Εδώ και χρόνια, αλλά ιδιαίτερα τα τελευταία, λόγω των ραγδαίων εξελίξεων, η ανθρωπότητα έχει εισέλθει σαφώς στην τροχιά της δημιουργίας ενός πολυπολικού κόσμου.
Η ομάδα των χωρών των BRICS, θεωρείται ως ο πλέον χαρακτηριστικός φορέας που εκφράζει αυτή τη μετάβαση. Το σχήμα, μάλιστα, διευρύνεται συνεχώς με νέες χώρες – μέλη. Κοινή τους συνισταμένη είναι ένας λιγότερο «δυτικοκεντρικός» κόσμος, και βασικός πυρήνας τους είναι η συλλογική απόρριψη της ηγεμονίας των ΗΠΑ. Μάλιστα, έχουν κατατεθεί προτάσεις, ειδικά από την Κίνα για να δημιουργηθούν χρηματοπιστωτικά συστήματα που δεν θα είναι υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ, να μειωθεί η εξάρτηση από το δολάριο και να διεξάγονται εμπορικές συναλλαγές σε εναλλακτικά νομίσματα.
Με την επάνοδο του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ο οποίος χαρακτήρισε την ομάδα των κρατών «αντιαμερικανική» και έχει κηρύξει οικονομικό πόλεμο σε αρκετές από αυτές, φαίνεται ότι οι αμερικανικές πολιτικές σπρώχνουν ολοένα περισσότερο τα μέλη της ομάδας να έλθουν η μια πιο κοντά στην άλλη, καθώς και να διευρυνθεί περαιτέρω αριθμός των μελών της.
Το momentum γι’ αυτή την ομάδα κρατών, όπου ως όλα δείχνουν τον πρώτο ρόλο έχει η Κίνα, φαίνεται να είναι ιδανικό. Ωστόσο, κατά τις εκτιμήσεις αναλυτών του think tank, Carnegie Endowment for International Peace, το μπλοκ κινδυνεύει να χάσει αυτό το ευνοϊκό timing. Κι’ αυτό, διότι όσο διευρύνεται, τόσο μεγαλώνουν και οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των μελών του, μεταξύ άλλων και ως προς τον βαθμό που πρέπει να αντιπαρατεθούν στις ΗΠΑ.
Στα παραπάνω, πρέπει να προστεθούν και οι νεότερες εξελίξεις, με τον Τραμπ να ανακοινώνει νέα επικοινωνία του με τον Σι Τζινπίνγκ και πρόσκλησή του για επίσκεψη στην Κίνα (!), όπως επίσης και το «σχέδιο Τραμπ» για το Ουκρανικό, που κατά εκτιμήσεις έχει, μεταξύ των άλλων, ως στόχο να απομακρύνει τη Ρωσία από την Κίνα. Ως γνωστόν, το «δόγμα Κίσινγκερ», στο οποίο βασίστηκε επί δεκαετίες η αμερικανική πολιτική, είχε ως στόχο ποτέ να μην βρεθούν σε στενή συμμαχία η ΕΣΣΔ (σήμερα η Ρωσία) με την Κίνα. Διαίρει και βασίλευε, δηλαδή. Το «δόγμα» αυτό αντεστράφη από τους Δημοκρατικούς, ιδιαίτερα την περίοδο Μπαϊντεν, και τώρα, ως όλα δείχνουν, επιστρέφει.
Xαοτική και κατακερματισμένη παγκόσμια τάξη
Ειδικότερα, η ανάλυση των Όλιβερ Στούενκελ (Oliver Stuenkel), ανώτερου συνεργάτη στο Carnegie Endowment for International Peace και αναπληρωτή καθηγητή στη Σχολή Διεθνών Υποθέσεων Getúlio Vargas στο Σάο Πάολο, και του Αλεξάντρ Γκαμπούεφ (Alexander Gabuev), Σινολόγου, διευθυντή του Κέντρου Carnegie Eurasia στο Βερολίνο, έχει ως εξής:
Φέτος, οι στόχοι της ομάδας BRICS, η οποία ξεκίνησε από πέντε μέλη (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική) και πλέον έφτασε στα δέκα, αναπτερώθηκαν χάρις σε έναν και μοναδικό καταλυτικό παράγοντα: τις Ηνωμένες Πολιτείες. Με την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η ομάδα θεωρεί ότι είναι απαραίτητη, περισσότερο από ποτέ, η ενίσχυση των δικλείδων ασφαλείας απέναντι στην ολοένα πιο χαοτική και κατακερματισμένη παγκόσμια τάξη.
