Η Ευρώπη μετά το Νταβός – Οι αντιφάσεις έδειξαν γύμνια

Του Ηλία Φωτίου *

Την 9η Απριλίου 1940, στις τέσσερις το πρωί, η ναζιστική Γερμανία εισβάλλει στη Δανία. Μονάδες του γερμανικού στρατού μπαίνουν στην Κοπεγχάγη με ποδήλατα. Στις δέκα το πρωί, η Δανία παραδίδεται. Σε έξι ώρες, σε ποδηλάτες.

Την ίδια περίοδο, ενώ η Δανία συνεργάζεται με τη Γερμανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες παίρνουν πραγματικό έλεγχο της Γροιλανδίας χωρίς να ρωτήσουν την Κοπεγχάγη. Η Δανία, τυπικά κυρίαρχη του νησιού, δεν διαμαρτύρεται. Δεν μπορεί. Δεν υπάρχει ως κυρίαρχο κράτος.

Το 1951, έξι χρόνια μετά τον πόλεμο, οι ΗΠΑ χτίζουν τη βάση του Thule στη βορειοδυτική Γροιλανδία. Οι Ινουίτ που ζουν εκεί εκτοπίζονται. Η Δανία υπογράφει τη συμφωνία. Δεν υπάρχει δημόσια συζήτηση, δεν υπάρχουν «κόκκινες γραμμές». Η Κοπεγχάγη δέχεται.

Το 2026, στις 21 Ιανουαρίου, ανακοινώνεται ένα νέο πλαίσιο συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ, και ΝΑΤΟ. Η Δανία κρατάει τη σημαία πάνω από τη Γροιλανδία. Οι ΗΠΑ παίρνουν πλήρη πρόσβαση, χωρίς χρονικό όριο, και βέτο σε επενδύσεις τρίτων χωρών.

Το μοτίβο είναι σταθερό εδώ και 85 χρόνια. Η Δανία δεν αντιστέκεται σε μεγάλες δυνάμεις όταν την πιέζουν. Διαπραγματεύεται τους όρους της υποχώρησής της αφού έχει ήδη υποχωρήσει.

Μονάδα ποδηλατών του χιτλερικού στρατού κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

Νταβός, 20-23 Ιανουαρίου

Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, τον Ιανουάριο του 2026, έγινε το θέατρο όπου η Ευρώπη αποκάλυψε την αδυναμία της. Και το έκανε όχι μέσω μιας μεγάλης σύγκρουσης, αλλά μέσω αντιφάσεων ηγετών της που έδειξαν ότι η «ευρωπαϊκή ενότητα» είναι μύθος.

Αν κάποιος εξαιρέσει την ομιλία του Μακρόν, οι υπόλοιποι που παρευρέθηκαν, όπως είπε ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, απλά ξέχασαν τις επιγονατίδες. Γιατί κυριολεκτικά γονάτισαν. Λίγο πριν, ο Καναδός υποψήφιος πρωθυπουργός Mark Carney, σε μια απίστευτα τολμηρή και προφητική ομιλία, τα είχε περιγράψει και τα είχε πει όλα. Και όμως, ο Γερμανός καγκελάριος που μίλησε μετά τον Τραμπ δήλωσε πως «θα υπερασπιστούμε την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Δανίας», αλλά πρόσθεσε αμέσως, «Δεν θέλουμε κλιμάκωση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.»

Η Ούρσουλα, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ήταν πολύ πιο προσεκτική. Μίλησε για τους δασμούς που απειλούσε ο Tράμπ, «Οι προτεινόμενοι επιπλέον δασμοί είναι λάθος.» Είπε ότι «στην πολιτική όπως στις επιχειρήσεις, μια συμφωνία είναι συμφωνία.» Δεν ονόμασε τον Tράμπ. Δεν χρησιμοποίησε λέξεις όπως «νταής», «βία», «εξαναγκασμός». Ήταν διπλωματική, θεσμική, απροσωπη.

