Το σαμποτάζ στους υποθαλάσσιους αγωγούς της Βαλτικής, NordStream, που διοχέτευαν ρωσικό φυσικό αέριο, από τη Ρωσία στη Γερμανία, και κατόπιν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, έχει καταντήσει κατασκοπευτικό σήριαλ.
Αν και έγινε τον Σεπτέμβριο του 2022, σχεδόν τρία χρόνια πριν (26 – 9), με βασικό στόχο, όπως όλα καταμαρτυρούν, να διαρραγούν οι οικονομικοί δεσμοί της Ρωσίας με την Ευρώπη και να καταστεί μονόδρομος η συμμετοχή της ΕΕ στη σύγκρουση στην Ουκρανία, ουδεμία πειστική απάντηση έχει δοθεί για το ποιος το έκανε και κυρίως ποιοι ήταν οι εγκέφαλοί του. Κάτι αναμενόμενο, βέβαια, σε περιόδους πολέμων. Πόσο μάλλον, αφού από τις αποκαλύψεις που ενδεχομένως γίνουν, θα προκύψουν τεράστιες ευθύνες και στοιχεία για … ενδιαφέρουσες διαπλοκές πολιτικών ηγεσιών και μυστικών υπηρεσιών.
Πέραν αυτού, θα εγερθούν αιτήματα ποινικών ευθυνών, αλλά και τεράστιων οικονομικών αποζημιώσεων. Να σημειωθεί πως επρόκειτο για ανατίναξη, όχι μιας στρατιωτικής εγκατάστασης, αλλά ενός οικονομικού σχεδίου. Κάτι που, τυπικώς, αποτελεί ωμή παραβίαση του διεθνούς Δικαίου. Αλλο εάν σε περιόδους πολέμων, τα κτυπήματα κάτω από τη ζώνη είναι … κανόνας.
Πόλεμος στη Βαλτική
Τον περασμένο μήνα, λοιπόν, υπήρξε μια μεγάλη κινητικότητα γύρω από το θέμα. Εγινε στην Ιταλία η σύλληψη ενός Ουκρανού, ο οποίος θεωρείται ο «αρχηγός» της επιχείρησης ανατίναξης των αγωγών NordStream. Ο ίδιος, ως ήταν αναμενόμενο, αρνείται κάθε ανάμειξη, όπως το ίδιο κάνει και το Κίεβο. Ταυτόχρονα, η Γερμανία διέρρευσε στοιχεία που έχει συγκεντρώσει, βάσει των οποίων ισχυρίζεται ότι το σαμποτάζ ήταν καθαρά ουκρανική υπόθεση.
Η εκδοχή αυτή, όμως, ουδόλως ικανοποιεί τη Μόσχα. Ενδεικτικό είναι άρθρο που δημοσίευσε στη ρωσική εφημερίδα, «Κομμερσάντ», ο βοηθός του προέδρου της Ρωσίας, πρόεδρος του «Ναυτικού Κολεγίου» («ινστιτούτο σκέψης» της Ρωσίας για θέματα θαλάσσιας πολιτικής), πρώην επικεφαλής της μυστικής υπηρεσίας, FSB (1999–2008), Νικολάι Πάτρουσεφ. Ο ίδιος φωτογραφίζει τις μυστικές υπηρεσίες της Βρετανίας και το ΝΑΤΟ ως εγκεφάλους και εκτελεστές της επιχείρησης.
«Οι συλληφθέντες Ουκρανοί – γράφει ο ίδιος – δήλωσαν πως η έρευνα που διεξάγεται εναντίον τους έχει στόχο να επιρρίψει την ευθύνη στην Ουκρανία, προκειμένου να συγκαλύψει τους πραγματικούς οργανωτές και εκτελεστές του τρομοκρατικού χτυπήματος, που ενδιαφέρονται για την όξυνση της έντασης στη Βαλτική. Η ανάλυση της κατάστασης στην περιοχή επιβεβαιώνει τα λεγόμενά τους.
»Είναι σαφές ότι οι δολιοφθορές των «Nord Stream» ήταν απλώς το πρελούδιο ενός νέου, δίχως προηγούμενο στη σύγχρονη ιστορία, κύκλου έντασης στη Βαλτική. Μια σειρά από περίεργα περιστατικά με υποθαλάσσια καλώδια και συμβάντα με ρωσικά πλοία μαρτυρούν ότι η Δύση αποφάσισε στα σοβαρά να ανεβάσει το στοίχημα, μετατρέποντας τη Βαλτική σε πεδίο ενός ακήρυχτου υβριδικού πολέμου».
