Του Ηλία Φωτίου *
Το πραγματικό μήνυμα δεν κρύβεται στις απειλές, κρύβεται στις σιωπές.
Τη νύχτα της 18ης προς 19η Ιουνίου, ο ρωσικός ουρανός γέμισε με 555 ουκρανικά drones. Πάνω από τη Μόσχα καταρρίφθηκαν περισσότερα από 190. Η στέγη ενός εμπορικού κέντρου πήρε φωτιά, ένα γυμναστήριο στο Lyubertsy τυλίχθηκε στις φλόγες, ένα drone διαπέρασε τον τοίχο μιας πολυκατοικίας ανάμεσα στον 23ο και τον 24ο όροφο, και στην Kapotnya έκλεισαν τρεις δρόμοι γιατί απειλήθηκε ένα διυλιστήριο. Τα αεροδρόμια της πρωτεύουσας απομάκρυναν εσπευσμένα τους επιβάτες τους.
Μέσα στις επόμενες ώρες, το Tsargrad δημοσίευσε το άρθρο που από τότε κυκλοφορεί ως «η Μόσχα συζητάει σοβαρά πυρηνικό πλήγμα», τελεσίγραφο 72 ωρών, τακτική κεφαλή 25 κιλοτόνων, συνθηκολόγηση του Κιέβου. Η εικόνα μοιάζει με το χείλος της αβύσσου. Πριν, όμως, καταπιεί κανείς το σενάριο, αξίζει να ζυγιστεί η νύχτα ψυχρά. Γιατί το πιο σημαντικό αυτής της νύχτας δεν είναι αυτό που είπε το Tsargrad. Είναι αυτό που, για μία ακόμη φορά, η Ρωσία δεν έκανε.
Το πλήγμα γοήτρου δεν φέρνει πυρηνικά, φέρνει γεράκια
Πεντακόσια πενήντα πέντε drones πάνω από την πρωτεύουσα μιας πυρηνικής υπερδύναμης δεν είναι, πρωτίστως, στρατιωτικό γεγονός. Είναι βαθύ πλήγμα γοήτρου. Και δεν οπλίζει κεφαλές, οπλίζει μικρόφωνα. Κάθε φορά που το ρωσικό κράτος χτυπιέται, ανεβαίνει η ένταση στις φωνές των Dugin, Malofeev και της παρέας τους, όχι του Επιτελείου.
Το Tsargrad δεν είναι το Γενικό Επιτελείο, ούτε το Κρεμλίνο. Είναι το μέσο του Konstantin Malofeev, του ολιγάρχη που χρηματοδοτεί την πιο ακραία πτέρυγα του ρωσικού εθνικισμού. Η ένταση της κραυγής του είναι θερμόμετρο ταπείνωσης, όχι αντίστροφη μέτρηση. Όσο πιο άσχημη η νύχτα, τόσο πιο δυνατά τα τύμπανα. Κι ο Πούτιν τους αφήνει να φωνάζουν, γιατί το μελάνι κοστίζει φθηνότερα από μια πυρηνική κεφαλή. Τα γεράκια είναι η βαλβίδα εκτόνωσης, όχι το τιμόνι του κράτους.
Τι κυνηγάει το Κίεβο, και γιατί παίζει με τη φωτιά
Η Ουκρανία δεν μπορεί να κερδίσει στον όγκο. Άρα παίζει στην πρόκληση. Και δεν το κρύβει. Ο ίδιος ο Ζελένσκι παρουσιάζει τα βαθιά χτυπήματα ως μοχλό για να σύρει το Κρεμλίνο στο τραπέζι. Είναι η κλασική στρατηγική του αδύναμου που αναγκάζει τον ισχυρό να κινηθεί, κάνοντας το υπάρχον αφόρητο και εξευτελιστικό.
Είναι παιχνίδι με τη φωτιά, και συνειδητά. Το Κίεβο ονοματίζει στόχους μέσα στην καρδιά της Ρωσίας, χτυπάει διυλιστήρια και εργοστάσια όπλων, και σπρώχνει τη Μόσχα να αντιδράσει υπερβολικά, γιατί μια ρωσική υπερβολή διεθνοποιεί τον πόλεμο και ξαναφέρνει τη Δύση πιο βαθιά μέσα σε αυτόν.
Αλλά η Ευρώπη που θα μπορούσε, δεν βάζει φρένο. Το αντίθετο. Η γερμανική Diehl διαπραγματεύεται να κατασκευάζει τον ουκρανικό πύραυλο Flamingo μέσα στη Γερμανία, ένα ουκρανικό όπλο βαθιάς προσβολής φτιαγμένο σε έδαφος του ΝΑΤΟ. Γιατί κανένα φρένο; Γιατί μια Ρωσία που αιμορραγεί εξυπηρετεί, γιατί το φρένο θα έμοιαζε με αδυναμία, και γιατί το λουρί έχει ήδη φύγει από τα χέρια της Δύσης, η Ουκρανία φτιάχνει πια μόνη της τους πυραύλους της.
