Με εξαιρετικά μεγάλη καθυστέρηση, και ενώ η κερδοσκοπία –μαυραγοριτισμός των μεγάλων συμφερόντων- έχει εκτοξευτεί στα ύψη, με τους Ελληνες να «ψήνονται» περισσότερο από τις τιμές του ρεύματος και λιγότερο από τη ζέστη, η κυβέρνηση εξήγγειλε «μέτρα γενναιοδωρίας» προς τους πολίτες. Τα συνηθισμένα που έκανε τα προηγούμενα χρόνια, επιδοτώντας την ακρίβεια, και χωρίς να πέφτουν οι τιμές.
Αυτή τη φορά, όμως, ανακοίνωσε επιδοτήσεις μόνο για τον Αύγουστο και αφού οι καυτοί Ιούνιος και Ιούλιος άδειασαν τις τσέπες των Ελλήνων, για να πληρώσουν τους τσουχτερούς λογαριασμούς ρεύματος. Οι οποίοι, μάλιστα, είναι πλέον μηνιαίοι. Να σημειωθεί, δε, ότι υπάρχουν πάμπολλες καταγγελίες ότι εστάλησαν σε νοικοκυριά δύο λογαριασμοί πληρωτέοι μέσα σε έναν μήνα (στην αρχή και στο τέλος του). Εξίσου, πολλές είναι οι καταγγελίες ότι ζητούν τώρα πίσω από μικρομεσαίους τις επιδοτήσεις προηγουμένων ετών.
Κοντολογίς, οι εταιρείες ενέργειας αποκομίζουν ζεστό χρήμα και τεράστια κέρδη, απομυζώντας σε μηνιαία βάση πλέον τους καταναλωτές. Μέσα σε αυτό το σκηνικό που διαμορφώθηκε με αποκλειστική ευθύνη της κυβέρνησης, τα νέα «μέτρα» αποτελούν οφθαλμοφανή κοροϊδία της κυβέρνησης, η οποία άφησε ασύδοτη την κερδοσκοπία των μεγάλων συμφερόντων για σχεδόν δύο μήνες, και τώρα προσποιείται ότι κόπτεται για τον πολίτη.
Ως γνωστόν, ο ο υπουργός Ενέργειας, Θεόδωρος Σκυλακάκης, γνωστός για τις διαχρονικές σχέσεις του με την «φαμίλια Μητσοτάκη», παλαιότερα, δε, χαρακτηριζόμενος ως ο «άνθρωπος της Ντόρας», ανακοίνωσε την επιδότηση της κατανάλωσης ρεύματος των νοικοκυριών για τον Αύγουστο. Η επιδότηση θα χρηματοδοτηθεί μέσω μιας έκτακτης εισφοράς στα υπερκέρδη που έχουν τον Ιούλιο και τον Αύγουστο οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο.
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για επιδότηση της ακρίβειας, αφού τα χρήματα που δίδονται, υπό μορφή επιδότησης στους πολίτες, δεν μένουν στην τσέπη τους, αλλά αντίθετα δίδονται για να κρατήσουν τα μεγάλα συμφέροντα στο χώρο της ενέργειας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα. Εκτός αυτού, τα χρήματα των επιδοτήσεων δεν είναι κάποιο «δώρο» που κάνει η κυβέρνηση στους πολίτες από την τσέπη της, αλλά είναι λεφτά που βγαίνουν από τον κρατικό κορβανά, τον οποίο γεμίζουν οι σκληρά φορολογούμενοι Ελληνες.
Καθυστερήσεις εκ του πονηρού
Μια ανάλυση της απαράδεκτης κατάστασης που έχουν διαμορφώσει κυβέρνηση και «Χρηματιστήριο Ενέργειας», κάνει ο δημοσιογράφος, Γιάννης Κιμπουρόπουλος, σε δημοσίευμά του, στην «Εφημερίδα των Συντακτών», λίγο πριν τα νέα κυβερνητικά «μέτρα».
Με τη γνωστή τελετουργία που ακολουθήθηκε σε όλη τη διάρκεια της πανδημικής αλλά και της αμέσως επόμενης ενεργειακής κρίσης, η κυβέρνηση αντιδρά με καθυστέρηση στην «πυρκαγιά» που έχει ανάψει ξανά στην αγορά ρεύματος.