Σενάρια και διαρροές
Αρχικά, κάποιοι σε Δύση και Ανατολή υπέθεταν ότι την εντολή για την ανατίναξη των αγωγών την έδωσε ο ίδιος Βλαντίμιρ Πούτιν, προκειμένου να δείξει στην Ευρώπη πόσο ευάλωτη είναι ενεργειακά. Το σενάριο του «ρωσικού δακτύλου» και της «ενοχής» του Κρεμλίνου ήταν βολικό και για το Κίεβο. Λάδι στη φωτιά έριχνε και το Πολεμικό Ναυτικό της Δανίας (στα θαλάσσια ύδατά της έγινε το σαμποτάζ), όταν ανακοίνωσε ότι πριν από τις εκρήξεις παρατήρησε … ύποπτη συμπεριφορά ρωσικών πλοίων στην περιοχή του Μπόρνχολμ, επειδή έπλεαν με απενεργοποιημένα τα συστήματα αναγνώρισης.
Άλλοι θεωρούσαν ότι πίσω από αυτή την ενέργεια βρίσκεται η CIA, η οποία επέστρεφε σε μεθόδους της εποχής του Ψυχρού Πολέμου. Ο Πούτιν υπαινισσόταν ότι, δεδομένης της εχθρότητάς τους προς τους αγωγούς, οι ΗΠΑ το έκαναν. Το 2023, ο βραβευμένος με «Πούλιτζερ», Αμερικανός δημοσιογράφος, Σέιμουρ Χερς, έγραφε, επικαλούμενος ανώνυμες αμερικανικές πηγές, ότι τα εκρηκτικά στους αγωγούς τοποθετήθηκαν υπό την κάλυψη στρατιωτικών ασκήσεων του ΝΑΤΟ, από δύτες του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, με τη συνδρομή Νορβηγών ειδικών.
Ωστόσο, τον Αύγουστο, σε ένα ιταλικό παραθαλάσσιο θέρετρο, στις ακτές της Αδριατικής, μετά από ένταλμα που είχαν εκδώσει Γερμανοί εισαγγελείς, η ιταλική αστυνομία έκανε έφοδο σε τουριστικό συγκρότημα και συνέλαβε έναν 49χρονο άνδρα που παραθέριζε με την οικογένειά του. Τον Ουκρανό, Σέργκεϊ Κουζνετσόφ, πρώην στέλεχος των μυστικών υπηρεσιών, έναν μυώδη, ξυρισμένο άνδρα. Είναι ο ύποπτος ως επικεφαλής της επιχείρησης, του οποίου η Γερμανία θα ζητήσει την έκδοσή του.
Σύμφωνα με διαρροές στα διεθνή Μέσα Ενημέρωσης, η ομάδα των Ουκρανών σαμποτέρ αποτελούταν έξι άτομα, πολίτες και στρατιωτικούς. Τέσσερις έμπειροι δύτες, ανάμεσά τους και μία γυναίκα, καθώς και δύο στρατιωτικοί των Ειδικών Δυνάμεων. Κατά άλλες πληροφορίες, όπως γράφει η γερμανική εφημερίδα, Die Zeit, από τα στοιχεία των γερμανικών ερευνών, προέκυψε ότι στην επιχείρηση πήραν μέρος επτά Ουκρανοί. Ειδικότερα, τέσσερις δύτες, ένας ειδικός στα εκρηκτικά, ο καπετάνιος του σκάφους και ο συλληφθείς στην Ιταλία.