Πολλές από τις ενέργειες του Τραμπ, από τη χαοτική «σταυροφορία των δασμών» εναντίον φίλων και εχθρών μέχρι τις επιθέσεις στο Ιράν, τις αμφιβόλου νομικά στρατιωτικές κινήσεις του στη Λατινική Αμερική και την αποχώρηση από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα που υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ, έχουν προκαλέσει την καταδίκη εκ μέρους των χωρών της BRICS.
Οι πολιτικές του Τραμπ δικαιώνουν υπερθετικά τους λόγους ύπαρξης του φορέα των BRICS, που στόχο έχει να βοηθήσει τα μέλη της ούτως ώστε να προσαρμοστούν σε έναν λιγότερο δυτικοκεντρικό κόσμο, να ενισχύσουν τη θέση τους στις σχέσεις με την Ουάσινγκτον και να βρουν εναλλακτικές λύσεις σε δυτικούς θεσμούς, όπως η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Αργούν
Ωστόσο, παρά τα κοινά συμφέροντά τους, οι BRICS ως συλλογική ομάδα, δεν είναι προετοιμασμένες να εκμεταλλευτούν το timing. Τα μέλη της, στα οποία πλέον περιλαμβάνονται η Αίγυπτος, η Αιθιοπία, το Ιράν, η Ινδονησία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, είναι πολυδιασπασμένα για να μπορέσουν να αποτελέσουν μια πραγματική πρόκληση για την Ουάσινγκτον.
Υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ τους ως προς τον βαθμό που πρέπει να αντιπαρατεθούν στις ΗΠΑ, ενώ κάθε μια χώρα – μέλος επιδιώκει να διατηρήσει τη στρατηγική της αυτονομία. Ετσι, όμως, θα δυσκολευτούν να σχηματίσουν ένα ενιαίο μέτωπο.
Για να ενωθούν και να κινηθούν συλλογικά, οι BRICS θα πρέπει να μετεξελιχθούν σε κάτι σαν την G7, την ομάδα των προηγμένων οικονομιών υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, η οποία θυσιάζει συνειδητά ένα σημαντικό μέρος της στρατηγικής της αυτονομίας, προκειμένου να προωθήσει τους κοινούς στόχους της. Διαφορετικά, οι χώρες των BRICS, των οποίων η βασική αρχή είναι η συλλογική απόρριψη της ηγεμονίας των ΗΠΑ, είναι απίθανο να επιτύχουν τον απαιτούμενο βαθμό συνοχής που θα μπορούσε να καταστήσει την ομάδα μια πραγματικά αποτελεσματική γεωπολιτική δύναμη.
Ανοικτή επίθεση Τραμπ
Ενώ οι προηγούμενοι πρόεδροι των ΗΠΑ σε μεγάλο βαθμό αντιμετώπιζαν αφ’ υψηλού την BRICS, ο Τραμπ έχει μια πολύ πιο αντιπαραθετική στάση απέναντί της. Έχει αποκαλέσει την ομάδα «αντιαμερικανικό» σχηματισμό και επανειλημμένως έχει απειλήσει να επιβάλει δασμούς 100% στα μέλη της εάν επιχειρήσουν να αντικαταστήσουν το δολάριο ΗΠΑ ως αποθεματικό νόμισμα του κόσμου. Μέχρι στιγμής, η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει επιτεθεί στο σύνολο των μελών της BRICS, προτιμώντας να συγκρούεται επιλεκτικά με κάποιες από αυτές.
Ορισμένα μέλη της ομάδας, όπως η Κίνα και η Ρωσία, είναι καλύτερα προετοιμασμένα να αντέξουν την πίεση των ΗΠΑ, σε σχέση με άλλα, όπως για παράδειγμα, η Βραζιλία, η Ινδία και η Νότια Αφρική. Τώρα, όμως, όλοι κατανοούν ότι είναι ισχυρότεροι μαζί παρά ο καθένας μόνος του. Οσο περισσότερο ενισχύεται η επιβολή των ΗΠΑ, τόσο πιο σημαντική σημαντική καθίσταται η ομάδα BRICS για τα μέλη της.
