Του Ηλία Φωτίου *
Ψαράδες στη Λευκάδα έβγαλαν από μια σπηλιά κοντά στο Ακρωτήριο Δουκάτο κάτι που δεν περίμεναν, ένα ουκρανικό θαλάσσιο drone τύπου MAGURA V3, οπλισμένο, με τρεις πυροκροτητές ορατούς με γυμνό μάτι και τη μηχανή αναμμένη. Ηταν ένα φονικό όπλο πιθανότατα σε αποστολή σαμποτάζ.
Λίγα ναυτικά μίλια βορειότερα βρίσκεται ο Σκορπιός. Το νησί που αγόρασε ο Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ. Ρώσος δισεκατομμυριούχος, στην αμερικανική λίστα ολιγαρχών, αλλά εκτός ευρωπαϊκών κυρώσεων και μετατρέπει σε αποκλειστική έπαυλη για «γερά πορτοφόλια» με βεβαρημένο παρελθόν. Πρόσβαση, πλωτή μόνο. Ασφάλεια, ελεύθεροι σκοπευτές και κάμερες. Διαμονή, ένα εκατομμύριο ευρώ την εβδομάδα.
Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι αυτά συνδέονται. Κανείς όμως δεν εξηγεί γιατί δεν πρέπει να το σκεφτούμε, και γιατί ένα ουκρανικό καμικάζι βρέθηκε ακριβώς εκεί, σε ελληνικά ύδατα, χωρίς να ρωτήσει κανείς την Ελλάδα.
Οι πρώτες υποψίες έπεσαν στους γνωστούς ύποπτους. Η Αλβανία δίπλα, το Ιόνιο γνωστός διάδρομος ναρκωτικών, η σπηλιά βολικό κρησφύγετο. Το σενάριο διαψεύστηκε γρήγορα από τους ίδιους τους ειδικούς των Ενόπλων Δυνάμεων. Ένα MAGURA V3 με τρεις πυροκροτητές και εκατοντάδες κιλά εκρηκτικών δεν είναι μέσο μεταφοράς κοκαΐνης. Είναι φονικό όπλο ακριβείας.
Το δεύτερο σενάριο, επίθεση σε πλοίο του ρωσικού «σκιώδους στόλου» που διακινεί καύσιμα παρακάμπτοντας κυρώσεις, είναι πιο εύλογο και έχει προηγούμενο. Η Ουκρανία έχει χτυπήσει τέτοια πλοία στη Μεσόγειο. Το Ιόνιο είναι διάδρομος για δεξαμενόπλοια που έρχονται από τη Νοβοροσίσκ. Ενα drone δεν κυνηγά τυχαία δεξαμενόπλοια. Προϋποθέτει συγκεκριμένο στόχο, συγκεκριμένο χρόνο, συγκεκριμένες συντεταγμένες. Κάποιος ήξερε πολύ καλά τι έψαχνε.
Ο «Σκορπιός» του Ωνάση
Ο Σκορπιός δεν είναι απλώς ένα ιδιωτικό νησί. Είναι το νησί του Ωνάση, και τώρα του Ριμπολόβλεφ, που η ελληνική κυβέρνηση επέτρεψε να το μετατρέψει σε αποκλειστικό θέρετρο για πενήντα επισκέπτες με ελεύθερους σκοπευτές στην περίμετρο. Ποιοι θα έρχονται εκεί, κανείς δεν ρώτησε δημόσια. Το Κίεβο κάνει λεπτομερή χαρτογράφηση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων ανά τον κόσμο. Ο Σκορπιός είναι πάνω σε αυτόν τον χάρτη. και το Ακρωτήριο Δουκάτο βρίσκεται ακριβώς δίπλα του.
Πέρα από τον στόχο, το ίδιο το γεγονός της παρουσίας του drone είναι το μήνυμα. Το MAGURA είναι όπλο σχεδιασμένο για τη Μαύρη Θάλασσα. Να βρεθεί οπλισμένο και έτοιμο στο Ιόνιο σημαίνει μόνο ένα πράγμα, η Ουκρανία διαθέτει επιχειρησιακή ικανότητα βαθιά στη Μεσόγειο, εφοδιαστική αλυσίδα, ανθρώπινο δίκτυο, πληροφορίες, σχέδιο. Όχι θεωρητικά. Αποδεδειγμένα.