Ο Μακρόν εμφανίστηκε στο Νταβός με την ποιο σκληρή ομιλία που έδωσε ευρωπαίος ηγέτης. «Προτιμάμε τον σεβασμό από τους νταήδες», είπε. «Προτιμάμε το κράτος δικαίου από τη βιαιότητα. Η ατελείωτη συσσώρευση δασμών είναι απαράδεκτη, ειδικά όταν χρησιμοποιούνται ως μοχλός εναντίον της εδαφικής κυριαρχίας.» Κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι επιδιώκουν να «υποτάξουν την Ευρώπη».

Οι υπόλοιποι ηγέτες δοξάστηκαν κρυπτόμενοι. Με ειδική περίπτωση τον δικό μας, που, όπως έγραψε φιλοκυβερνητική εφημερίδα, έδωσε ρεσιτάλ διπλωματίας βρισκόμενος στην Αθήνα.

Το πιο εντυπωσιακό όμως δεν ήταν αυτό που είπαν, αλλά αυτό που δεν έγινε. Ο Mέρτς προσπάθησε να κλείσει συνάντηση με τον Tράμπ στο περιθώριο του Νταβός. Αλλά αυτός αρνήθηκε. Συναντήθηκε με τον Αμπντέλ Φατάχ ελ Σίσι της Αιγύπτου, με τον Guy Parmelin της Ελβετίας, αλλά όχι με τον γερμανό καγκελάριο. Το μήνυμα ήταν σαφέστατο. Το Βερολίνο δεν μετράει. Η Γερμανία δεν έχει τίποτα που να μπορεί να χρησιμοποιήσει για να πιέσει τον Tράμπ. Δεν έχει στρατιωτική ισχύ που να τον τρομάζει, δεν έχει οικονομικά εργαλεία που να τον ενδιαφέρουν, δεν έχει συμμάχους που να την ακολουθούν. Την Ούρσουλα την αγνόησε και χλεύασε τα γυαλιά του Mακρόν, απείλησε με δασμούς 200% σε γαλλικό κρασί και σαμπάνια, και είπε: «Κανείς δεν τον θέλει. Θα φύγει από το αξίωμα σύντομα.»

Το μήνυμα ήταν σαφές. Αν μιλάς σκληρά, τιμωρείσαι. Αν είσαι προσεκτικός, σε αγνοούν.

Σκίτσο: Liu Rui/GT

Οι παρενέργειες

Αλλά το πραγματικό πρόβλημα δεν ήταν ο Tράμπ. Ήταν η Γερμανία. Ο Mερτς δεν ακολούθησε τη γαλλική γραμμή. Δεν ανακοίνωσε γερμανική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία. Δεν μίλησε για «νταήδες». Μετά την ομιλία του στο Νταβός, έφυγε για Βρυξέλλες, δεν πήγε καν στην τελετή του Συμβουλίου Ειρήνης. Το Βερολίνο έστειλε καθαρό μήνυμα, «Δεν παίζουμε αυτό το παιχνίδι.»

Η ουσία είναι απλή. Ο Mακρόν έστειλε 15 στρατιώτες, όχι αεροπλανοφόρο. Ανακοίνωσε €36 δισεκατομμύρια από γαλλικό προϋπολογισμό, όχι ευρωπαϊκό. Και χωρίς τη Γερμανία, η Γαλλία μιλάει στο κενό. Δεν έχει το βάρος να αλλάξει τίποτα.

Πολωνία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Ρουμανία, χώρες που συνηθίζουν να μιλούν δυνατά για ρωσικές απειλές και για την αναγκαιότητα της ατλαντικής συμμαχίας, στο Νταβός, σχετικά με τη Γροιλανδία, σιώπησαν. Δεν πήγαν κόντρα στον Tράμπ. Δεν μίλησαν για «υπεράσπιση της δανικής κυριαρχίας». Δεν υπέγραψαν καμία κοινή δήλωση με τη Γαλλία ή τη Γερμανία.

