Είναι ευρέως γνωστές οι εικόνες από τα πάμπολλα βίντεο που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, με ένστολους της ειδικής υπηρεσίας της Ουκρανίας να επιστρατεύουν βίαια, πιάνοντας ακόμα και στη μέση του δρόμου άνδρες, για να υπηρετήσουν στις Ενοπλες Δυνάμεις της χώρας. Οπως επίσης και οι εικόνες με πολίτες να έρχονται στα χέρια με τους “στρατολόγους” και ενίοτε να καταφέρνουν να αποσπάσουν από τα χέρια τους άνδρες – ως επί το πλείστον νεαρούς – που σύροντα στα στρατολογικά γραφεία. Ως γνωστόν, στην Ουκρανία, το φαινόμενο των αρνητών στράτευσης έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις με πολύ μεγάλο μέρος του νεανικού πληθυσμού της χώρας να έχει φύγει στο εξωτερικό. Το ίδιο ενδημικές διαστάσεις έχουν λάβει και οι λιποταξίες.
Εσχάτως, ωστόσο, αποκαλύφθηκε ένα μακάβριο εύρημα. Πολλοί από τους βίαια επίστρατους, καθώς και λιποτάκτες, καταλήγουν σε “μυστικές φυλακές”, όπου κρατούνται και συχνά ξυλοκοπούνται. Από τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές έως τώρα στον ουκρανικό Τύπο, κάποιοι από αυτούς αφήνονταν ελεύθεροι έναντι αδράς πληρωμής από τους συγγενείς τους. “Μπαχτσίσι” δινόταν από συγγενείς, ακόμα και για να δουν έναν “κρατούμενο”.
Στην περίπτωση της “μυστικής φυλακής” που αποκαλύφθηκε τώρα, σε ένα απλό σπίτι, στα περίχωρα του Κιέβου, μέσα σε κατοικημένη περιοχή, την ευθύνη γι’ αυτήν είχε η ακραία εθνικιστική οργάνωση, “Αζόφ”, της οποίας κάποια από τα σύμβολα παραπέμπουν σε διακριτικά στρατιωτικών μονάδων των Ναζί κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Σκάνδαλο και κατακραυγή
Οπως αναφέρει η ουκρανική εφημερίδα, Strana, “το σκάνδαλο έχει προκαλέσει τεράστια δημόσια κατακραυγή. Ενδεικτικά, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι σχολιαστές έχουν ήδη χωριστεί σε δύο στρατόπεδα. Οι επικριτές ασκούν δριμεία κριτική στο σύστημα των «μυστικών φυλακών» που έχει εμφανιστεί στην Ουκρανία. Χώροι που είναι ανεξέλεγκτοι από τη δικαιοσύνη, σε συνθήκες πλήρους ατιμωρησίας όπου άνθρωποι κακοποιούνται, χωρίς ιατρική περίθαλψη, πρόσβαση δικηγόρων και υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι ίδιοι επικρίνουν ως αμφιλεγόμενη τη διαδικασία επιστράτευσης στην Ουκρανία, η οποία πλέον έχει αγγίξει … πάτο. Εκτός από τις πρακτικές της αναγκαστικής στρατολόγησης, οι οποίες περιπαικτικά αποκαλούνται «επιβίβαση σε λεωφορεία» (busification), τώρα αποκαλύπτεται ότι υπάρχουν παράνομα κέντρα κράτησης για όσους θέλουν να αποφύγουν τη στράτευση. Σε αυτές τις εγκαταστάσεις, οι κρατούμενοι στερούνται στοιχειώδους νομικής προστασίας, ιατροφαρμακευτικής φροντίδας, ενώ σύμφωνα με καταγγελίες υφίστανται βία.
Αντίθετα, άλλοι, υιοθετώντας την άποψη του διοικητή του τάγματος “Αζόφ”, Προκοπένκο, ισχυρίζονται ότι πίσω από την κατάσταση κρύβεται “ρωσικός δάκτυλος” και ζητούν την τιμωρία των διαδηλωτών”.
Διαδηλωτές ανάγκασαν το γραφείο του Ζελένσκι να “παρέμβει”
Η “μυστική φυλακή” στα περίχωρα του Κιέβου “ανακαλύφθηκε” από διαδηλωτές που έσπευσαν επί τόπου να διαμαρτυρηθούν, με αποτέλεσμα να σημειωθούν συμπλοκές όταν η αστυνομία επιχείρησε να καταστείλει την κινητοποίηση.
