Η κατάσταση με το Μεγάλο Ρέμα στη Ραφήνα και η εμμονή με την εκτέλεση δήθεν αντιπλημμυρικών έργων έχει φτάσει σε ακραία επίπεδα καθώς παρά τις συνεχείς επισημάνσεις των επιστημόνων η κατάσταση παραμένει η ίδια.
Και μιλάμε για δήθεν αντιπλημμυρικό έργο καθώς στην πραγματικότητα εφαρμόζει απαρχαιωμένες μεθόδους που αυξάνουν τον πλημμυρικό κίνδυνο για την περιοχή και απειλούν να μετατρέψουν το Μεγάλο Ρέμα σε «Κηφισό» της Ανατολικής Αττικής.
Το έργο με φορέα το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και προϋπολογισμό 104 εκατομμύρια ευρώ, προβλέπει την πλήρη αποψίλωση σε μήκος περίπου 17 χιλιομέτρων και τη «διευθέτηση» με τσιμέντο και λιθοπλήρωτα συρματοκιβώτια («γκρίζες υποδομές»), καταστρέφοντας το οικοσύστημα με μη αναστρέψιμες συνέπειες στη βιοποικιλότητα, το κλίμα και τα νερά.
Προς υποστήριξη των κατοίκων που δίνουν τιτάνιο αγώνα για την ματαίωση του καταστροφικού έργου έρχεται η γνωμοδότηση του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) όσον αφορά στα προγραμματισμένα έργα στην πλημμυρική πεδιάδα της Πετρέζας που αποτελεί υδρομορφολογικά και οικολογικά λειτουργικό τμήμα του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας και συγκαταλέγεται στις ελάχιστες περιοχές της Αττικής όπου οι φυσικές διεργασίες ποταμού–πλημμυρικής πεδιάδας εξακολουθούν να διατηρούνται σε μεγάλο βαθμό.
Τι επισημαίνει το ΕΛΚΕΘΕ
Η γνωμοδότηση του ΕΛΚΕΘΕ είναι καταπέλτης καθώς επισημαίνει ότι από επιστημονική άποψη, η διατήρηση και οικολογική διαχείριση των φυσικών πλημμυρικών πεδίων συμβάλλει ταυτόχρονα στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, στη βελτίωση της οικολογικής κατάστασης των υδάτων, στη φυσική συγκράτηση πλημμυρικών παροχών και στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
«Κατά συνέπεια, ο σχεδιασμός και η υλοποίηση αντιπλημμυρικών έργων σε περιοχές με τέτοια χαρακτηριστικά θα πρέπει, κατά προτεραιότητα, να επιδιώκουν τη διατήρηση των φυσικών υδρομορφολογικών λειτουργιών και να ενσωματώνουν Λύσεις βασισμένες στη Φύση (Nature-based Solutions – NbS), περιορίζοντας στο απολύτως αναγκαίο τις μη αναστρέψιμες επεμβάσεις στο φυσικό ποτάμιο περιβάλλον και τεκμηριώνοντας επαρκώς κάθε απόκλιση από τις αρχές αυτές», σημειώνει εμφατικά.
Ζητά επανεξέταση των επεμβάσεων
Οι ειδικοί επιστήμονες του ΕΛΚΕΘΕ είναι ξεκάθαροι όσον αφορά στις επιπτώσεις που θα έχουν στο φυσικό πλημμυρικό πεδίο της Πετρέζας και κατά συνέπεια και στο Μεγάλο Ρέμα οι προγραμματισμένες επεμβάσεις.
«Οι υπό υλοποίηση επεμβάσεις στο φυσικό πλημμυρικό πεδίο της Πετρέζας, που περιορίζουν ή καταργούν τη φυσική πλημμυρική λειτουργία του, κρίνεται επιστημονικά σκόπιμο να επανεξεταστούν με βάση την υποχρέωση δέουσας επιμέλειας υπό το φως των σύγχρονων και βέλτιστων δεδομένων για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, και να μην υλοποιηθούν χωρίς να υπάρξει ιδιαίτερα τεκμηριωμένη αξιολόγηση ως προς την αναγκαιότητα, την αποτελεσματικότητα και τις περιβαλλοντικές και κλιματικές συνέπειές τους. Το αυτό ισχύει και για το έργο διευθέτησης του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας στο σύνολό του».
Κόντρα στην Οδηγία για τα Ύδατα οι παρεμβάσεις
Όπως επισημαίνει το ΕΛΚΕΘΕ οι οικολογικές και υδρομορφολογικές λειτουργίες αποτελούν στοιχεία που προστατεύονται και από το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τα ύδατα και τη διαχείριση πλημμυρών.