Η λογική της Ανατολικής Ευρώπης είναι απλή και κρύα. Τους ενδιαφέρει μόνο ένα πράγμα. Αμερικανική παρουσία εναντίον της Ρωσίας. Δεν τους ενδιαφέρει η Δανία. Δεν τους ενδιαφέρει η «στρατηγική αυτονομία» που προωθεί η Γαλλία. Τους ενδιαφέρει η αμερικανική ομπρέλα.

Το μήνυμα από την πλευρά τους είναι σαφές. Δεν υπάρχει «ευρωπαϊκή ενότητα» όταν πρόκειται για τις ΗΠΑ. Υπάρχει «Αμερική πρώτα». Και αυτό έρχεται από την Ανατολική Ευρώπη, όχι από την Ουάσινγκτον.

Η μεγαλύτερη αποκάλυψη του Νταβός δεν ήταν ότι ο Τράμπ πίεσε την Ευρώπη. Αυτό ήταν αναμενόμενο. Η αποκάλυψη ήταν ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να συμφωνήσει σε κοινή γραμμή.

Τέσσερις προβλέψεις

Πρώτη πρόβλεψη. Η Δανία θα υπογράψει νέα συμφωνία με τις ΗΠΑ. Το πλαίσιο συμφωνίας της 21ης Ιανουαρίου δεν ήταν τελική συμφωνία. Ήταν πλαίσιο. Τους επόμενους μήνες, θα υπάρξει επίσημη αναθεώρηση της συμφωνίας για τη βάση Thule. Θα ανακοινωθεί αυξημένη,πιθανώς μόνιμη, αμερικανική στρατιωτική παρουσία. Θα καθιερωθεί τυπικά το αμερικανικό βέτο σε κινεζικές και ρωσικές επενδύσεις στη Γροιλανδία.

Και το Κοινοβούλιο της Κοπεγχάγης θα το υπερψηφίσει με 90%+. Γιατί; Γιατί η Δανία δεν έχει εναλλακτική. Ποτέ δεν είχε.

Δεύτερη πρόβλεψη. Η Γαλλία θα προωθήσει Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, και θα αποτύχει. Ο Mακρόν θα ζητήσει €100+ δισεκατομμύρια για ένα κοινό ευρωπαϊκό οπλοστάσιο. Θα προτείνει επενδύσεις σε ευρωπαϊκά μαχητικά αεροσκάφη, ευρωπαϊκά drones, ευρωπαϊκά αντιπυραυλικά συστήματα.

Η Γερμανία θα αντιταχθεί. Πρώτον, λόγω προϋπολογισμού, το Βερολίνο δεν θέλει να σπάσει τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Δεύτερον, λόγω ατλαντισμού, η Γερμανία δεν θέλει να δημιουργήσει αμυντική βιομηχανία που θα ανταγωνίζεται την αμερικανική. Η Ανατολική Ευρώπη θα αντιταχθεί επίσης. Θέλουν ΝΑΤΟ, όχι ΕΕ. Θέλουν F-35, όχι Rafale.

Αποτέλεσμα, η πρόταση θα αποτύχει.

Τρίτη πρόβλεψη. Η Ανατολική Ευρώπη θα ζητήσει περισσότερη αμερικανική παρουσία. Πολωνία, Βαλτικές, Ρουμανία θα πουν: «Αφού μπορείτε να προστατέψετε τη Γροιλανδία με αυτόν τον τρόπο, μπορείτε να μας προστατέψετε κι εμάς.» Θα ζητήσουν περισσότερες αμερικανικές βάσεις, περισσότερα αμερικανικά στρατεύματα, περισσότερα αμερικανικά όπλα.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα απαντήσουν: «Εντάξει, αλλά πληρώστε.» Θα απαιτήσουν μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες, θα απαιτήσουν λιγότερους ευρωπαϊκούς κανονισμούς για αμερικανικές επιχειρήσεις. Θα απαιτήσουν δικαίωμα βέτο σε ευρωπαϊκές εξαγωγές τεχνολογίας στην Κίνα.

