Από το 2001 η κόντρα ΗΠΑ – Ρωσίας για το ΝΑΤΟ στην Ουκρανία

Εσχάτως, στις ΗΠΑ, ήλθαν στο φως της δημοσιότητας έγγραφα με συνομιλίες που είχαν το 2001, το 2005 και το 2008 οι πρόεδροι της Ρωσίας και των ΗΠΑ. Από αυτά προκύπτει ότι από την πρώτη συνάντησή τους κιόλας, το 2001, ο Βλαντιμίρ Πούτιν εξέφρασε κατηγορηματικά στον Αμερικανό ομόλογό του, Τζορτζ Μπους τζούνιορ, την πλήρη διαφωνία της Μόσχας με την επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς. Και ειδικότερα προς την Ουκρανία και τη Γεωργία.

Προειδοποιούσε, δε, ότι εάν συνεχιστεί αυτή η πορεία, η Ρωσία θα κάνει τα πάντα για να ματαιώσει την επέκταση. Παράλληλα, ο Ρώσος πρόεδρος εξέφραζε τη δυσαρέσκειά του διότι ειδικά στις σχέσεις Ρωσίας – ΝΑΤΟ, η χώρα του αισθάνεται ριγμένη και «νοιώθει περιττή».

Με την απόσταση άνω των είκοσι ετών από την έκρηξη του πολέμου στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, οι συνομιλίες αυτές αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Το 2001 είναι η περίοδος που μόλις έχει ανεβεί στην εξουσία ο Β. Πούτιν, με ένα ολόκληρο σύστημα να τον στηρίζει, προσπαθώντας να διαγράψει την δεκαετία Γιέλτσιν, της διάλυσης της Σοβιετικής Ενωσης, αλλά και της ίδιας της Ρωσίας. Είναι η περίοδος που η Ρωσία αρχίζει δειλά να αλλάζει και το νέο σύστημα να καλλιεργεί στον λαό την αίσθηση ότι μπορεί να ξαναγίνει μεγάλη δύναμη. Η εξέλιξη των συνομιλιών Μπους τζούνιορ – Πούτιν, από το 2001 έως το 2008, δείχνουν αυτές τις τάσεις.

Να σημειωθεί ότι εκ των «γκουρού» της αμερικανικής διπλωματίας και στρατηγικής, μαζί με τον Χένρι Κίσινγκερ, Ζμπίγκνιου Μπρζεζίνσκι, ήδη από την περίοδο της δεκαετίας του ‘90, οπότε έθετε ως στόχο της αμερικανικής πολιτικής την επέκταση της δυτικής επιρροής στην Ουκρανία, παρατηρούσε ότι ρωσικοί κύκλοι εξουσίας, ακόμα και στο διεφθαρμένο σύστημα Γιέλτσιν, θα αντιδρούσαν σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Πόσο μάλλον, λοιπόν, αυτό θα συνέβαινε με την σταδιακή άνοδο στην εξουσία των κύκλων που έφεραν τον Πούτιν στην προεδρία.

Τα αρχεία

Οπως αναφέρει η ρωσική υπηρεσία του BBC, τα έγγραφα των συνομιλιών Πούτιν – Μπους αποκάλυψε η αμερικανική Μη Κυβερνητική Οργάνωση, «Αρχείο Εθνικής Ασφάλειας», του Πανεπιστημίου Τζορτζ Ουάσινγκτον. Δημοσίευσε στην ιστοσελίδα της τρία αποχαρακτηρισμένα αντίγραφα συνομιλιών. Ως γνωστόν, ο Τζορτζ Μπους τζούνιορ εξελέγη 43ος πρόεδρος των ΗΠΑ το 2000 και ορκίστηκε τον Ιανουάριο του 2001. Τότε και ο Πούτιν ήταν σχετικά φρέσκος πρόεδρος. Είχε κερδίσει τις εκλογές μόλις τον Μάρτιο του 2000.

