάσει (εάν τα καταφέρει) το νέο, δικό της μαχητικό αεροσκάφος, 5ης γενιάς, ΚΑΑΝ. Να σημειωθεί ότι και σε αυτό το θέμα, και ειδικότερα στην αναζήτησή της για κινητήρα του ΚΑΑΝ, προς το παρόν η Τουρκία συναντάει την άρνηση των ΗΠΑ. Ως εκ τούτου, ήταν αναμενόμενο να στραφεί σε άλλες κατευθύνσεις, όπως προς την Ευρώπη. Μένει, βέβαια, να φανεί εάν και πως θα αντιδράσει σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο η Ουάσιγκτον. Είναι εντυπωσιακό, αλλά έως τώρα από τις ΗΠΑ δεν έχει υπάρξει η παραμικρή αντίδραση. Κι’ αυτό, παρ’ ότι ο Τραμπ χάνει έναν πολύ μεγάλο πελάτη – αγοραστή αμερικανικών όπλων.
Ακρως αποκαλυπτικά, ήδη από τον Μάρτιο του 2022, είναι δημοσιεύματα εκείνης της περιόδου, σύμφωνα με τα οποία η βρετανική εταιρεία κατασκευής κινητήρων, Rolls-Royce, και η τουρκική, Kale, θα συνεργάζονταν για την κατασκευή ενός κινητήρα για το τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος της γενιάς, το TF-X, γνωστό ως ΚΑΑΝ. Το αεροσκάφος ακόμα είναι στα χαρτιά, αν και η Αγκυρα ισχυρίζεται ότι θα καταφέρει να το φτιάξει έως το τέλος της δεκαετίας. Τότε, είχε δημιουργηθεί η κοινοπραξία, TAEC (Rolls-Royce και Kale, με την δεύτερη να έχει το 51%). Σε εκείνη τη φάση, τα σχέδια δεν «περπάτησαν», αν και Τούρκοι αξιωματούχοι δήλωναν ότι τα προβλήματα «έχουν επιλυθεί» και «είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε».
Ιδιαιτέρως ενδιαφέρον είναι ότι, εσχάτως η Rolls-Royce επανήλθε. Ειδικότερα, ο διευθύνων σύμβουλός της, Tufan Erginbilgic, εξέδωσε ανακοίνωση για να χαιρετίσει με μεγάλη θέρμη τη συμφωνία Βρετανίας – Τουρκίας για τα Eurofighter. Να σημειωθεί ότι η Rolls-Royce είναι μέλος της κοινοπραξίας EUROJET, η οποία προμηθεύει τον κινητήρα EJ200, που κατασκευάζεται στο Μπρίστολ, για το Eurofighter Typhoon.
Από τη μεριά του, ο Κ. Στάρμερ δήλωνε ότι η πώληση των Eurofighter στην Τουρκία «θα ενισχύσει την ασφάλεια σε ολόκληρο το ΝΑΤΟ, θα εμβαθύνει τη διμερή αμυντική μας συνεργασία και θα ενισχύσει την οικονομική ανάπτυξη στο Ηνωμένο Βασίλειο, εξασφαλίζοντας 20.000 θέσεις εργασίας».
Προηγουμένως, στο ίδιο μήκος κύματος ήταν στις δηλώσεις του διευθύνοντος συμβούλου της Airbus Defence and Space, Michael Schollhorn. Η Airbus Defence and Space (EADS, Γαλλία, Γερμανία, Ισπανία) μετέχει στην ευρωπαϊκή κοινοπραξία του Eurofighter με 46%.
Σε συνέντευξή του στο τουρκικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Anadolu, εξέφρασε την ελπίδα για στενότερη συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών και τουρκικών αμυντικών βιομηχανιών. Μάλιστα, αναφερόμενος σε αντιρρήσεις που δηλώνουν ότι έχουν Αθήνα και Λευκωσία για την ένταξη της Τουρκίας σε κοινά εξοπλιστικά προγράμματα της ΕΕ, είπε: «Νομίζω, ότι αυτά πρέπει να επιλυθούν με συνομιλίες. Η Τουρκία δεν είναι μέλος της ΕΕ, αλλά η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Και ως εκ τούτου, θα πρέπει να υπάρχει ένας τρόπος και μια οδός για συνεργασία».
Πως «τρυπώνει» η Τουρκία στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα
Οπως εύστοχα αναφέρθηκε σε ανάρτηση στα social media, «η νέα διαφαινόμενη μεγάλη διπλωματική μας ήττα αφορά μια μη Ευρωπαϊκή χώρα που κατέχει παράνομα το 38% του εδάφους κράτους – μέλους της ΕΕ, της Κύπρου, διατηρώντας ταυτόχρονα το casus belli εναντίον μας, να συμμετέχει στην διανομή της πίτας των 800 δισ. του ευρωπαϊκού ReArm, που θα χρηματοδοτηθεί και από δικά μας νέα χρέη και πόρους των ασφαλιστικών μας Ταμείων και από την ΚΑΠ.