ΝΑΤΟ: Κάνει τα στραβά μάτια
Δεν είναι η πρώτη φορά. Τον Μάρτιο του 2026, ουκρανικά drones έπεσαν σε Εσθονία, Λεττονία, Λιθουανία και Φινλανδία, χώρες NATO, σε καιρό ειρήνης. Στην Εσθονία χτυπήθηκε καμινάδα σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Στη Φινλανδία βρέθηκε drone με πολεμική κεφαλή σε παγωμένη λίμνη. Η αντίδραση; «Το drone δεν ήταν κατευθυνόμενο εναντίον της Εσθονίας. Αυτή είναι μια συγκεκριμένη συνέπεια του πλήρους πολέμου επιθετικότητας της Ρωσίας», είπε ο Εσθονός υπουργός Εξωτερικών. Καμία διπλωματική νότα προς το Κίεβο ούτε για τα προσχήματα.
Φανταστείτε το αντίστροφο. Ρωσικό drone στην καμινάδα εσθονικού εργοστασίου. Το NATO θα είχε συγκαλέσει έκτακτη σύνοδο πριν σβήσει η φωτιά.
Αυτή η ασυμμετρία δεν είναι τυχαία. Είναι η λογική του «σωστού πολέμου», όταν τα drones είναι ουκρανικά, η ζημιά σε τρίτες χώρες είναι «παράπλευρη απώλεια» του ρωσικού εγκλήματος. Η Ουκρανία δεν χρειάζεται να ζητά συγγνώμη. Θα υπάρχει πάντα η Ρωσία για να φταίει.
Σε έδαφος της Ελλάδας, χωρίς την άδειά της, πιθανώς εναντίον ελληνικών συμφερόντων
Η Ελλάδα δεν είναι τυχαία χώρα στον χάρτη αυτού του πολέμου. Το 30% του ρωσικής προέλευσης αργού που μεταφερόταν με δεξαμενόπλοια γινόταν με ελληνόκτητα σκάφη. Ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες παραμένουν ο μεγαλύτερος μεμονωμένος προμηθευτής πλοίων στον σκιώδη στόλο. Το Κιέβο το γνωρίζει, και δεν το αγνοεί. Το 2023 η Ουκρανία είχε ήδη συμπεριλάβει ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες στη λίστα «Χορηγών Πολέμου». Δεν ήταν συμβολική κίνηση. Ήταν χαρτογράφηση.
Αν η Ουκρανία αποφασίσει ότι ελληνόκτητα πλοία που μεταφέρουν ρωσικά καύσιμα είναι «νόμιμοι στόχοι», νομική βάση υπάρχει, πολιτική βούληση δεν αποκλείεται, τότε ο μεγαλύτερος εμπορικός στόλος στον κόσμο βρίσκεται στο στόχαστρο. Και το Ακρωτήριο Δουκάτο είναι ακριβώς στη διαδρομή τους.
Η Αθήνα θα ανακοινώσει τα αποτελέσματα της έρευνας όταν αποφασίσει, ή όταν της πουν να αποφασίσει. Θα ακολουθήσει η επίκληση της «σύμμαχης αλληλεγγύης», και μετά η περίπτωση θα κλείσει. Χωρίς να μάθουμε ποιος έδωσε την εντολή, ποιος το μετέφερε, ποιος το άφησε εκεί. Όπως έγινε στην Εσθονία. Όπως στη Φινλανδία. Όπως παντού όπου ο «σωστός πόλεμος» περνά χωρίς να χτυπά την πόρτα.
Η διαφορά όμως είναι μεγάλη, εκεί τα drones έπεσαν τυχαία. Εδώ κάποιος το τοποθέτησε. Αυτό δεν είναι παράπλευρη απώλεια. Είναι επιχείρηση σε ελληνικό έδαφος, χωρίς την άδεια της Ελλάδας, και πιθανώς εναντίον ελληνικών συμφερόντων. Αυτό είναι το ερώτημα που η Αθήνα δεν θα θέσει. Κι αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα.
Ουκρανικά drones από τη Λιβύη;
Στη Δυτική Λιβύη φέρονται να σταθμεύουν περισσότεροι από 200 Ουκρανοί αξιωματικοί και στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες, σύμφωνα με Λιβυκές πηγές, αναφέρουν αραβικά ΜΜΕ και το γαλλικό RFI. Εχει προηγηθεί συμφωνία της «κυβέρνησης» της Τρίπολης, που ελέγχει το δυτικό τμήμα της διχασμένης χώρας, με το Κίεβο.