Στόχος και η Τουρκία
Ο έβδομος φέρεται να ήταν ο Γεβγκένι Ου., ο οποίος προσχώρησε στην «ομάδα της Βαλτικής» αργότερα. Αρχικά, υποτίθεται ότι ανήκε σε άλλη ομάδα, αποστολή της οποίας ήταν να ανατινάξει ταυτόχρονα τον αγωγό «TurkStream», μέσω του οποίου το ρωσικό αέριο διοχετεύεται στην Τουρκία – Νότια Ευρώπη. Αυτή η επιχείρηση λέγεται ότι απέτυχε. Ενδεχομένως, δε, ο Γεβγκένι Ου. να μετέφερε μέρος των εκρηκτικών για τη δεύτερη επιχείρηση, αυτή της Βαλτικής. Η σύζυγός του ισχυρίζεται ότι από την αρχή του πολέμου παρέμενε στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με τον γερμανικό Τύπο, η «ομάδα της Βαλτικής» διέθετε καταδυτικό εξοπλισμό, φορητό σόναρ και χάρτες, προκειμένου να εντοπίσουν τον αγωγό, που βρίσκεται σε βάθος 80 μέτρων. Υποτίθεται ότι πραγματοποιούσαν καταδύσεις κατά ζευγάρια, διάρκειας 20 λεπτών, σε εξαιρετικά κρύα νερά. Κάτι που προϋποθέτει τρεις ώρες αποσυμπίεσης και 24 ώρες ανάπαυσης. Ωστόσο, δεν αποκλείεται οι καταδύσεις να ήταν πιο σύντομες, με διαλείμματα 4–5 ωρών. Κατά τη διάρκεια των νυχτερινών καταδύσεών τους, οι δύτες τοποθέτησαν τουλάχιστον τέσσερις εκρηκτικούς μηχανισμούς, βάρους από 14 έως 27 κιλά ο καθένας, με ωρολογιακούς πυροκροτητές.
Η Die Zeit ανέφερε ότι το πρώτο άτομο που ταυτοποιήθηκε από φωτογραφία κάμερας ασφαλείας ήταν ένας από τους φερόμενους δύτες. Ο Ουκρανός, Βλαντίμιρ Ζ., δάσκαλος καταδύσεων στο Κίεβο. Ζούσε στην Πολωνία, όταν οι γερμανικές Αρχές ζήτησαν από τη Βαρσοβία τη σύλληψή του. Φέρεται, ομως, να μεταφέρθηκε από την Πολωνία στην Ουκρανία με το αυτοκίνητο που είναι καταχωρημένο στο όνομα του Ουκρανού στρατιωτικού ακολούθου στην Πολωνία. Στην ομάδα συμμετείχε και ο Ουκρανός στρατιωτικός, Βσεβολόντ Κ., ο οποίος σκοτώθηκε σε μάχες στην Ανατολική Ουκρανία, τον Δεκέμβριο του 2024. Στο παρελθόν είχε εκπαιδευτεί από τον γερμανικό στρατό.
Οι γερμανικές υπηρεσίες ισχυρίζονται ότι ταυτοποίησαν τη μοναδική γυναίκα της ομάδας. Υποπτεύονται την 40χρονη Βαλερία Τ., επαγγελματία δύτη, κάτοχο του ουκρανικού ρεκόρ γυναικών στην ειδική κατηγορία μεγάλων καταδύσεων, με 104 μέτρα. Το ιστιοπλοϊκό «Andromeda», στο οποίο επέβαινε η ομάδα, πιθανόν κυβερνούσε επαγγελματίας καπετάνιος από την Οδησσό, με μεγάλη εμπειρία και συμμετοχή σε ιστιοπλοϊκούς αγώνες. Σύμφωνα με τα γερμανικά ΜΜΕ, η Γερμανία έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης για έξι Ουκρανούς.
Το Andromeda είχε σταθμεύσει για λίγο στο πολωνικό λιμάνι, Κόλομπζεγκ, μια εβδομάδα πριν από το σαμποτάζ στους αγωγούς. Γεγονός που ώθησε τους Γερμανούς εισαγγελείς να απευθυνθούν στους Πολωνούς και να τους ζητήσουν να ερευνήσουν εάν σε αυτό το λιμάνι φορτώθηκαν τα εκρηκτικά για τη δολιοφθορα. Η Βαρσοβία, όπως ήταν αναμενόμενο, απέρριψε το αίτημα. Κάτι που αυξάνει τις υποψίες για εμπλοκή της Πολωνίας στο σχέδιο ή το λιγότερο για την ανοχή της. Να σημειωθεί ότι μήνες προτού γίνει το κτύπημα, οι μυστικές υπηρεσίες της Ολλανδίας, φέρονταν να το γνώριζαν.