Αυτή η νέα ήττα προφανώς και χρεώνεται στην κυβέρνηση Μητσοτάκη. Όμως δεν πρέπει να παραβλέψουμε και τον πολύ έξυπνο τρόπο που χρησιμοποιεί η Τουρκία για να επιβάλει την παρουσία της μέσω των διμερών συνεργασιών της. Και αυτό πέραν των συνηθισμένων υπόπτων (Γερμανία και Μ. Βρετανία), που τώρα την προμηθεύουν και με αεροπλάνα 4ης-5ης γενιάς, αντίστοιχα με τα Rafale.
Ειδικότερα:
-Με την Ισπανία
Η ανάθεση στην Ισπανική Indra του συστήματος σηματοδότησης και ελέγχου κυκλοφορίας του Τουρκικού σιδηροδρόμου (το αντιστοιχο της σύμβασης 717 του ΟΣΕ) για να μην έχουν και εκεί Τέμπη, καθώς και του συστήματος εναέριας κυκλοφορίας της Τουρκίας, συνοδεύτηκε με αντισταθμιστικό όφελος μεταφοράς τεχνογνωσίας προς τουρκικές αμυντικές βιομηχανίες για συστήματα ελέγχου πυρός τεθωρακισμένων, που αναπτύσσει η Indra για τα Ισπανικά Leopards. Αυτή η συνεργασία εξελίχθηκε και στην συμπαραγωγή θωρακισμένου οχήματος μεταφοράς προσωπικού με πυργίσκο της Indra επί τουρκικού οχήματος της OTOKAR (για εξαγωγές κυρίως στην Λατινική Αμερική)
Το τουρκικό μίνι αεροπλανοφόρο Anodοlu (πρώην μονάδα του Ισπανικού ναυτικού) της ισπανικής Navandia, μετετράπη σε φορέα drones με ισπανική τεχνογνωσία, για να απειλεί τα νησιά μας και την Κύπρο.
Αυτές οι συνεργασίες επεκτάθηκαν και σε συμφωνία πλαίσιο των δύο χωρών στην αεροπορική εκπαίδευση. Το τουρκικό εκπαιδευτικό αεροσκάφος, HURJET, με την βοήθεια και της Airbus Ισπανίας, θα χρησιμοποιηθεί και για την εκπαίδευση Ισπανών πιλότων αλλά και για από κοινού εξαγωγές του.
-Με την Ιταλία
Η ιταλική Leonardo (ελικόπτερα, ηλεκτρονικά και δορυφόροι) και η Fincantieri (ναυπηγεία) ολοκλήρωσαν το τουρκικό σύστημα επιτήρησης και ελέγχου παράκτιων περιοχών (το ελληνικό Λιμενικό αντίστοιχα πλατσουρίζει ακόμα με τα μέσα της δεκαετίας του ‘80 με push backs). Ως αντιστάθμισμα η Τουρκία υπέγραψε την παραγωγή των Bayraktar drones της από την Leonardo, που έτσι πολιτογραφούνται ως ευρωπαϊκά.
Σχετική με αυτό είναι και η εξαγορά της ιταλικής Piagio Aerospace για την παραγωγή στην Ιταλία ελικοπτέρων-drones θυγατρικής της Bayraktar, που θα επιχειρούν από φρεγάτες κατά υποβρυχίων.
Και αυτή η συνεργασία επεκτάθηκε σε διακυβερνητική συμφωνία τον προηγούμενο Μάιο, με την Μελόνι να παίζει πλέον τον ρόλο του μεσίτη της Τουρκίας τόσο στα ευρωπαϊκά forum όσο και για τις βλέψεις των δύο χωρών στην Λιβύη.
Η αδυναμία – ανεπάρκεια της κυβέρνησης Μητσοτάκη να πράξει προληπτικά τα δέοντα φαίνεται ότι δεν θα οδηγήσει ούτε σε αποκλεισμό των πιο πανω εταιρειών (ή και των χωρών αντίστοιχα) από τις ελληνικές προμήθειες του ReArm ούτε σε κάποιο veto στις Συνόδους Κορυφής της ΕΕ.
Στην τελευταία, στις 28/5, που έκλεισε και η διανομή της πίτας του ευρωπαϊκού ReArm (για να σωθούν πάλι οι ευρωπαϊκές τράπεζες), μεταφέρθηκαν 90 δισ. ευρώ από την ΚΑΠ στο ReArm για να ενισχύσουν οι αγρότες τέτοιες συμπαραγωγές».