Η μεγάλη ευκαιρία
Εδώ και χρόνια, το Πεκίνο προειδοποιεί τους εταίρους του στην BRICS ότι η παγκόσμια τάξη υπό την ηγεσία των ΗΠΑ είναι ασταθής και ευάλωτη στις πολιτικές διακυμάνσεις στην Ουάσιγκτον και στους συμμάχους της. Οι κινεζικές ηγεσίες παρουσιάζουν την επιστροφή του Τραμπ και την αναξιοπιστία των ΗΠΑ ως εταίρου, σαν απόδειξη ότι η προσπάθεια της Κίνας να δημιουργήσει παράλληλους θεσμούς, όπως η Νέα Τράπεζα Ανάπτυξης, δεν ήταν πρόωρη.
Στο μεταξύ, συνέπειες των «δασμών της Ημέρας της Απελευθέρωσης» του Τραμπ, συμπεριλαμβανομένης της αστάθειας στην αγορά ομολόγων των ΗΠΑ και των διακυμάνσεων του δολαρίου, έχουν ωθήσει ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες να λάβουν μέτρα για να αντισταθμίσουν την υπερβολική εξάρτησή τους από το δολάριο.
Για την Κίνα και τους εταίρους της στις χώρες BRICS, αυτές οι εξελίξεις προσφέρουν την ευκαιρία για να οικοδομήσουν πιο ενεργά χρηματοπιστωτικά μέσα εκτός του ελέγχου των ΗΠΑ, να μειώσουν την εξάρτηση από το δολάριο ΗΠΑ και να προωθήσουν το εμπόριο σε εναλλακτικά νομίσματα.
Η Μόσχα επίσης βλέπει οφέλη στο χάος που σπέρνει η κυβέρνηση Τραμπ. Υπό τον Τζο Μπάιντεν, οι ΗΠΑ και άλλες δυτικές χώρες επέβαλαν πρωτοφανείς κυρώσεις κατά της Ρωσίας για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο έδωσε στον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντιμίρ Πούτιν, την ευκαιρία να βελτιώσει, αν όχι να ομαλοποιήσει πλήρως, τις σχέσεις με την Ουάσινγκτον. Ο Τραμπ μείωσε την αμερικανική οικονομική υποστήριξη στο Κίεβο, αλλά συνεχίζει κατά καιρούς να απειλεί τη Μόσχα, ενώ έχει επιβάλει κυρώσεις σε δύο από τις μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες της Ρωσίας.
Ως εκ τούτου, η Ρωσία κατανοεί ότι πρέπει να ενισχύσει τη συνεργασία της με τα άλλα μέλη των BRICS και να χρησιμοποιήσει το μπλοκ ως μοχλό υποστήριξης, προκειμένου να αντισταθεί στις πιέσεις των δυτικών κυρώσεων και να διαβρώσει την παγκόσμια κυριαρχία των ΗΠΑ στον χρηματοοικονομικό και τεχνολογικό τομέα.
Τους φέρνει πιο κοντά
Η εκστρατεία του Τραμπ κατά της Βραζιλίας, της Ινδίας και της Νότιας Αφρικής επίσης έχει πυροδοτήσει διεργασίες που υποτίθεται ότι θα φέρουν τα μέλη της ομάδας πιο κοντά.
Νωρίτερα φέτος, ο Τραμπ επέβαλε δασμούς 50% στις εισαγωγές από τη Βραζιλία, ισχυριζόμενος ότι η έρευνα κατά του πρώην προέδρου, Ζαΐρ Μπολσονάρο, είχε πολιτικά κίνητρα. Όταν το Ανώτατο Δικαστήριο της Βραζιλίας έκρινε τον Μπολσονάρο ένοχο για απόπειρα πραξικοπήματος, ο Τραμπ προχώρησε ακόμη περισσότερο, επιβάλλοντας κυρώσεις σε έναν δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου που εμπλέκεται στην υπόθεση, ενώ ανακάλεσε τις βίζες πολλών βραζιλιάνων δικαστικών και κυβερνητικών αξιωματούχων.
Αυτά ώθησαν τη Βραζιλία να εμβαθύνει τους δεσμούς της με τους εταίρους της στην BRICS. Όπως σημείωσε πρόσφατα ένας από τους συμβούλους του προέδρου της Βραζιλίας, Λούλα, οι επιθέσεις του Τραμπ «ενισχύουν τις σχέσεις μας με την BRICS επειδή θέλουμε να διαφοροποιήσουμε τις σχέσεις μας και να μην εξαρτόμαστε από καμία χώρα».