Αφού επί μήνες ο αρμόδιος υπουργός επέμεινε ότι μέσες λιανικές τιμές ρεύματος θα κινηθούν το μακρύ καυτό καλοκαίρι κάτω από τα επίπεδα του Ιανουαρίου, ενόψει της νέας αύξησης που ετοιμάζουν οι πάροχοι για τον Αύγουστο, ακολουθώντας την εκτίναξη των τιμών στο Χρηματιστήριο Ενέργειας, ανακοινώνει μέτρα που θα συνδυάζουν μια μερική και εξαιρετικά περιορισμένη χρονικά επαναφορά της έκτακτης φορολόγησης των υπερεσόδων των τεσσάρων ηλεκτροπαραγωγών με εξίσου περιορισμένη -μόλις το δίμηνο Ιουλίου και Αυγούστου- επαναφορά των επιδοτήσεων στους λογαριασμούς.
Η κοροϊδία της «γενναιοδωρίας»
Φυσικά προηγήθηκε η καθιερωμένη σύσκεψη των ανησυχούντων πρωθυπουργού και υπουργών στο Μαξίμου και οι από τηλεοράσεως προαναγγελίες του Κυρ. Μητσοτάκη, που πάντα θέλει να βάζει τη σφραγίδα του σε κάθε κυβερνητική «γενναιοδωρία».
Το γεγονός ότι μετά την πρωτοφανή ενεργειακή κρίση που διέτρεξε την Ευρώπη, αλλά με ακραίο τρόπο την Ελλάδα, και κόστισε στον κρατικό προϋπολογισμό πάνω από 10 δισ. ευρώ, η κυβέρνηση δεν έκανε την παραμικρή προσπάθεια να παρέμβει στο κερδοσκοπικό καζίνο που έχει στηθεί στο Χρηματιστήριο Ενέργειας το βρίσκει τώρα μπροστά της.
Στις 16-7-24 καταγράφηκε νέο ρεκόρ στη μέγιστη τιμή χονδρικής ρεύματος, στα 760 ευρώ η μεγαβατώρα, τις ίδιες ακριβώς ώρες, μετά τις 8 το βράδυ, που η προσφορά ρεύματος μειώνεται και η ζήτηση καλύπτεται αναγκαστικά από την τετράδα των ηλεκτροπαραγωγών που έχουν μονάδες φυσικού αερίου (ΔΕΗ, Elpedison, Protergia, Ηρων, με την πρώτη να προσφέρει φυσικά τη μερίδα του λέοντος).
Οπως φαίνεται και από τα γραφήματα, η μέση χονδρική τιμή του Ιουλίου, στα μισά και πλέον του μήνα, είναι ήδη σχεδόν διπλάσια από τη μέση τιμή του τελευταίου εξαμήνου, και υπερδιπλάσια από την τιμή του Ιανουαρίου 2024. Κι αν παρακολουθήσουμε τις μέγιστες τιμές, τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα, αφού καταγράφεται τετραπλασιασμός και βάλε.
Το γεγονός ότι αυτή η «διαταραχή» καταγράφεται και σε άλλες πέντε χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης αλλά και στην Ουγγαρία μόνο ως άλλοθι δεν μπορεί να προβληθεί από την κυβέρνηση. Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία έχουν τα ίδια μείγματα ηλεκτροπαραγωγής, με υψηλή εξάρτηση από το φυσικό αέριο και εξίσου ανενόχλητη και «ελεύθερη» λειτουργία ενεργειακού χρηματιστηρίου, όπου οι βασικοί παραγωγοί ελέγχουν και την προσφορά και τη ζήτηση ρεύματος στις καθημερινές συναλλαγές.
Θεωρητικά, λοιπόν, η ελληνική ρυθμιστική αρχή, η ΡΑΑΕΥ, που ζήτησε να ελέγξει τις συναλλαγές των τελευταίων ημερών, είναι αδύνατο να βρει κάτι επιλήψιμο, αφού οι ίδιοι παίκτες κυριαρχούν και στις δύο πλευρές της αγοράς και δεν νοείται να «καταγγείλουν» ως αγοραστές υπερβολικές τις τιμές που προσφέρουν ως πωλητές.