Πάντως, η εκδοχή να εστάλη από τη Λιβύη το USV που βρέθηκε στη Λευκάδα δεν συγκεντρώνει ισχυρές πιθανότητες. Το πιο πιθανό είναι να μεταφέρθηκε στο Ιόνιο κρυμμένο σε κάποιο μεγάλο πλοίο. Από εκεί αφέθηκε, και έμεινε στη θαλάσσια περιοχή περιμένοντας τον «στόχο» του. Εκτιμάται ότι με αυτή τη μέθοδο έχουν γίνει επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων (και ελληνικής πλοιοκτησίας) μεταξύ Λιβύης και Ελλάδας, καθώς και σε άλλες θαλάσσιες περιοχές. Εξετάζεται επίσης και το ενδεχόμενο το ουκρανικό Magura V5 που εντοπίστηκε στην Λευκάδα να απέτυχε σε επίθεση εναντίον πλοίου βορειότερα της Λευκάδας, στο Ιόνιο, και να είχε τεθεί πλέον εκτός καθοδήγησης. Οπως και να’ χει, όλα δείχνουν ότι ήταν εκτός ελέγχου.
Οι Ουκρανοί λέγεται ότι βρίσκονται σε τρεις βάσεις στη Λιβύη: Στην αεροπορική Ακαδημία, στην πόλη Μισράτα, η οποία έχει ουσιαστικά status αυτόνομης περιοχής στη Λιβύη και διαθέτει εξαιρετικά στενούς δεσμούς με την Τουρκία. Στις εγκαταστάσεις της Ακαδημίας βρίσκονται δυνάμεις από την Τουρκία και την Ιταλία, γραφείο της Διοίκησης Αφρικής των ΗΠΑ, καθώς και κέντρο πληροφοριών της Βρετανίας.
Δεύτερη βάση υπάρχει στην πόλη Ζαουίγια, περίπου 50 χιλιόμετρα βόρεια της Τρίπολης, κοντά στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, «Μελίτα». Εκεί λέγεται ότι είναι η βάση για μη επανδρωμένα σκάφη και αεροσκάφη (drones, USV). Η τρίτη βάση είναι σε παραθαλάσσια περιοχή που παραχωρήθηκε στους Ουκρανούς από την Τρίπολη. Τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο του 2025, έγιναν εργασίες κατασκευής αμυντικών συστημάτων, διαδρόμων προσγείωσης – απογείωσης, επικοινωνιών, κ.ο.κ. Ενας ακόμη χώρος που χρησιμοποιείται, είναι στην έδρα της 111ης Ταξιαρχίας στο δρόμο προς το αεροδρόμιο της Τρίπολης.
Οι δυνάμεις της Τρίπολης εκπαιδεύονται από τους Ουκρανούς στη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Η συμφωνία Τρίπολης – Κιέβου προβλέπει μελλοντικές πωλήσεις όπλων και ουκρανικές επενδύσεις στον πετρελαϊκό τομέα της Λιβύης. Τον Οκτώβριο του 2025, η Μόσχα κατηγόρησε την Τρίπολη για σχέσεις με το Κίεβο, υπό την «άμεση υποστήριξη» βρετανικών μυστικών Υπηρεσιών, ανέφεραν λιβυκά ΜΜΕ.
Ενα από τα εμπορικά πλοία που φαίνεται ότι επλήγη από θαλάσσιο drone, από τη Λιβύη, ήταν το Arctic Metagaz, το οποίο στις 4 Μαρτίου πιθανότατα χτυπήθηκε από ναυτικό drone. Πιθανώς ήταν ουκρανικής κατασκευής, τύπου Magura V5. Ως σημείο εκκίνησης του drone φέρεται η βάση Mellitah («Μελίτα»). Το περιστατικό προκάλεσε ανησυχίες στη Λιβύη, ενώ δεν έλειψαν οι εκτιμήσεις, σύμφωνα με τις οποίες στη Λιβύη και στα θαλάσσια ύδατά της εκτυλίσσεται πόλεμος δι’ αντιπροσώπων μεταξύ Μόσχας και Κιέβου. Ως γνωστόν, στην Ανατολική Λιβύη, ο ελέγχων την περιοχή, «στρατάρχης» Χάφταρ έχει δώσει το πράσινο φως για ανάπτυξη ρωσικών δυνάμεων.
Οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, δηλαδή πολιτικούς και όχι στρατιωτικούς στόχους, στη Μεσόγειο, είναι αρκετές. Για παράδειγμα, στις 19 Δεκεμβρίου 2025, κτυπήθηκε ένα ακόμη πετρελαιοφόρο του «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας σε «διεθνή ύδατα». Το Qendil επλήγη, ενώ έπλεε μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης, περίπου 250 χιλιόμετρα ανοιχτά των ακτών της Λιβύης. Κατά πληροφορίες, το drone που χρησιμοποιήθηκε, εστάλη από την πόλη Μισράτα.
* Ο Ηλίας Φωτίου είναι δημοσιογράφος