Ακόμα και πριν από την καταδίκη του Μπολσονάρο, ο Λούλα οικοδομούσε ενεργά δεσμούς με τους συμμάχους του στις BRICS, πραγματοποιώντας επίσημες επισκέψεις στην Κίνα και τη Ρωσία, καθώς και στο Βιετνάμ, το οποίο έγινε εταίρος των BRICS τον Ιούνιο. Αλλά η επιθετική τακτική του Τραμπ αναπόφευκτα θα επιταχύνει αυτή την τάση.
Αλλά και οι διπλωματικές εντάσεις μεταξύ Νότιας Αφρικής και των ΗΠΑ έχουν οδηγήσει σε αντίστοιχα αποτελέσματα. Οι σχέσεις των δύο έπεσαν σε νέο ιστορικό χαμηλό μετά τη συνάντηση του Τραμπ με τον Πρόεδρο της Νότιας Αφρικής, Σίριλ Ραμαφόζα, τον Μάιο. Κατά τη διάρκεια μιας τεταμένης συζήτησης, που μεταδόθηκε ευρέως σε όλο τον κόσμο και αναλύθηκε διεξοδικά από τα νοτιοαφρικανικά Μέσα Ενημέρωσης, ο Τραμπ αιφνιδίασε τον Ραμαφόζα με ψευδείς και προκλητικούς ισχυρισμούς για «λευκή γενοκτονία» εναντίον των Αφρικανών φάρμερ, κ.λ.π..
Αυτή η ρητορική, που απηχούσε περιθωριακές θεωρίες συνωμοσίας και είχε παραλήπτη τους οπαδούς του Τραμπ εντός των ΗΠΑ, σόκαρε και προσέβαλε τους Νοτιοαφρικανούς όλων των πολιτικών αποχρώσεων. Να σημειωθεί ότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε προηγουμένως απελάσει τον πρέσβη της Νότιας Αφρικής, είχε απειλήσει να επιβάλει αυστηρούς εμπορικούς περιορισμούς και είχε ακυρώσει πολλά προγράμματα βοήθειας προς τη χώρα.
Για τη νοτιοαφρικανική ηγεσία, αυτή η καταστροφική συνάντηση στον Λευκό Οίκο ήταν μια περαιτέρω απόδειξη ότι οι ΗΠΑ είχαν πάψει να είναι αξιόπιστος εταίρος. Αντιμέτωπη με μια σαφώς εχθρική κυβέρνηση στην Ουάσινγκτον, η Πρετόρια έχει κάθε λόγο να ενισχύσει τη συνεργασία εντός των BRICS. Οχι από ιδεολογική συγγένεια με άλλα μέλη του μπλοκ, αλλά από στρατηγική ανάγκη να προστατευτεί από τις απρόβλεπτες και τιμωρητικές πολιτικές των ΗΠΑ.
Ακόμα και στην Ινδία, μια χώρα που το μεγαλύτερο διάστημα των τελευταίων δύο δεκαετιών χτίζει στενές σχέσεις με την Ουάσινγκτον, οι αρμόδιοι για τη χάραξη της πολιτικής της χώρας γνωρίζουν πολύ καλά ότι πρέπει να βρουν αντίβαρα στη ζυγαριά λόγω της απρόβλεπτης στάσης του Τραμπ. Φέτος, οι ΗΠΑ απέλασαν χιλιάδες Ινδούς, ουσιαστικά πάγωσαν τις διαπραγματεύσεις για μια διμερή εμπορική συμφωνία και επέβαλαν δασμούς 50% σε ινδικά προϊόντα.
Ετσι, η ινδική ηγεσία είναι πλέον σταθερά προσηλωμένη στην «πολυπολικότητα» και την πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, στην οποία οι BRICS χρησιμεύουν όχι μόνο ως πλατφόρμα συνεργασίας μεταξύ των χωρών του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου, αλλά και ως γεωπολιτική ασφαλιστική δικλείδα σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αποδειχθούν αναξιόπιστες.