Οι Γερμανοί εισαγγελείς δείχνουν προς Κίεβο
Οι Γερμανοί, λοιπόν, θεωρούν ότι οι Ουκρανοί ήταν που οργάνωσαν και εκτέλεσαν την επιχείρηση. Εκτιμάται ότι οι πέντε ύποπτοι Ουκρανοί που παραμένουν ελεύθεροι έχουν ήδη επιστρέψει στην Ουκρανία, η οποία δεν πρόκειται να τους εκδώσει. Όμως οι Γερμανοί εισαγγελείς, οι οποίοι διαθέτουν μεγάλο βαθμό ανεξαρτησίας, φέρονται αποφασισμένοι να οδηγήσουν τον Σέργκεϊ Κουζνετσόφ σε δίκη, ανεξαρτήτως εάν αυτό θα δυσαρεστήσει το Βερολίνο και το Κίεβο. Μια δίκη, η οποία πάντως μπορεί να αποδειχθεί πολιτικά εκρηκτική. Πόσο μάλλον, αφού η Γερμανία είναι σήμερα ο μεγαλύτερος στρατιωτικός και οικονομικός υποστηρικτής της Ουκρανίας μετά τις ΗΠΑ.
Από τη μεριά του Κιέβου, ο Ζελένσκι έχει αρνηθεί ότι είχε εγκρίνει το σχέδιο σαμποτάζ. Ωστόσο, από την γερμανική έρευνα, σύμφωνα με διαρροές, προκύπτει πως μάλλον ήταν ενήμερος. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, μάλιστα, την επιχείρηση επέβλεπε ο πρώην αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας, στρατηγός Βαλερί Ζαλούζνι, ο οποίος επίσης δηλώνει πως δεν γνωρίζει τίποτα. Σήμερα, ο ίδιος είναι πρέσβης της Ουκρανίας στο Λονδίνο, ενώ υπάρχει έντονη φημολογία ότι θέλει να διεκδικήσει τη θέση του προέδρου της Ουκρανίας, αν και το διαψεύδει.
Βέβαια, οι αγωγοί Nord Stream, μήκους άνω των χιλίων χιλιομέτρων, θεωρητικά ήταν ένας δελεαστικός στόχος για το Κίεβο. Πόσο μάλλον, αφού η καταστροφή τους, θα ανάγκαζε τη Ρωσία να συνεχίσει την παροχή φυσικού αερίου στην Ευρώπη αποκλειστικά μέσω του παλιού σοβιετικού αγωγού που περνούσε από την Ουκρανία. Κάτι που θα απέφερε στο Κίεβο σημαντικά έσοδα από τέλη transit. Το συμβόλαιο για τη μεταφορά ρωσικού αερίου μέσω αυτών των αγωγών, έληξε φέτος.
Ρωσικά ερωτήματα
Στο φόντο των διαρροών των στοιχείων γύρω από αυτό το πρωτοφανές – για τα δεδομένα της περιόδου μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο – κτύπημα σε πολιτικές – οικονομικές εγκαταστάσεις, ενδιαφέρον έχει το πως βλέπει τις εξελίξεις η Μόσχα. Το άρθρο του Πάτρουσεφ είναι ενδεικτικό. Αναλυτικά, ο ίδιος γράφει:
«Δεν κοπάζει ο θόρυβος γύρω από την απρόσμενη κινητικότητα των γερμανικών ανακριτικών αρχών, που ταυτοποίησαν τους φερόμενους ως συμμετέχοντες στην επιχείρηση ανατίναξης των αγωγών φυσικού αερίου «Nord Stream-1» και «Nord Stream-2», στη Βαλτική. Αξίζει να πιστέψουμε στις πληροφορίες ότι πράγματι βρέθηκαν οι δολιοφθορείς και τι κρύβεται γενικότερα πίσω από το συγκεκριμένο στάδιο της έρευνας;
Υπενθυμίζω ότι στις έρευνες για τη δολιοφθορά στους αγωγούς «Nord Stream» και στην πρόσβαση στα στοιχεία των ποινικών υποθέσεων δεν επετράπη η συμμετοχή κρατών που έχουν άμεσο ενδιαφέρον για τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου 2022.
Η διεθνής κοινή γνώμη πληροφορείται τις λεπτομέρειες της επιχείρησης συνήθως μέσα από «διαρροές» στα ΜΜΕ. Οι τελευταίες από αυτές στοχοποιούν ανοικτά μια ομάδα Ουκρανών, οι οποίοι δήθεν ναύλωσαν, με πλαστό ρουμανικό διαβατήριο, μια θαλαμηγό για βόλτα στη Βαλτική. Στην προβλήτα, που βρίσκεται εκατό μέτρα από τη ναυτική βάση του ΝΑΤΟ στο Ροστόκ, στη Γερμανία, οι υποτιθέμενοι δολιοφθορείς, απαρατήρητοι και χωρίς κανένα πρόβλημα, φορτώνουν καταδυτικό εξοπλισμό, μερικές εκατοντάδες κιλά εκρηκτικών, άλλο αναγκαίο υλικό και βγαίνουν ανενόχλητοι στην ανοιχτή θάλασσα. Με κάποιον τρόπο εντοπίζουν τον αγωγό, καταφέρνοντας ταυτόχρονα να μην τον μπερδέψουν με άλλους αγωγούς και γραμμές καλωδίων που υπάρχουν πάμπολλες στη θαλάσσια περιοχή. Ενώ υπάρχει μεγάλη κίνηση πλοίων εκεί, κάνουν αρκετές φορές καταδύσεις, τοποθετούν εκρηκτικούς μηχανισμούς στον αγωγό και επιστρέφουν δίχως κανένα πρόβλημα στο λιμάνι.
