Τον τελευταίο χρόνια έχουν πληθύνει κάθε λογής δημοσιεύματα τόσο στα διεθνή όσο και στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης για το “λουτρό αίματος” στην εργασία εξαιτίας της ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τα νούμερα απολύσεων που ανακοινώνονται διεθνώς από τις ηγετικές εταιρείες του κλάδου είναι τρομακτικά. Ακόμη πιο τρομακτικό είναι ότι οι CEOs των Big Tech χαρακτηρίζουν τις απολύσεις ευλογημένη “αναδιάρθρωση”. Η μείωση κόστους εργασίας καθοδηγεί την άνοδο των μετοχών και την κερδοφορία τους.
Τα παραπάνω δεν είναι καν η άσχημη είδηση. 140 χρόνια μετά την Εξέγερση στο Σικάγο με το σύνθημα “8 ώρες δουλειά, 8 ώρες ξεκούραση, 8 ώρες ελεύθερος χρόνος” να γίνεται η σημαία των εργαζομένων στον 20ο αιώνα, οι ευρωπαϊκές ελίτ ψηφίζουν για τη διευκόλυνση μαζικών απολύσεων από το “αφεντικό” της Τ.Ν.
Το ψήφισμα που εγκρίθηκε στο τέλος του 2025 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με “συστάσεις” που αφορούν στην ψηφιοποίηση, την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) και την αλγοριθμική διαχείριση στον χώρο εργασίας, προειδοποιεί για τις σοβαρές επιπτώσεις της παράδοσης διοίκησης και αξιολόγησης των εταιρειών σε αλγοριθμικά συστήματα.
Μαζικές απολύσεις η απάντηση στη “φούσκα” επενδύσεων Big tech
Το πρόσφατο παγκόσμιο σόκ για τις 30.000 απολύσεις από την Oracle που έγιναν σε μόλις ένα λεπτό, με ένα απλό email προς τους απολυμένους και ταυτόχρονο κλείσιμο όλων των εταιρικών εφαρμογών, κατέδειξε το σκληρό πρόσωπο στη χρησιμοποίηση συστημάτων AL στις μεγάλες επιχειρήσεις. Δικαίως ονομάστηκε “λουτρό αίματος”, διεθνώς. Πέρυσι η Microsoft απέλυσε 15.000 άτομα, η Amazon κατήργησε 16.000 θέσεις εργασίας, η Block πρώην εταιρεία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών Square, απέλυσε το 40% του προσωπικού της, ισχυριζόμενη ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να κάνει μεγάλο μέρος της βασικής εργασίας κωδικοποίησης που χρειαζόταν. Μόνο στις ΗΠΑ καταγράφηκαν σχεδόν 55.000 απολύσεις το 2025. Μελέτη του MIT υποστηρίζει ότι η ΤΝ μπορεί ήδη να εκτελεί εργασίες που αντιστοιχούν στο 11,7% της αμερικανικής αγοράς εργασίας. Το μισό σχεδόν εργατικό δυναμικό παγκοσμίως χρησιμοποιεί με κάποιο τρόπο ως εργαλείο την Τεχνητή Νοημοσύνη. Και τουλάχιστον το 50% των εργαζομένων θεωρεί ότι εξαιτίας της ΤΝ θα χάσει τη δουλειά του.
Η ελίτ που αμείβονται με μπόνους εκατοντάδων χιλιάδων για κάθε “μείωση κόστους εργασίας”, τρίβουν με χαρά τα χέρια τους. Οι έρευνες μιλάνε για δυνητική εξοικονόμηση έως 1,2 τρισ. δολαρίων σε μισθούς στις ΗΠΑ. Καυχιούνται για τις μαζικές απολύσεις, μιλώντας για το “νέο τρόπο εργασίας” και απαραίτητες αναδιαρθρώσεις, που εκτοξεύουν τις τιμές των μετοχών.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, πρόκειται για τον 3ο γύρο περικοπών θέσεων εργασίας από το 2023 στην τεράστια παγκόσμια διαδικτυακή αγορά
Η ανησυχία των εργαζομένων σε όλο τον κόσμο αλλά και στη χώρα μας, είναι απόλυτα δικαιολογημένη. Η εργασία και οι θέσεις εργασίας δεν προστατεύονται σε αντίθεση με τις επενδύσεις για τους αλγόριθ,ους της τεχνητής νοημοσύνης και τη στήριξη των εταιρειών με κεφάλαια. Οι εταιρείες δεσμεύονται διαρκώς να επενδύσουν δισεκατομμύρια για την ανάπτυξη και λειτουργία Data centers και είναι υπερχρεωμένες. Το χρέος τους ανακυκλώνεται διαρκώς και τα αποτελέσματα-στόχος δεν είναι θετικά.Η κατάργηση χιλιάδων θέσεων εργασίας μετατρέπεται σε όχημα για την εξοικονόμηση κεφαλαίων που θα επενδυθούν εκ νέου στην Τεχνητή Νοημοσύνη, τη “φούσκα” της ψηφιακής τεχνολογίας, εξαιτίας των εκατοντάδων δισεκατομμυρίων που απαιτούνται για τους πυρήνες τροφοδότησης της, τα data centers.
