Δέκα ημέρες μετά την απόφαση Ντόναλντ Τραμπ να βάλει ξανά την Κούβα στο μαύρη λίστα των χωρών που στηρίζουν την τρομοκρατία, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε πως 30.000 μετανάστες θα οδηγηθούν στη φυλακή των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ στον Κόλπο Γκουαντάναμο. Το διαβόητο στρατιωτικό κέντρο κράτησης του Γκουαντάναμο το οποίο άνοιξε το 2002, μέσα στη στρατιωτική βάση εγκατεστημένης στο νησί της Κούβας, απασχολεί τη διεθνή επικαιρότητα για τις σκληρές συνθήκες κράτησης και την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πολλοί από τους κρατούμενους στο Γκουαντάναμο δεν κατηγορήθηκαν ποτέ, ούτε και καταδικάστηκαν, ουσιαστικά απήχθησαν από το αμερικάνικο στρατό, συνήθως με την κατηγορία της τρομοκρατίας και κρατήθηκαν επ’ αόριστον.
Η φυλακή έγινε το σύμβολο του “παγκόσμιου πολέμου κατά της τρομοκρατίας” που είχε κηρύξει ο αμερικανός πρόεδρος ο Τζορτζ Μπους, μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και κατηγορείται για σκληρά βασανιστήρια και απάνθρωπες συνθήκες κράτησης. Σε αυτήν φυλακίστηκαν εκατοντάδες κρατούμενοι, ανάμεσά τους και μέλη της Αλ Κάιντα.
Τώρα ο Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε να προετοιμαστεί η φυλακή να δεχθεί 30.000 “παράνομους μετανάστες” του οποίους χαρακτήρισε “εγκληματίες”. Πρόκειται για ένα ακόμη επεισόδιο της σκληρής αντι μεταναστευτικής πολιτικής του νέου αμερικανού προέδρου που έδωσε το έναυσμα στο εσωτερικό των ΗΠΑ για την αναβίωση ρατσιστικών ομάδων που κυνηγούν μετανάστες.
Ο πρόεδρος της Κούβας Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ χαρακτήρισε την απόφαση “πράξη βαρβαρότητας” της νέας κυβέρνησης, υπογραμμίζοντας ότι οι μετανάστες θα εγκλείονται πλάι σε “φυλακές γνωστές για τα βασανιστήρια και τις παράνομες κρατήσεις” υπόπτων για τρομοκρατία.
Η Κούβα συνεχίζει να διεκδικεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες την παράδοση του Κόλπου του Γκουαντάναμο που η Ουάσιγκτον έχει καταλάβει από το 1903. Στα 117 τετραγωνικά χιλιόμετρα του εκτείνεται η ναυτική βάση των Ηνωμένων Πολιτειών η οποία είναι γνωστή για τη “φυλάκιση τρομοκρατών”. Όπως είχαν αποκαλύψει πρόσφατα οι New York Times την περίοδο 2020-2023 στο Γκουαντάναμο φυλακίστηκαν και αρκετοί μετανάστες που πιάστηκαν στη θάλασσα, δεν υπάρχουν ωστόσο καθόλου στοιχεία για την κατάστασή τους.
Τα 20 τελευταία χρόνια φυλακίστηκαν στο Γκουαντανάμο περίπου 800 άτομα, οι περισσότεροι από το 2002 ως “ύποπτοι” για τρομοκρατία. Ελάχιστοι από αυτούς δικάστηκαν και καταδικάστηκαν, ενώ ένα χρόνο πριν η κυβέρνηση Μπάιντεν απελευθέρωσε άλλους 11 κρατούμενους από την Υεμένη. Ανάμεσα στους πιο γνωστούς κρατούμενους είναι ο αυτοαποκαλούμενος εγκέφαλος των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ. Σήμερα στο Γκουαντανάμο παραμένουν φυλακισμένοι περίπου 31 άτομα, ενώ τουλάχιστον 9 φυλακισμένοι έχασαν τη ζωή τους αυτή την περίοδο, για τους επτά πιθανολογείται ότι αυτοκτόνησαν.
Οι συνθήκες κράτησης, τα βασανιστήρια και το γεγονός ότι οι κρατούμενοι δεν δικάστηκαν, προκάλεσαν τη διεθνή κατακραυγή και οι ΗΠΑ κατηγορήθηκαν για παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όπως έγραψε πρόσφατα ο Guardian υπάρχει πανεπιστημιακή μελέτη στην οποία διαπιστώνεται ότι το 55% από τους κρατούμενους δεν διέπραξαν εχθρικές ενέργειες εναντίον των ΗΠΑ ή των συμμάχων τους.
Ο ΟΗΕ αλλά και πολλές σύμμαχες των ΗΠΑ χώρες έχουν ζητήσει το οριστικό κλείσιμο του Γκουαντάναμο. Μία έκθεση του Κογκρέσου το 2014, περιέγραφε με σκληρές λεπτομέρειες τις μεθόδους που χρησιμοποιεί η C.I.A. για να ανακρίνει ύποπτους τρομοκράτες σε μυστικές φυλακές στο εσωτερικό και εξωτερικό – όπως εικονικούς πνιγμούς, στέρηση ύπνου μέχρι και για 180 ώρες και άλλες.
Τόσο ο Μπάρακ Ομπάμα όσο και ο Τζον Μπάιντεν είχαν υποσχεθεί πως οι φυλακές στο Γκουαντάναμο θα κλείσουν. Δεν υλοποίησαν την υπόσχεση τους. Τώρα ο Ντόναλντ Τραμπ ανοίγει ξανά τους σιδερένιους φράχτες της φυλακής για να υποδεχθεί όσους η κυβέρνηση του θεωρεί “εγκληματίες”. Το Γκουαντανάμο επανέρχεται στη διεθνή σκηνή ως κολαστήριο βασανιστηρίων.