Οι τέσσερις σιωπές
Εδώ είναι ο πυρήνας, και βρίσκεται στις σιωπές. Αν η Μόσχα ήθελε ολοκληρωτική νίκη, τέσσερα πράγματα θα είχαν ήδη γίνει.
Πρώτον, τα εργοστάσια που φτιάχνουν τα Flamingo. Η Fire Point τα κατασκευάζει σε εγκαταστάσεις γνωστές, δημοσιογράφοι έχουν ξεναγηθεί μέσα, φωτογραφίες δείχνουν πυραύλους πάνω σε εκτοξευτές. Αλλά στέκουν ακόμα όρθια.
Δεύτερον, οι γέφυρες του Δνείπερου, η σπονδυλική στήλη της ουκρανικής εφοδιαστικής. Άθικτες, μετά από τρία χρόνια.
Τρίτον, ξένοι ηγέτες πηγαινοέρχονται στο Κίεβο με τρένο, σε προαναγγελμένα δρομολόγια, ανενόχλητοι.
Τέταρτον, τα επιτελεία που διευθύνουν τον πόλεμο, δεν έχουν εξουδετερωθεί.
Μια δύναμη που θέλει το Κίεβο στα γόνατα κάνει και τα τέσσερα την πρώτη μέρα. Η Ρωσία δεν τα έκανε σε χίλιες μέρες. Ένα μέρος αυτής της σιωπής είναι, βεβαίως, και αδυναμία, η ακρίβεια κοστίζει, τα αποθέματα δεν είναι άπειρα. Αλλά η αδυναμία δεν εξηγεί γιατί μένουν άθικτες οι γέφυρες που η Μόσχα θα μπορούσε να ρίξει αύριο. Εκεί, η σιωπή είναι επιλογή. Και η επιλογή ουρλιάζει πιο δυνατά από κάθε τελεσίγραφο του Tsargrad. Αυτός είναι πόλεμος που η Μόσχα κρατάει σκόπιμα περιορισμένο. Το πυρηνικό παραλήρημα και αυτή η αυτοσυγκράτηση δεν μπορούν να είναι ταυτόχρονα το αληθινό σήμα. Το αληθινό σήμα είναι η σιωπή των γεφυρών.
Το δίλημμα που χτίζει το Κίεβο
Όμως η αυτοσυγκράτηση έχει ρολόι. Κάθε Flamingo που πέφτει, κάθε πλήγμα στο γόητρο της χώρας που στοιβάζεται, στενεύει τον χώρο του Πούτιν. Η πρόκληση δεν στοχεύει να τον κάνει να πατήσει το κουμπί, στοχεύει να τον στριμώξει σε ένα δίλημμα.
Ή κάθεται στο τραπέζι πάνω στη σημερινή γραμμή του μετώπου, παγώνει τον πόλεμο, κρατάει ό,τι ελέγχει, και το ονομάζει νίκη.
Ή αλλάζει τον ίδιο τον χαρακτήρα του πολέμου, γενική επιστράτευση, ισχυρότερα όπλα, πτώση των ορίων που κράτησε τρία χρόνια.
Κανένα από τα δύο δεν είναι το τελεσίγραφο των 72 ωρών. Και τα δύο είναι πραγματικά. Αυτή είναι η πραγματική είδηση, όχι το σενάριο της πυρηνικής κεφαλής στο Λβιβ.
Η Ρωσία, λοιπόν, δεν αποφασίζει αν θα ρίξει τη βόμβα. Κρατάει ακόμα κλειστό ένα καπάκι που θα μπορούσε να έχει σηκώσει από την πρώτη μέρα, και το κρατάει κλειστό με δικό της κόστος, αφήνοντας τις γέφυρες όρθιες και τα επιτελεία ζωντανά. Το ερώτημα είναι πόσο αντέχει αυτό το καπάκι. Γιατί το Κίεβο δεν χτυπάει για να κερδίσει στο πεδίο, χτυπάει για να εξαντλήσει την υπομονή του αντιπάλου. Κι αν την εξαντλήσει, ο πόλεμος που θα έρθει δεν θα είναι αυτός που διάλεξε η Μόσχα, θα είναι αυτός που της επέβαλαν. Την ευθύνη τότε δεν θα τη σηκώσει εκείνος που κρατήθηκε τόσον καιρό, αλλά εκείνοι που τράβηξαν την κλωστή ως το τέλος, νομίζοντας ότι δεν κόβεται ποτέ.
* Ο Ηλίας Φωτίου είναι δημοσιογράφος
