Ένα από τα βασικότερα αιτήματα του Κιέβου από την έναρξη της ρωσικής εισβολής φαίνεται πλέον να αποσύρεται τώρα από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η προσπάθεια που κατέβαλε η Ουκρανία να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, τη “θεμελιώδη εγγύηση ασφάλειας” απέναντι στη Ρωσία, όπως την περιέγραφε μέχρι τώρα η κυβέρνηση Ζελένσκι, φαίνεται τώρα να εγκαταλείπεται στο πλαίσιο της εντεινόμενης πίεσης για να επιτευχθεί μια συμφωνία που θα έβαζε τέλος στον πόλεμο.
Αυτό κατέστη σαφές την Κυριακή στη Γερμανία, όπου ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι συναντήθηκε με εκπροσώπους του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ σε έναν ακόμα γύρο συνομιλιών.
Ο Ζελένσκι δηλώνει τώρα πως η Ουκρανία είναι ετοιμη για τον μεγάλο συμβιβασμό. Είναι διατεθειμένη να παραιτηθεί από τις φιλοδοξίες ένταξης στο ΝΑΤΟ, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλίσει «ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας» από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ικανές να αποτρέψουν μια νέα ρωσική επίθεση σε περίπτωση ειρηνευτικής συμφωνίας.
Οι συνομιλίες της Κυριακης διήρκεσαν περισσότερες από πέντε ώρες και, σύμφωνα με το γραφείο του Ουκρανού προέδρου, επρόκειτο να συνεχιστούν και τα επόμενα 24ωρα. Ο Ζελένσκι αναμένεται να τοποθετηθεί δημόσια για τα αποτελέσματα των επαφών μετά την ολοκλήρωσή τους. Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων συμμετείχαν ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Τραμπ, και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, οι οποίοι το τελευταίο διάστημα έχουν αναλάβει ρόλο βασικών διαμεσολαβητών.
Αναζητώντας συμβιβασμό
Η μετατόπιση της ουκρανικής θέσης στο θέμα του ΝΑΤΟ δεν προκύπτει και τόσο αιφνιδιαστικά. Η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ άλλαξε ριζικά το πλαίσιο της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Ουκρανία, τη Ρωσία και την Ευρώπη, με τον Αμερικανό πρόεδρο να έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τη χρησιμότητα της συμμαχίας και να έχει αφήσει να εννοηθεί ότι το Κίεβο δεν μπορεί να προσδοκά απεριόριστη στήριξη.
Παρότι ο Ζελένσκι έχει στο παρελθόν αναγνωρίσει ότι η ένταξη στο ΝΑΤΟ θα ήταν απίθανη χωρίς τη συγκατάθεση της Ουάσιγκτον, την Κυριακή προχώρησε ένα βήμα παρακάτω με μια πιο ξεκάθαρη δημόσια τοποθέτηση. «Από την αρχή, η φιλοδοξία της Ουκρανίας ήταν η ένταξη στο ΝΑΤΟ», δήλωσε ο πρόεδρος της Ουκρανίας. «Αυτό θα παρείχε πραγματικές εγγυήσεις ασφάλειας». Ωστόσο, πρόσθεσε ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, το Κίεβο αναζητά εναλλακτικούς μηχανισμούς προστασίας.
Η διάθεση για συμβιβασμό γίνεται λιγότερο εμφανής σε ότι αφορά το εδαφικό μέρος της συμφωνίας αλλά σταδιακά εμφανίζεται και εκεί. Η επιμονή στη θέση πως η Ουκρανία δεν θα δεχτεί την παραχώρηση ούτε σπιθαμής ουκρανικού εδάφους δίνει τώρα τη θέση της στην άρνηση να εκχωρήσει περιοχές που «βρίσκονται σήμερα υπό ουκρανικό έλεγχο». Το σχέδιο όμως που προωθεί η Ουάσιγκτον προβλέπει την ανταλλαγή εδαφών στην ανατολική Ουκρανία συμπεριλαμβανομένων περιοχών στο Ντονέτσκ που δεν έχουν καταληφθεί από τις ρωσικές δυνάμεις.
Το «αγκάθι» της Οικονομικής Ζώνης
Επιπλέον, η αμερικανική πρόταση περιλαμβάνει τη δημιουργία «ελεύθερης οικονομικής ζώνης» στην ανατολική Ουκρανία, η οποία θα λειτουργούσε ως ζώνη ασφαλείας μεταξύ των περιοχών που ελέγχει το Κίεβο και εκείνων που βρίσκονται υπό ρωσικό έλεγχο. Ο Ζελένσκι εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις για αυτή την ιδέα, σημειώνοντας ότι θα απαιτούσε την αποχώρηση ουκρανικών στρατευμάτων από στρατηγικά σημαντικές πόλεις, όπως το Κραματόρσκ και το Σλοβιάνσκ, χωρίς αντίστοιχη υποχρέωση για τις ρωσικές δυνάμεις.
Σε μια προσπάθεια να μην δείχνει αρνητική απέναντι στις αμερικανικές προτάσεις, η Ουκρανία υπέβαλε τη δική της εκδοχή ενός σχεδίου ειρήνης στις Ηνωμένες Πολιτείες την περασμένη Τετάρτη. Το ουκρανικό σχέδιο δεν προβλέπει παραχώρηση εδαφών που βρίσκονται υπό ουκρανικό έλεγχο, δεν αποκλείει μελλοντική ένταξη στο ΝΑΤΟ και ορίζει ότι οποιαδήποτε απόφαση για εκχώρηση εδαφών θα πρέπει να τεθεί σε δημοψήφισμα. Μέχρι την Κυριακή, ο Ζελένσκι δήλωνε ότι δεν είχε λάβει απάντηση από την αμερικανική πλευρά.
Παράλληλα, ο Ουκρανός πρόεδρος εμφανίστηκε ανοιχτός στο ενδεχόμενο κατάπαυσης του πυρός κατά μήκος της σημερινής γραμμής του μετώπου. «Μια δίκαιη και ρεαλιστική επιλογή είναι να παραμείνουμε εκεί που βρισκόμαστε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι συνομιλίες στη Γερμανία πραγματοποιούνται ενόψει μιας εβδομάδας με ιδιαίτερα έντονη διπλωματική κινητικότητα, με συναντήσεις του Ζελένσκι με Ευρωπαίους ηγέτες και συζητήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τη χρήση παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση και περαιτέρω εξοπλισμό της Ουκρανίας. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, η Ρωσία συνεχίζει τις επιθέσεις της στο ουκρανικό ενεργειακό δίκτυο και προελαύνει αργά στο ανατολικό μέτωπο, ενώ ο Βλαντίμιρ Πούτιν δηλώνει ότι η Μόσχα κερδίζει τον πόλεμο.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο Ζελένσκι επιχειρεί να διατηρήσει τη στήριξη της Ουάσιγκτον, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να πιέσουν τη Ρωσία να αποδεχθεί έναν συμβιβασμό. «Αν οι ΗΠΑ θέλουν πραγματικά να τελειώσει αυτός ο πόλεμος», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος, «η Ρωσία θα αναγκαστεί να κάνει υποχωρήσεις». Ο ίδιος κάνει όλο και περισσότερες τις τελευταίες μέρες.