Το «Αρχείο Εθνικής Ασφάλειας» υποστήριξε ότι τα αντίγραφα των εγγράφων δημοσιεύθηκαν μετά από αγωγή που κατέθεσε η ΜΚΟ βάσει του Νόμου περί Ελευθερίας της Πληροφόρησης των ΗΠΑ. Βάσει αυτού του νόμου, οι αμερικανικές Αρχές υποχρεούνται να τα αποχαρακτηρίσουν. Βέβαια, στις σημερινές συγκυρίες, με το «παιχνίδι» στο Ουκρανικό να έχει ανοίξει διάπλατα, ουδείς μπορεί να γνωρίζει τι διημείφθη στο παρασκήνιο. Βέβαιον είναι, πάντως, ότι επιβεβαιώνονται ιστορικά οι κόντρες Ρωσίας – ΗΠΑ για την επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ουκρανία και Καύκασο.

Πρώτη συνάντηση: φιλικοί τόνοι αλλά και παράπονα

Το πρώτο έγγραφο φέρει ημερομηνία 16 Ιουνίου 2001, όταν οι Πούτιν και Μπους συναντήθηκαν για πρώτη φορά στη Λιουμπλιάνα, στη Σλοβενία. Σύμφωνα με τα έγγραφα, και οι δύο ηγέτες ήταν πολύ φιλικοί και εκδήλωσαν την πρόθεσή τους να διατηρήσουν καλές σχέσεις οι χώρες τους. Στην αρχή της συνάντησης, ο Μπους κάλεσε τον Πούτιν στο ράντσο του στο Τέξας. Είπε στον Ρώσο πρόεδρο ότι «δεν θέλει να υποβαθμίσει τον ρόλο της Ρωσίας» και τον διαβεβαίωσε ότι «μια ισχυρή Ρωσία είναι προς το συμφέρον μας». Απαντώντας, ο Πούτιν ζήτησε ειλικρίνεια στις διμερείς σχέσεις και σημείωσε: «Είμαι δημοφιλής στη Ρωσία και μπορώ να σας πω γιατί: επειδή ακούω τον λαό. Οι άνθρωποι στη Ρωσία νοιώθουν απογοητευμένοι από τις μεγάλες αλλαγές που ναι μεν τους έφεραν περισσότερη ελευθερία, αλλά δεν μπορούν να την εκμεταλλευτούν».

Αμέσως μετά, όμως, αίφνης στράφηκε σε θέματα ιστορίας και εδαφικά ζητήματα. «Οι Ρώσοι παραχώρησαν χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα εδάφους, οικειοθελώς», είπε ο Πούτιν. «Αυτό είναι πρωτόγνωρο! Η Ουκρανία, η οποία ήταν μέρος της Ρωσίας για αιώνες, παραχωρήθηκε. Το Καζακστάν παραχωρήθηκε. Ο Καύκασος επίσης. Είναι δύσκολο να το φανταστεί κανείς, αλλά αυτό έκαναν οι κομματικοί ηγέτες (σ.σ. εννοεί τους επικεφαλής του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ενωσης που, με τη διάλυση της ΕΣΣΔ, έγιναν ηγέτες περιοχών ή ξεχωριστών κρατών)».

Η Ρωσία δηλώνει … ριγμένη από το ΝΑΤΟ

Στη συνέχεια, σύμφωνα με τις απομαγνητοφωνήσεις των συνομιλιών, ο Πούτιν λέει στον Μπους ότι η Μόσχα σε πολλά ζητήματα έχει απογοητευθεί από τις Δυτικές χώρες. Μεταξύ των άλλων, ανέφερε τη αποτυχία επίλυσης του ζητήματος του χρέους της Ρωσίας και της αδιαφορίας τους για τη δράση των ριζοσπαστικών ισλαμιστικών ομάδων στην Τσετσενία (σ.σ. τότε είχε εκδηλωθεί ο δεύτερος «τσετσενικός πόλεμος)».

Κατά τη διάρκεια αυτής της συνάντησης, ο Πούτιν ρώτησε τον Μπους γιατί ήταν απαραίτητη η επέκταση του ΝΑΤΟ, παραπονούμενος ότι η Ρωσία «αισθάνεται περιττή» στη σχέση της με τη Συμμαχία. Μάλιστα, του ανέφερε ότι η Ρωσία είχε υποβάλει αίτηση ένταξης στο ΝΑΤΟ το 1954, αλλά είχε απορριφθεί. «Το πραγματικό ερώτημα είναι πώς εντάσσουμε τη Ρωσία στον υπόλοιπο πολιτισμένο κόσμο», είπε ο Πούτιν στον Μπους.