Στο πλαίσιο αυτό, τα υδρομορφολογικά χαρακτηριστικά ενός υδατορέματος, όπως η φυσική μορφή της κοίτης, η συνέχεια του ποταμού και η σύνδεσή του με την πλημμυρική του πεδιάδα, αποτελούν ουσιώδη στοιχεία της οικολογικής του λειτουργίας.
«Επεμβάσεις, όπως η εκτεταμένη αποψίλωση της παρόχθιας βλάστησης, και ιδίως η κοπή των σπάνιων για την Αττική παρόχθιων συστάδων ιτιάς (Salix alba), η σημαντική εκβάθυνση της κοίτης, η αποκοπή της φυσικής επικοινωνίας του ποταμού με την πλημμυρική πεδιάδα της Πετρέζας, και σε επόμενη φάση η αντικατάσταση φυσικών πρανών από τεχνικές κατασκευές (π.χ., συρματοκιβώτια), είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσουν ουσιώδεις μεταβολές στη μορφολογία και στη λειτουργία του ποτάμιου οικοσυστήματος», σημειώνεται στη γνωμοδότηση του ΕΛΚΕΘΕ για τα έργα στην Πετρέζα και ευρύτερα στο Μεγάλο Ρέμα της Ραφήνας.
Κόντρα στην Οδηγία για τις Πλημμύρες
Οι ειδικοί επιστήμονες του ΕΛΚΕΘΕ είναι ξεκάθαροι όσον αφορά στο γεγονός ότι οι παρεμβάσεις στο Μεγάλο Ρέμα είναι αντίθετες με την Οδηγία για τις Πλημμύρες. Όπως σημειώνουν, το σύγχρονο διεθνές και ενωσιακό κεκτημένο για τη διαχείριση των πλημμυρών και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή επιβάλλουν τη διατήρηση της φυσικής λειτουργίας της πλημμυρικής πεδιάδας της Πετρέζας.
«Αντίθετα, επεμβάσεις που περιορίζουν ή καταργούν τις φυσικές αυτές λειτουργίες, όπως η ευθυγράμμιση ή/και εκβάθυνση της κοίτης και η πλήρης αποψίλωση της παρόχθιας βλάστησης, αντιβαίνουν στα βέλτιστα δεδομένα για τη διαχείριση των πλημμυρών και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, και ενδέχεται να αυξήσουν τον πλημμυρικό κίνδυνο κατάντη και να οδηγήσουν σε απώλεια πολύτιμων οικοσυστημικών υπηρεσιών και σε μείωση της φυσικής ανθεκτικότητας του ποτάμιου συστήματος».
Τα τελικά συμπεράσματα
Η πλημμυρική πεδιάδα της Πετρέζας αποτελεί υδρομορφολογικά και οικολογικά λειτουργικό τμήμα του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας και συγκαταλέγεται στις ελάχιστες περιοχές της Αττικής όπου οι φυσικές διεργασίες ποταμού–πλημμυρικής πεδιάδας εξακολουθούν να διατηρούνται σε μεγάλο βαθμό, επισημαίνει το ΕΛΚΕΘΕ που κονιορτοποιεί τον σχεδιασμό του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν οι επιστήμονες: «οι υπό υλοποίηση επεμβάσεις στο φυσικό πλημμυρικό πεδίο της Πετρέζας, που περιορίζουν ή καταργούν τη φυσική πλημμυρική λειτουργία του, κρίνεται επιστημονικά σκόπιμο να επανεξεταστούν με βάση την υποχρέωση δέουσας επιμέλειας υπό το φως των σύγχρονων και βέλτιστων δεδομένων για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, και να μην υλοποιηθούν χωρίς να υπάρξει ιδιαίτερα τεκμηριωμένη αξιολόγηση ως προς την αναγκαιότητα, την αποτελεσματικότητα και τις περιβαλλοντικές και κλιματικές συνέπειές τους. Το αυτό ισχύει και για το έργο διευθέτησης του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας στο σύνολό του».
Να σημειωθεί ότι η Κίνηση για την Προστασία και Ανάδειξη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας ζητά:
1] Τη ματαίωση του έργου διευθέτησης
2]Την ανάκληση της χρηματοδότησής του από ενωσιακούς και εθνικούς πόρους
3]Τον συνολικό επανασχεδιασμό του έργου με Λύσεις βασισμένες στη Φύση, σε πλήρη συμμόρφωση με τις διεθνείς συμβάσεις και το δίκαιο και τις στρατηγικές της Ε.Ε. για το περιβάλλον.