Προς περαιτέρω διεύρυνση
Παρόμοια αισθήματα είναι εμφανή και σε άλλες πρωτεύουσες των BRICS, όπου οι ηγεσίες τους φοβούνται ότι μια στενή συνεργασία με τις ΗΠΑ θα μπορούσε να μετατραπεί σε τροχοπέδη. Ετσι, ήταν αναμενόμενο, ο αριθμός των χωρών που επιδιώκουν να ενταχθούν στην BRICS ως πλήρη μέλη ή εταίροι να αυξάνεται σταθερά. Τώρα, η λίστα υποψηφίων περιλαμβάνει το Μπαγκλαντές, τη Λευκορωσία, τη Βολιβία, την Κούβα, το Καζακστάν, τη Μαλαισία, τη Νιγηρία, τη Σενεγάλη, την Ταϊλάνδη, την Ουγκάντα, το Ουζμπεκιστάν, τη Βενεζουέλα και το Βιετνάμ.
Βέβαια, η ανάγκη διαφοροποίησης της εξωτερικής πολιτικής και των οικονομικών δεσμών, δεν οφειλόταν αποκλειστικά στον Τραμπ. Η Τουρκία, για παράδειγμα, είχε εκφράσει ενδιαφέρον για πλήρη ένταξη στις BRICS πολύ πριν από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο. Αλλά η δεύτερη θητεία του Τραμπ έκανε την ιδέα της πολυδιάστατης πολιτικής, από μακρινή σε μια επείγουσα στρατηγική.
Τα βαρίδια τους
Ωστόσο, οι BRICS δεν είναι έτοιμες να εκμεταλλευτούν το timing. Ενώ η ομάδα διευρύνεται, το ίδιο συμβαίνει και με τις εσωτερικές της αντιφάσεις. Αυτό δεν αποτελεί έκπληξη.
Ενδεικτικά, τόσο η Βραζιλία όσο και η Ινδία, φοβούμενες την αποδυνάμωση του δικού τους ρόλου εντός των BRICS και τη διάβρωση της συνοχής της ομάδας, αντιτάσσονταν για καιρό στη διεύρυνση, αν και τελικώς, υπό την πίεση της Κίνας, συμφώνησαν να δεχτούν νέα μέλη το 2023. Ετσι, τα τελευταία τρία χρόνια εντάχθηκαν η Αίγυπτος, η Αιθιοπία, η Ινδονησία, το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Αλλο παράδειγμα. Στη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών των BRICS στο Ρίο ντε Τζανέιρο, τον Απρίλιο, οι χώρες – μέλη απέτυχαν για πρώτη φορά να συμφωνήσουν και να εκδώσουν ένα κοινό ανακοινωθέν. Αυτό το αδιέξοδο κατέδειξε ξεκάθαρα τις αυξανόμενες διαφωνίες εντός του μπλοκ σχετικά με την αποδολαριοποίηση, τους ρυθμούς και το μέγεθος της ρήξης με τις ΗΠΑ, αλλά και ως προς την έκταση των ηγετικών φιλοδοξιών του Πεκίνου.
Στην προκειμένη περίπτωση, αιτία της αντιπαράθεσης ήταν ένα ζήτημα με συμβολική σημασία για τον Βραζιλιάνο πρόεδρο, Λούλα ντα Σίλβα. Η επιθυμία για μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Στην BRICS, λοιπόν, Αίγυπτος και η Αιθιοπία αντιτάχθηκαν στην πρόταση που θα αναγνώριζε τις φιλοδοξίες της Νότιας Αφρικής για μια μόνιμη έδρα στο ΣΑ. Κάτι που δείχνει την πολυπλοκότητα που επέφερε η πρόσφατη διεύρυνση.
Τον Ιούλιο, επίσης, για πρώτη φορά στην ιστορία της ομάδας, αρκετοί επικεφαλής κρατών δεν μπόρεσαν να παραστούν αυτοπροσώπως στη Σύνοδο Κορυφής των BRICS, και μόνο οι μισές από τις δέκα χώρες – μέλη έστειλαν πλήρεις αντιπροσωπείες. Οι υπόλοιποι συμμετείχαν εξ αποστάσεως.
Ο βομβαρδισμός των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων από τις ΗΠΑ, τον Ιούνιο θα μπορούσε να αποτελέσει ένα γεγονός που θα έφερνε πιο κοντά τα μέλη της BRICS. Αρκετές κυβερνήσεις τους εξοργίστηκαν από τις επιθέσεις, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ ενήργησαν μονομερώς, επικίνδυνα και χωρίς να λαμβάνουν υπόψη το διεθνές Δίκαιο.