«Ιβηρική εξαίρεση»
Μια προσεκτική ματιά, πάντως, στον χάρτη των τιμών χονδρικής ρεύματος σε όλες τις χώρες της Ευρώπης καταδεικνύει ότι κάτι στραβό γίνεται στην ανατολική πλευρά της. Οι σκανδιναβικές χώρες, χάρη στην αφθονία των ενεργειακών πόρων τους και στο κλίμα τους, απολαμβάνουν σταθερά τις χαμηλότερες τιμές με διακύμανση από 10 έως 35 ευρώ/Mwh. Στις μεγάλες χώρες της κεντρικής Ευρώπης (Γαλλία, Γερμανία) δεν υπερβαίνουν τα 75 ευρώ και στις χώρες της Ιβηρικής, με θερμοκρασίες άνω των 30 βαθμών στις νοτιότερες περιοχές τους, οι τιμές δεν ξεπερνούν τα 94 ευρώ/Mwh.
Ευρωπαϊκός Χάρτης Τιμών Ηλεκτρισμού – ΡΑΕΕΥ
Και εκεί μπορεί οι οριζόντιες επιδοτήσεις ρεύματος να έχουν ανασταλεί μετά το «απαγορευτικό» των Βρυξελλών, αλλά ο μηχανισμός παρέμβασης στην αγορά ενέργειας, με τη λεγόμενη «ιβηρική εξαίρεση» που κέρδισαν το 2022 στον συνυπολογισμό του αερίου στο ενεργειακό μείγμα τους και το άφθονο δυναμικό ΑΠΕ, έχει αποτρέψει ακραίες διακυμάνσεις στη χρηματιστηριακή τιμή του ρεύματος. Κι αυτό εν μέρει το πλήρωσαν με περιορισμό της κερδοφορίας τους οι μεγάλοι ηλεκτροπαραγωγοί τους.
Τα μικρά… αδιανόητα που έκαναν οι άλλες χώρες της Ε.Ε. για να τιθασεύσουν στοιχειωδώς την προκλητική κερδοσκοπία στο Χρηματιστήριο Ενέργειας έρχεται να εφαρμόσει αποσπασματικά, πυροσβεστικά και για μόλις έναν μήνα η κυβέρνηση Μητσοτάκη, που αναγκάζεται τώρα να ξαναβάλει χέρι στα υπερέσοδα των ηλεκτροπαραγωγών, προκαλώντας τις αναιμικές προς το παρόν διαμαρτυρίες τους περί «απαράδεκτης παρέμβασης σε μια ελεύθερη αγορά ενέργειας». Ωστόσο, η πολιτική σταθερότητα στην οποία ομνύουν και αυτοί απαιτεί κάποιες μικρές, έστω επικοινωνιακού χαρακτήρα θυσίες.
Μοντέλο ’22 – ’23
Κατά τα φαινόμενα, θα επαναληφθεί το μοντέλο του 2022, που θα υπολογίζει τα υπερέσοδα με βάση το κόστος παραγωγής ρεύματος από φυσικό αέριο, μαζί με ένα κέρδος 10%. Το λοιπό υπερέσοδο θα φορολογηθεί με ένα ποσοστό 33%, το οποίο θα μπει στον «κουμπαρά» επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ρεύματος για το καυτό δίμηνο του θέρους. Οπωσδήποτε θα απαιτηθεί και η έγκριση της Κομισιόν. Πάντως, το μοντέλο αυτό που εφαρμόστηκε το 2022-2023, όταν η ρήτρα αναπροσαρμογής πυρπολούσε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, δεν είναι σαφές αν και τι απέδωσε.
Το 2022 η φορολόγηση των υπερεσόδων των ηλεκτροπαραγωγών είχε φέρει έκτακτο φόρο 374 εκατ. ευρώ, με συντελεστή (υποτίθεται) 90%. Στη συνέχεια, ο μηχανισμός ανάκτησης των υπερεσόδων των παραγωγών ενέργειας στην πηγή τους υποτίθεται ότι απέδωσε έσοδα 3,5 δισ. ευρώ, που διοχετεύτηκαν στις επιδοτήσεις των λογαριασμών ρεύματος.
Αλλα 650 εκατ. ευρώ (υποτίθεται) ήρθαν από τη φορολόγηση των υπερκερδών των διυλιστηρίων. Αλλά η κυβέρνηση δεν έδωσε ποτέ ακριβή απολογισμό αυτής της παρέμβασης. Που σε κάθε περίπτωση υπολείπεται κατά πολύ από τα 10 και πλέον δισ. που κόστισαν στον προϋπολογισμό -δηλαδή στους φορολογούμενους- οι επιδοτήσεις οι οποίες επέστρεφαν τελικά στα ταμεία ηλεκτροπαραγωγών μόλις αυτοί φορούσαν το κοστούμι των παρόχων ρεύματος.