Το παράδειγμα της Oracle είναι χαρακτηριστικό. Η εταιρεία έχει χρέη δισεκατομμυρίων,το κόστος ανάπτυξης των κέντρων δεδομένων έχει αυξηθεί δραματικά και η μετοχή της υποχώρησε κατά 54% το Φθινόπωρο του 2025. Μόλις αποσύρθηκαν μερικές τράπεζες από τη χορήγηση δανείων για έργα data centers, η Oracle απέλυσε 30.000 εργαζόμενους σε όλο τον κόσμο. Χωρίς κέρδη, με δάνεια δισεκ. δολλαρίων βρίσκεται και η OpenAI η οποία επίσης αποφάσισε στρατηγική αναδιάρθρωσης προκειμένου να ανταγωνιστεί τον αντίπαλο της Anthropic.
Οι μαζικές απολύσεις σε παγκόσμιο επίπεδο δεν οφείλονται-προς το παρόν- στη μαζική αντικατάσταση θέσεων εργασίας σε όλο τον κόσμο. Οφείλονται κυρίως στην επιλογή των ελίτ τεχνολογικών κολοσσών που έχουν συνδέσει τις επιχειρήσεις τους με την ΤΝ και την απαιτούμενη την ενέργεια της από γιγάντια data centers, που δεν έχουν επιφέρει υπερκέρδη.
Ανησυχία και στην Ελλάδα για τα συστήματα ΤΝ
Στη χώρα μας εκφράζεται ανησυχία για την απώλεια θέσεων εργασίας. Η μόνη έρευνα που αναφέρεται σε αυτό είναι του 2025 και δείχνει ότι ποσοστό 42% των εργαζομένων θεωρεί πως θα αντικατασταθεί από συστήματα αυτοματοποίησης έως το 2030. Την ίδια ώρα ωστόσο, σύμφωνα πάλι με έρευνες, οι εταιρείες προσφέρουν υψηλότερους μισθούς σε εργαζόμενους που γνωρίζουν τα εργαλεία της ΤΝ.
Σύμφωνα με την έρευνα Workforce Hopes & Fears 2025 της PwC, το 43% των Ελλήνων εργαζομένων χρησιμοποίησε κάποια εργαλεία AI τον τελευταίο χρόνο. Ωστόσο το 51% των εργαζομένων δηλώνει ότι δεν έχει δεξιότητες ΤΝ. Σε επίπεδο οικονομίας αναμένεται να επηρεαστούν σχεδόν 2,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στην Ελλάδα, δηλαδή το 62% του συνόλου, με τα πρωτεία να έχουν οι Τηλεπικοινωνίες και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
Σύμφωνα με το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, πάνω από το 40% της συνολικής απασχόλησης συγκεντρώνεται σε επαγγέλματα που αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο αντικατάστασης λόγω αυτοματοποίησης, ενώ μόλις το 28% κατατάσσεται σε επαγγέλματα χαμηλού κινδύνου και περίπου το 32% βρίσκεται στη μεσαία κατηγορία κινδύνου.
Πρόσφατη άλλη έρευνα σε στελέχη επιχειρήσεων στην Ελλάδα για την τεχνητή νοημοσύνη έδειξε ότι το 55% σκοπεύει να αυτοματοποιήσει καθήκοντα στο άμεσο μέλλον, το 20% ότι εξετάζει μειώσεις προσωπικού λόγω ελλείψεων δεξιοτήτων και το 30% ότι θεωρεί πιθανό έως το 2030 τα ανθρωποειδή ρομπότ να έχουν υιοθετηθεί εμπορικά στην Ελλάδα.
Παρά την εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης, περισσότεροι από τους μισούς εργαζόμενους δηλώνουν ότι δεν έχουν λάβει πρόσφατα εκπαίδευση για αυτήν (56%). Το ποσοστό όσων ολοκλήρωσαν εκπαίδευση τους τελευταίους έξι μήνες παραμένει στο 44%, αμετάβλητο σε σχέση με πέρυσι.