Από τις παλιές «καλές» εποχές, οπότε Δυτικοί ηγέτες (Μπους, Σιράκ, Σρέντερ, κ.λ.π.) έσπευδαν στην Κόκκινη Πλατεία για τις παρελάσεις, πλάϊ στον Πούτιν

Εντυπωσιακό είναι ότι, εμμέσως ο Πούτιν πρότεινε να είναι η Ρωσία μέρος του ΝΑΤΟ (!). «Εάν η Ρωσία δεν αποτελεί μέρος αυτού (σ.σ. του ΝΑΤΟ), φυσικά και αισθάνεται αποκλεισμένη. Γιατί είναι απαραίτητη η επέκταση του ΝΑΤΟ; Το 1954, η Σοβιετική Ένωση υπέβαλε αίτηση ένταξης στο ΝΑΤΟ. Έχω αυτό το έγγραφο… Το ΝΑΤΟ απάντησε αρνητικά, αναφέροντας τέσσερις συγκεκριμένους λόγους: την έλλειψη συμφωνίας με την Αυστρία, την έλλειψη συμφωνίας με τη Γερμανία, τον ολοκληρωτικό έλεγχο στην Ανατολική Ευρώπη και την ανάγκη συνεργασίας της Ρωσίας με τη διαδικασία αφοπλισμού του ΟΗΕ. Τώρα πληρούνται όλες αυτές οι προϋποθέσεις. Ίσως η Ρωσία θα μπορούσε να γίνει σύμμαχος», είπε ο Πούτιν. Ως γνωστόν, υπήρχε το σχήμα συνεννόησης Ρωσίας – ΝΑΤΟ, αλλά αυτό δεν ήταν εταιρικό σχήμα.

Συνάντηση 2008: αλλαγή τόνων

Ωστόσο, ενώ ο Ρώσος πρόεδρος αρχικά έκανε λόγο για στενή σχέση Ρωσίας – ΝΑΤΟ, μερικά χρόνια αργότερα, αρνείτο την επέκτασή του προς Ανατολάς. Όπως αναφέρει το «Αρχείο Εθνικής Ασφάλειας», η τελευταία τετ α τετ συνάντηση Πούτιν – Μπους πραγματοποιήθηκε στις 6 Απριλίου 2008, στην θερινή κατοικία του Ρώσου προέδρου, κοντά στο Σότσι, στη Νότιο Ρωσία.

«Η ατμόσφαιρα διαφέρει σημαντικά από τις προηγούμενες συνομιλίες, κατά τις οποίες και οι δύο πρόεδροι έδιναν διαβεβαιώσεις για συνεργασία σε όλους τους τομείς και κατέθεταν τη δέσμευσή τους για καλές διαπροσωπικές σχέσεις», γράφει η ΜΚΟ, η οποία υπενθυμίζει ότι αυτή η συνάντηση έγινε αμέσως μετά την κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι, όπου οι ΗΠΑ επέμειναν να προσκαλέσουν την Ουκρανία και τη Γεωργία στη Συμμαχία.

Ως γνωστόν, τα κράτη – μέλη του ΝΑΤΟ δεν αποφάσισαν την άμεση ένταξη Ουκρανίας – Γεωργίας στον Οργανισμό, αλλά σημείωσαν ότι οι δύο χώρες θα μπορούσαν να ενταχθούν στο μέλλον. Ο Πούτιν χαρακτήρισε αυτή την απόφαση ως άμεση απειλή για την ασφάλεια της Ρωσίας και τέσσερις μήνες αργότερα, η Ρωσία συγκρούστηκε με τη Γεωργία. Είχε προηγηθεί η αποτυχημένη «εκστρατεία» του τότε φιλοδυτικού προέδρου της Γεωργίας, Σαακασβίλι, στη Νότιο Οσσετία (Καύκασος). Η Ρωσία απάντησε με μαζική και κεραυνοβόλα αποστολή στρατιωτικών δυνάμεών της στην περιοχή, με αποτέλεσμα τη γεωργιανή ήττα. Η Ν. Οσετία σήμερα, αποτελεί ουσιαστικά ένα ακόμα «Κόσσοβο του Καυκάσου», όπως και η γειτονική Αμπχαζία. Και οι δύο αποσπάστηκαν από τη Γεωργία και είναι στη ρωσική σφαίρα επιρροής.