Ωστόσο, το θέμα έλαβε μεγάλες διαστάσεις στα social media, με συνέπεια να σπεύσει επιτόπου για να καθησυχάσει τα πνεύματα, αλλά κυρίως τη διεθνή και την ουκρανική κοινή γνώμη, ο επικεφαλής του γραφείου του Ουκρανού προέδρου και πρώην επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών, Κυρίλ Μπουντάνοφ.
Οι ισχυρισμοί περί “ρωσικού δακτύλου”, βέβαια, είναι τουλάχιστον παιδαριώδεις. Η Ρωσία, αναμφισβήτητα, επωφελείται από τον θόρυβο που ξέσπασε, αλλά είναι αστείο να λέγεται ότι βρίσκεται πίσω από τις κινητοποιήσεις που ανάγκασαν μέχρι και τον Μπουντάνοφ – σε μια από τις σπάνιες δημόσιες εμφανίσεις του – να πάει εκεί, προκειμένου να μαζέψει τα ασυμμάζευτα. Ο ίδιος, πάντως, δεν δίστασε να συνομιλεί με τους γύρω του στα ρωσικά (!), ενώ αντιμετωπίστηκε με λίαν αρνητικές εκφράσεις από μερίδα των συγκεντρωμένων.
Ανατριχιαστικές εικόνες
Η ουκρανική εφημερίδα, Strana.ua, στο παρακάτω κείμενο, περιγράφει με λεπτομέρειες τα γεγονότα, τονίζοντας ότι “το σκάνδαλο που ξέσπασε (σ.σ. 2 – 11 – 26) αποκάλυψε νέες πτυχές της διαδικασίας επιστράτευσης και της κατάστασης που επικρατεί στις Ενοπλες Δυνάμεις. Στην περιοχή Πετροπάβλοβσκα Μπορσαγόβκα, κοντά στο Κίεβο, κάτοικοι εντόπισαν μια κλειστού τύπου στρατιωτική εγκατάσταση, σε μια κατοικία. Σύμφωνα με πληροφορίες που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε διαδικτυακές ομάδες, στον χώρο αυτό κρατούνταν άνδρες που είχαν επιστρατευτεί, καθώς και λιποτάκτες, οι οποίοι, μάλιστα υφίσταντο βασανιστήρια.
Η είδηση προκάλεσε μεγάλη κινητοποίηση και, μέχρι το βράδυ της ίδιας ημέρας, πλήθος κόσμου που είχε συρρεύσει έξω από το σπίτι, διαμαρτυρόταν, απαιτώντας την απελευθέρωση των κρατουμένων. Ορισμένοι από τους διαδηλωτές δήλωναν ότι ήταν συγγενείς κρατουμένων. Στη συνέχεια, όταν στρατιωτικές και αστυνομικές δυνάμεις έφτασαν στο σημείο, ξέσπασαν συγκρούσεις.
Προηγουμένως, μία από τις γυναίκες δήλωσε ότι είναι γιατρός και ζήτησε να της επιτραπεί η είσοδος για να δει τους κρατούμενους. Σύμφωνα με την ίδια, ένας από αυτούς έχει κάταγμα στη σπονδυλική στήλη, ένας άλλος είχε τραύμα μετά από χειρουργική επέμβαση, ένας τρίτος έχει χάσει την ακοή του, ενώ ένας τέταρτος είναι ουσιαστικά ανίκανος να μιλήσει ή να κινηθεί.
Τα λεγόμενα της Βαλεντίνα επιβεβαιώθηκαν και από άλλους διαδηλωτές. Μια άλλη γυναίκα, η Τατιάνα, δήλωσε ότι ο σύζυγός της κρατείται εκεί εδώ και 37 ημέρες. Εξήγησε ότι ο άνδρας είχε υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση τον Σεπτέμβριο, αλλά παρ’ όλα αυτά τον επιστράτευσαν.
Η ίδια ανέφερε ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν μπορούσε να εντοπίσει πού βρισκόταν ο σύζυγός της, μέχρι που τελικά βρήκε αυτή την κατοικία με τη βοήθεια ενός δικηγόρου. Επιπλέον, της ζητήθηκε να καταβάλει 100.000 γρίβνες(σ.σ. περί τα 2000 ευρώ) μόνο και μόνο για να τον δει.
Μια άλλη γυναίκα, η Ιλόνα, κατήγγειλε ότι ο σύντροφός της επιστρατεύτηκε παρά το γεγονός ότι βρισκόταν σε εξέλιξη νομική διαδικασία για την αναβολή της θητείας του λόγω σπουδών. Και αυτός κρατείται “στο υπόγειο” αυτής της κατοικίας.