Η τεχνολογική πίεση συνδέεται και με την ψυχολογική κατάσταση των εργαζομένων. Το 63% δηλώνει ότι βιώνει burnout (σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης) εξαιτίας κυρίως άγχους και αυξημένου φόρτου εργασίας.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με έρευνα της McKinsey, το 92% των επιχειρήσεων σχεδιάζει να αυξήσει τις επενδύσεις τους σε AI τα επόμενα τρία χρόνια, ενώ ήδη το 50% έχει ενσωματώσει κάποια μορφή AI στις λειτουργίες του. Γίνεται λόγος για την προσθήκη 13 τρισεκατομμυρίων δολαρίων στην παγκόσμια οικονομία έως το 2030.
Διευκόλυνση για μαζικές απολύσεις από την Κομισιόν
Τον Δεκέμβριο του 2025, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα με συστάσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με την ψηφιοποίηση, την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) και την αλγοριθμική διαχείριση στον χώρο εργασίας.
Πρόκειται για λογισμικά ΤΝ που θα “διοικούν” ουσιαστικά κάποιους τομείς μιας επιχείρησης όπως τις προσλήψεις, απολύσεις, ωράρια, ύψος των μισθών και μια σειρά άλλων δραστηριοτήτων στους χώρους εργασίας. Όλα τα παραπάνω όταν εγκριθούν θα έχουν καθολική ισχύ για όλα τα κράτη μέλη.
Οι εργοδότες με τα λογισμικά αυτά θα έχουν την δυνατότητα, να παρακολουθούν οθόνες, να καταγράφουν τα κτυπήματα στο πληκτρολόγιο, να αναλύουν τις εσωτερικές επικοινωνίες, ακόμη και να σαρώνουν τα πρόσωπα των εργαζομένων για σημάδια κόπωσης η δυσφορίας. Όλα αυτά έχουν ήδη εφαρμοστεί στις ΗΠΑ από την περίοδο της πανδημίας και σήμερα το 67% των εργοδοτών εφαρμόζει την βιομετρική επιτήρηση ενώ το 61% χρησιμοποιεί συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για την αξιολόγηση της απόδοσης των εργαζομένων.
Τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπουν στους εργοδότες να συλλέγουν και να αναλύουν μεγάλες ποσότητες δεδομένων σχετικά με τη συμπεριφορά των εργαζομένων που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων:
Τη δραστηριότητα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και μηνυμάτων, τη συχνότητας των επικοινωνιών των εργαζομένων, τον τρόπο που επικοινωνεί ο εργαζόμενος.
Τη χρήση υπολογιστή, τις μετρήσεις απόδοσης, την παρακολούθηση συναισθημάτων μέσω αξιολόγησης του τόνου και του συναισθήματος των εργαζομένων σε email ή μηνύματα
Ορισμένα συστήματα ΤΝ για εργαζόμενους προχωρούν ακόμη περισσότερο διεξάγοντας ελέγχους ιστορικού σε δημόσια αρχεία, οικονομικά δεδομένα και δραστηριότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Όλα αυτά μπορεί να χρησιμοποιούνται στη συνέχεια για την πρόσληψη εργαζομένων και την αξιολόγηση τους στη εργασία. Η αξιολόγηση συνήθως είναι αυτοματοποιημένη και δεν αναθεωρείται ούτε από τα στελέχη. Κανείς όμως δεν γνωρίζει τα δεδομένα που δόθηκαν στους προγραμματιστές, αν είναι κριτήρια πολιτικά, κοινωνικής και συνδικαλιστικής δράσης, ρατσιστικά, ομοφοβικά ή άλλα.
Η είσοδος παρόμοιων συστημάτων “αλγοριθμικής διαχείρισης” στους χώρους εργασίας εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε περαιτέρω πίεση για την απόδοση των εργαζομένων. Το άγχος που έχει ήδη συνδεθεί με την “επαγγελματική εξουθένωση” λόγω ΤΝ, εγκυμονεί περαιτέρω σοβαρούς κινδύνους για την υγεία, σωματική και ψυχική των εργαζομένων.
Ενώ η χρήση εργαλείων ΤΝ μπορεί να βελτιώσει την απόδοση εργασιών και τον χρόνο που απαιτείται για αυτές, προτεραιότητα δίνεται στην “αξιολόγηση” της εργασίας και όχι π.χ στη μείωση ωραρίων εργασίας. Στο Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκφράζονται φόβοι ότι η “αλγοριθμική διαχείριση στον χώρο εργασίας” όχι μόνο δεν βελτιώνει την ποιότητα της εργασίας αλλά υπονομεύει τα δικαιώματα των εργαζομένων.