Και η Ανατολική Ευρώπη θα το δεχτεί. Χωρίς δισταγμό.

Τέταρτη πρόβλεψη. Το ΝΑΤΟ θα μεταμορφωθεί από συμμαχία, σε συμφωνία προστασίας. Το ΝΑΤΟ δημιουργήθηκε το 1949 ως συμμαχία συλλογικής άμυνας. Η ιδέα ήταν ότι όλα τα μέλη είναι ίσα, ότι η επίθεση σε ένα είναι επίθεση σε όλα.

Αυτό τελειώνει. Το ΝΑΤΟ μεταμορφώνεται σε κάτι άλλο, μια συμφωνία προστασίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες προστατεύουν αν πληρώνεις και αν υπακούς.

Η Γερμανία θα πληρώσει. Δεν έχει άλλη επιλογή.

Τι έρχεται τώρα ;

Η Γερμανία και η Γαλλία, ο «κινητήρας» της Ευρώπης, δεν συμφωνούν πια σε τίποτα. Έχουν αντίθετα οράματα για το μέλλον της Ευρώπης.

Μια Ευρώπη με δύο ταχύτητες θα είναι αυτό που θα εξελίσσεται. Η Γαλλία μαζί με δύο-τρεις μικρές χώρες που θέλουν στρατηγική αυτονομία, εναντίον Γερμανίας και Ανατολικής Ευρώπης που θέλουν την Αμερική.

Αλλά τώρα έχουμε πιά μια Αμερική που επιβάλλει. Ο Tράμπ έμαθε ότι μπορεί να απειλήσει συμμάχους. Και θα το ξανακάνει.

Οσο δε για την Γροιλανδία, η δανική σημαία θα συνεχίσει να κυματίζει πάνω από το Nuuk. Οι αμερικανικές βάσεις θα επεκταθούν. Και όλοι θα προσποιούνται ότι η «κυριαρχία διατηρήθηκε».

Ακριβώς όπως το 1940. Ακριβώς όπως το 1951. Ακριβώς όπως σήμερα.

* Δημοσιογράφος

Πραγματική ενημέρωση στο
mailbox σας. Χωρίς λογοκρισία.

Σχετικά Άρθρα

Ιράν: Ο Τραμπ ανάμεσα στην ήττα και την κλιμάκωση

Ο Τραμπ εγκλωβίζεται στον πόλεμο με το Ιράν. Η εκλογική ήττα, η σύγκρουση Βανς–Χέγκσεθ και οι επιλογές ανάμεσα σε νέα επίθεση και συμβιβασμό.

Ελλάς – Γαλλία – Τουρκία … συνεκμετάλλευση

Η Γαλλία, με τη σύμφωνη γνώμη της Αθήνας, φέρεται να “ενημέρωσε” εγγράφως την Τουρκία για το έργο GSI, όπως ακριβώς ζητούσε η Τουρκία

Μυστική διπλωματία: NAVTEX με ερωτηματικά σε θολά νερά

Σε εξέλιξη ο συνήθης πόλεμος ελληνικών NAVTEX και τουρκικών αντι-NAVTEX. Μένει να φανεί πως θα εξελιχθούν τα πράγματα τις επόμενες ημέρες

Ραγίζει το γυαλί Αζερμπαϊτζάν – Τουρκίας;

Ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν δεν ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση Ερντογάν και δεν παραβρέθηκε στη Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού Τουρκογενών Κρατών

ΣΑ ΟΗΕ: Πουλάνε … λιβυκά φύκια για μεταξωτές κορδέλες

Με πρωτοφανή προχειρότητα, χάριν επικοινωνιακών εντυπώσεων διαχειρίζεται η κυβέρνηση τα σοβαρά εθνικά θέματα. Κάτι που φάνηκε και στο ΣΑ του ΟΗΕ