Διάσπαρτη η Ουκρανία από “μυστικές φυλακές”
Φτάνοντας επί τόπου, ο Μπουντάνοφ και ο διοικητής της Εθνοφρουράς της Ουκρανίας, Πιβνένκο, παραδέχτηκαν ότι το μέρος ανήκει στην Εθνοφρουρά και ότι εκεί κρατούνταν άνδρες. Ο Πιβνένκο δήλωσε ότι η κατοικία είναι υπό την ευθύνη της “Αζόφ” και χρησιμοποιείται ως μέρος “προσωρινής παραμονής”. Σύμφωνα με τον ίδιο, άνδρες που έχουν επιστρατευτεί, μεταφέρονται εκεί για “τους απαραίτητους ελέγχους”, προτού σταλούν στα κέντρα εκπαίδευσης. Εκεί βρίσκονται και στρατιωτικοί που συνελήφθησαν επειδή εγκατέλειψαν τη μονάδα τους χωρίς άδεια.
Ο Μπουντάνοφ παραδέχτηκε ότι υπάρχουν πολλές τέτοιες εγκαταστάσεις σε όλη την Ουκρανία. Κάτι που, όπως εξήγησε, οφείλεται αφενός στον μεγάλο αριθμό που εγκαταλείπει τη μονάδα του, αφετέρου για λόγους ασφαλείας, προκειμένου να είναι δύσκολο να πληγούν τέτοια μέρη από τη Ρωσία.
Κοντολογίς, πρόκειται για μια πολύ συνηθισμένη πρακτική. Στρατιώτες που έχουν διαπράξει κάποιο παράπτωμα, ή έχουν λιποτακτήσει, ρίχνονται στην ονομαζόμενη “λακκούβα”. Εκεί, υφίστανται συχνά ξυλοδαρμούς και κακομεταχείριση. Στη συνέχεια στέλνονται στην πρώτη γραμμή, από όπου πολλοί δεν επιστρέφουν. Φυσικά, όλα αυτά συμβαίνουν χωρίς καμία επίσημη καταγραφή ή δικαστική απόφαση.
Αρχικά, αυτόπτες μάρτυρες ανέφεραν ότι εκεί κρατούνταν 40 άνδρες. Μια γυναίκα δήλωσε ότι είδε περίπου 25–30 άτομα. Αργότερα, ο Πιβνένκο έκανε λόγο για 18 στρατιωτικούς, ενώ ο επικεφαλής του γραφείου του προέδρου μίλησε για 14 άτομα.
Στο μεταξύ, επιβεβαιώθηκαν πληροφορίες για τέσσερις τραυματίες. Ο στρατός παραδέχθηκε ότι οι άνδρες αυτοί πράγματι ήταν μέσα στην κατοικία και ότι έχριζαν ιατρικής φροντίδας. Σε βίντεο που κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο, διακρίνονται στα πρόσωπά τους σημάδια.
Ο 14χρονος και οι ισχυρισμοί της “Αζόφ”
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η περίπτωση ενός εφήβου, ο οποίος μεταφέρθηκε από τη συγκεκριμένη κατοικία, τρομοκρατημένος και με χαμένο το βλέμμα. Φαινόταν να είναι περίπου 14 – 15 ετών. Κάποιοι μετέδωσαν την πληροφορία ότι το αγόρι είχε κτυπηθεί με φτυάρι. Το αγόρι, το οποίο συμμετείχε στις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας, φαίνεται σε βίντεο να σκαρφαλώνει στον φράχτη της κατοικίας και μετά μάλλον βρέθηκε στην αυλή του ακινήτου. Τι ακριβώς συνέβη εκεί στη συνέχεια παραμένει ασαφές.
Από τη μεριά του, ο διοικητής της “Αζόφ”, Προκοπένκο, αν και δεν σχολίασε τις κατηγορίες περί παράνομης φυλακής, περιορίστηκε να χαρακτηρίσει το γεγονός ως “προβοκάτσια που ωφελεί τη Ρωσία” και προσπάθεια δυσφήμισης των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων. Αντίθετα, οι Μπουντάνοφ, Πιβνένκο και ο υπουργός Εσωτερικών, Βιχόφσκι, υποσχέθηκαν (!) ότι θα γίνει έρευνα σχετικά με τη “μυστική φυλακής”.