Για την Κίνα και τη Ρωσία, αυτές οι ενέργειες απλώς επιβεβαίωσαν την μακροχρόνια κριτική που ασκούν κατά του αμερικανικού μιλιταρισμού. Για τη Βραζιλία και τη Νότια Αφρική, χώρες που ιστορικά δίνουν έμφαση στην αρχή της μη επέμβασης και στην προτεραιότητα της ειρηνικής επίλυσης των συγκρούσεων, η επίθεση ήταν απερίσκεπτη και υπονόμευσε την παγκόσμια σταθερότητα. Για την Ινδία, δεν ήταν μόνο παραβίαση του διεθνούς Δικαίου, αλλά και πλήγμα σε έναν ζωτικό προμηθευτή ενέργειας.
Ωστόσο, η κοινή δήλωση των BRICS που δημοσιεύθηκε λίγες ημέρες μετά τον βομβαρδισμό ήταν εντυπωσιακά ασαφής: δεν ανέφερε καν το Ισραήλ ή τις ΗΠΑ, καταδεικνύοντας την αδυναμία του μπλοκ να μιλήσει με μία φωνή.
Οι εντάσεις είναι ορατές και σε άλλους τομείς. Οι έντονα επιδοτούμενες κινεζικές εξαγωγές (χάλυβας, υφάσματα και αυτοκίνητα) απειλούν τους αντίστοιχους κλάδους σε άλλες χώρες όπως η Βραζιλία και η Νότια Αφρική. Ετσι, οι εντάσεις που προκύπτουν, περιπλέκουν και τον οικονομικό συντονισμό εντός των BRICS, δεδομένου ότι οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν πιέσεις στο εσωτερικό των χωρών τους και αναγκάζονται να εξετάσουν εάν θα λάβουν προστατευτικά μέτρα κατά των κινεζικών προϊόντων.
Ταυτόχρονα, η Κίνα επιδιώκει να χρησιμοποιήσει την BRICS ως πλατφόρμα για να επεκτείνει την επιρροή της. Ωστόσο, χώρες – μέλη παραμένουν επιφυλακτικές ως προς την υποταγή των συμφερόντων τους στις φιλοδοξίες του Πεκίνου.
Επιπλέον, μια πρόσφατη διαδικτυακή Σύνοδος Κορυφής των ηγετών των BRICS, που συγκλήθηκε από τον Λούλα και είχε ως στόχο να αναπτύξει μια κοινή στρατηγική για την αντιμετώπιση των αμερικανικών δασμών, παρήγαγε μόνο μέτρια, σχεδόν συμβολικά αποτελέσματα.
Διστάζουν
Παρά τις νέες επείγουσες ανάγκες που προκάλεσε η επιστροφή του Τραμπ, οι BRICS παραμένουν δέσμιες των ίδιων των δομικών αδυναμιών τους που περιόριζαν εδώ και καιρό την αποτελεσματικότητά τους. Αποκλίνοντα εθνικά συμφέροντα, αντικρουόμενες οικονομικές προτεραιότητες και βαθιά δυσπιστία απέναντι στις γεωπολιτικές φιλοδοξίες των άλλων. Η διεύρυνση το μόνο που έκανε, ήταν να επιδεινώσει αυτά τα προβλήματα, προσθέτοντας νέα μέλη και νέες αντιφάσεις σε μια ήδη δυσκίνητη δομή.
Το Πεκίνο μπορεί να εκλαμβάνει την επιθετικότητα του Τραμπ ως οριστική απόδειξη της αναξιοπιστίας των ΗΠΑ, ωστόσο άλλα μέλη του μπλοκ διστάζουν να ευθυγραμμιστούν απόλυτα με την Κίνα ή να θέσουν τις εθνικές τους ατζέντες υπό τον απόλυτο έλεγχο του ενός. Η ομάδα απέχει ακόμη πολύ από το να πετύχει πραγματική συνοχή.
Στο άμεσο μέλλον, οι BRICS πιθανότατα θα συνεχίσουν να προσελκύουν νέα μέλη, εκδίδοντας ηχηρές δηλώσεις και περιστασιακά να συντονίζουν τις θέσεις τους, αλλά θα παραμένουν μακριά από το να γίνουν το θεμέλιο ενός νέου μοντέλου παγκόσμιας διακυβέρνησης. Αν και ο Τραμπ ουσιαστικά ανέδειξε τη μεγάλη αξία της ομάδας για τα μέλη της, την ίδια στιγμή έδειξε γιατί οι BRICS δεν μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως το momentum και τις ευκαιρίες που τους δίδονται.
Πηγή: Foreign Affairs