Δεν ξέρω σε ποιον νομίζουν ότι απευθύνονται αυτές οι διαρροές στον Τύπο, αλλά για τους γνώστες προκύπτουν πολλά ερωτηματικά. Ποιος, για παράδειγμα, επέτρεψε στους Ουκρανούς δολιοφθορείς να ενεργούν τόσο ελεύθερα στο έδαφος άλλου κράτους; Να υποθέσουμε, συνεπώς, ότι το ΝΑΤΟ δεν είναι σε θέση να ασφαλίσει τις ζώνες γύρω από τις βάσεις του, καθώς και ότι οι γερμανικές Αρχές αδυνατούν να ελέγξουν τι κάνουν στην επικράτειά τους οι ξένοι; Ή μήπως όλη αυτή η δραστηριότητα σχεδιάστηκε, ελέγχθηκε και υλοποιήθηκε με τη συμμετοχή άρτια εκπαιδευμένων μελών ΝΑΤΟϊκών υπηρεσιών;
Φωτογραφίζουν το Λονδίνο
»Είναι σαφές ότι πρόκειται για δολιοφθορά, εκτελεσμένη σε εξαιρετικά επαγγελματικό επίπεδο. Από μόνη της η καταστροφή υποθαλάσσιου αγωγού αποτελεί μια σύνθετη αποστολή. Ιδίως όταν απαιτείται να γίνει όσο το δυνατόν πιο διακριτικά, χωρίς τη χρήση ειδικά εξοπλισμένου πλοίου. Στην περίπτωση των αγωγών «Nord Stream» είναι φανερό ότι τη δουλειά αυτή ανέλαβε ομάδα υψηλού επιπέδου δολιοφθορέων, με μεγάλη εμπειρία σε μεγάλα θαλάσσια βάθη, στις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει η θάλασσα της Βαλτικής.
Δεν διαθέτουν όλοι οι στρατοί ή οι μυστικές υπηρεσίες του κόσμου δύτες ικανούς να εκτελέσουν επαρκώς και –κυρίως– με απόλυτη μυστικότητα μια τέτοια αποστολή. Μία από τις υπηρεσίες που είναι σε θέση να εκτελέσει μια τέτοια επιχείρηση είναι η περίφημη βρετανική Ειδική Υπηρεσία Σκαφών (Special Boat Service). Πρόκειται για μια από τις παλαιότερες μονάδες δολιοφθορών, η οποία έκανε αισθητή την παρουσία της στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι Βρετανοί δολιοφθορείς διακρίθηκαν για την ικανότητά τους να πραγματοποιούν επιθέσεις με τα πιο απλά μέσα, όπως κανό και καγιάκ — εξ ου και η ονομασία της υπηρεσίας.
Μετά τον πόλεμο, τα μέλη της υιοθέτησαν από πρώτο χέρι την εμπειρία πρώην αντιπάλων, κυρίως των Γερμανών και ιδιαίτερα των Ιταλών της 10ης μονάδας MAS. Υπενθυμίζω ότι οι βετεράνοι της θεωρούνται – όχι αβάσιμα – ύποπτοι για την ανατίναξη του σοβιετικού θωρηκτού «Νοβοροσίισκ». Είναι γνωστή και η απόπειρα δολιοφθοράς στο Πόρτσμουθ, στη Βρετανία, εναντίον του καταδρομικού «Ορτζονικίτζε», στο οποίο βρισκόταν ο τότε ηγέτης της ΕΣΣΔ, Νικολάϊ Χρουστσόφ.
Παρεμπιπτόντως, σήμερα επιλέγουν να ξεχνούν ότι λίγο πριν από την ανατίναξη του «Nord Stream» διεξάγονταν στην ίδια περιοχή της Βαλτικής ασκήσεις του ΝΑΤΟ».