Σύμφωνα με το απομαγνητοφωνημένο κείμενο, στην αρχή της συνάντησης, οι Πούτιν και Μπους συζήτησαν λεπτομερώς το θέμα της αντιπυραυλικής άμυνας στην Ευρώπη. Ενα ακόμα σοβαρό σημείο τριβής τότε ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση. Κατόπιν, ο Πούτιν αναφέρθηκε στην επέκταση του ΝΑΤΟ, δηλώνοντας κατηγορηματικά ότι «η ένταξη μιας χώρας όπως η Ουκρανία στο ΝΑΤΟ, δημιουργεί σε μας ένα πεδίο μακροχρόνιας σύγκρουσης και αντιπαράθεσης».

Τότε, ο Μπους τον ρώτησε «Γιατί;». Και ο Πούτιν απάντησε ότι, κατά την άποψή του, η Ουκρανία είναι ένα «τεχνητό κράτος που δημιουργήθηκε τη σοβιετική περίοδο». Να σημειωθεί πως και σήμερα, η ρωσική ηγεσία χρησιμοποιεί αυτά ακριβώς τα επιχειρήματα. Επίσης, παρέθεσε τα επιχειρήματα που επαναλαμβάνει η Μόσχα τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα τα οποία διάφορα κομμάτια της Ουκρανίας «συνενώθηκαν» από τη Σοβιετική Ένωση, καθώς και ότι «η πλειοψηφία του ουκρανικού πληθυσμού θεωρεί το ΝΑΤΟ εχθρικό οργανισμό».

Τόνισε μάλιστα ότι η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ σημαίνει «απειλή, εξαιτίας της ανάπτυξης στρατιωτικών βάσεων και νέων οπλικών συστημάτων κοντά στη Ρωσία», ενώ «δημιουργεί αβεβαιότητα και απειλές για εμάς».

Πούτιν: Η Ρωσία θα «δημιουργήσει προβλήματα στην Ουκρανία»

Σύμφωνα με το αντίγραφο της συνομιλίας, ο Πούτιν ουσιαστικά προειδοποίησε τον Μπους ότι η Ρωσία ήταν αποφασίσμένη να κάνει τα πάντα προκειμένου να αποτρέψει την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. «Στηριζόμενη σε δυνάμεις εντός της Ουκρανίας που είναι κατά της ένταξης στο ΝΑΤΟ, η Ρωσία θα κάνει ό,τι μπορεί για να μην έχει την ευκαιρία το ΝΑΤΟ να επεκταθεί», είπε ο Ρώσος πρόεδρος στον Μπους. «Η Ρωσία είναι σε θέση να δημιουργεί συνέχεια προβλήματα εκεί».

«Ποιο είναι το νόημα της ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ;», διερωτήθη ο Πούτιν. Και συνέχισε: «Ποιο όφελος φέρνει κάτι τέτοιο στο ΝΑΤΟ και στις ΗΠΑ; Μόνο ένας λόγος μπορεί να υπάρχει. Να μπετοναριστεί το status της Ουκρανίας ως τμήματος του δυτικού κόσμου. Αυτήν κανονικά είναι η λογική. Δεν νομίζω ότι αυτή είναι σωστή».

Κατά τη συζήτηση με τον Μπους, ο Ρώσος πρόεδρος ισχυρίστηκε ότι το 70% των Ουκρανών αντιτίθενται στην ένταξη στο ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις της εποχής, το ποσοστό αυτό δεν ήταν τόσο υψηλό. Ωστόσο, σε έρευνα που διεξήγαγε το ουκρανικό «Ιδρυμα Δημοκρατικών Πρωτοβουλιών», την άνοιξη του 2008, η πλειοψηφία των ερωτηθέντων (59%) ήταν πράγματι αντίθετη στην ένταξη στο ΝΑΤΟ, το 22% ήταν υπέρ και το 19% ήταν αναποφάσιστο.

Ενδιαφέρον έχει η εξής αναφορά του Πούτιν: «Είμαστε κατά της ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, αλλά σε κάθε περίπτωση, ας περιμένουμε μέχρι η πλειοψηφία του πληθυσμού να είναι «υπέρ» και μετά ας την αφήσουμε να ενταχθεί, και όχι το αντίστροφο».

Πάντως, από τη στιγμή που ξέσπασε ο πόλεμος, το 2022, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το ποσοστό των Ουκρανών που τάσσονται υπέρ της ένταξης στο ΝΑΤΟ αυξήθηκε απότομα. Το φθινόπωρο του 2024, το «Κέντρο Ραζουμκόφ» της Ουκρανίας διεξήγαγε έρευνα, σύμφωνα με την οποία πάνω από το 82% των Ουκρανών υποστηρίζουν την ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ.

Ως γνωστόν, και σήμερα, η Μόσχα δηλώνει ότι απαραίτητος όρος για τον τερματισμό του πολέμου είναι να μην ενταχθεί η Ουκρανία στο ΝΑΤΟ. Από τη μεριά του, το Κίεβο, ως όλα δείχνουν, έχει αποδεχθεί ότι δεν θα γίνει μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά ζητάει ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας τύπου Άρθρου 5 του Χάρτη της Συμμαχίας για τη συλλογική άμυνα (σ.σ. σε περίπτωση που απειληθεί κράτος – μέλος από τρίτον, τα υπόλοιπα σπεύδουν προς υπεράσπισή του).

Εντυπωσιακή σύμπτωση για Ιράν, Βόρεια Κορέα

Το «Αρχείο Εθνικής Ασφαλείας» δημοσίευσε επίσης ένα αντίγραφο μιας άλλης συνομιλίας μεταξύ Πούτιν και Μπους, η οποία έλαβε χώρα στις 16 Σεπτεμβρίου 2005, στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου.

Οι δυό τους συζήτησαν κυρίως για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων και τις σχέσεις της Ρωσίας με το Ιράν και τη Βόρειο Κορέα. «Η συζήτηση καταδεικνύει μια εντυπωσιακή σύμπτωση στις θέσεις τους σχετικά με το Ιράν και τη Βόρεια Κορέα, με τον Πούτιν να παρουσιάζεται ως άμεσα ενδιαφερόμενος και εταίρος» σε αυτά τα θέματα, σημειώνει η ΜΚΟ.

Πραγματική ενημέρωση στο
mailbox σας. Χωρίς λογοκρισία.

Σχετικά Άρθρα

Ιράν: Ο Τραμπ ανάμεσα στην ήττα και την κλιμάκωση

Ο Τραμπ εγκλωβίζεται στον πόλεμο με το Ιράν. Η εκλογική ήττα, η σύγκρουση Βανς–Χέγκσεθ και οι επιλογές ανάμεσα σε νέα επίθεση και συμβιβασμό.

Ελλάς – Γαλλία – Τουρκία … συνεκμετάλλευση

Η Γαλλία, με τη σύμφωνη γνώμη της Αθήνας, φέρεται να “ενημέρωσε” εγγράφως την Τουρκία για το έργο GSI, όπως ακριβώς ζητούσε η Τουρκία

Μυστική διπλωματία: NAVTEX με ερωτηματικά σε θολά νερά

Σε εξέλιξη ο συνήθης πόλεμος ελληνικών NAVTEX και τουρκικών αντι-NAVTEX. Μένει να φανεί πως θα εξελιχθούν τα πράγματα τις επόμενες ημέρες

Ραγίζει το γυαλί Αζερμπαϊτζάν – Τουρκίας;

Ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν δεν ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση Ερντογάν και δεν παραβρέθηκε στη Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού Τουρκογενών Κρατών

ΣΑ ΟΗΕ: Πουλάνε … λιβυκά φύκια για μεταξωτές κορδέλες

Με πρωτοφανή προχειρότητα, χάριν επικοινωνιακών εντυπώσεων διαχειρίζεται η κυβέρνηση τα σοβαρά εθνικά θέματα. Κάτι που φάνηκε και στο ΣΑ του ΟΗΕ