Κάποτε οι γελωτοποιοί βρίσκονταν στις αυλές των βασιλιάδων για να σατιρίζουν την εξουσία. Στη Βρετανία του 2026 ένας άνθρωπος ντυμένος διαγαλαξιακός πολεμιστής που μοιάζει επικίνδυνα με κάδο απορριμμάτων χρειάστηκε να κατέβει στις εκλογές για να κάνει περίπου την ίδια δουλειά. Κυρίες και κύριοι υποδεχτείτε τον Count Binface.
Ο Count Binface — ένα όνομα που στα ελληνικά θα μπορούσε να αποδοθεί ως «Κόμης Σκουπιδομούρης»» — κατά κόσμον συγγραφέας και κωμικός Τζον Χάρβεϊ, δηλώνει ότι προέρχεται από τον πλανήτη Σίγμα 9 και διεκδικεί την κοινοβουλευτική έδρα του Κλάκτον. Αντίπαλός του είναι ο ηγέτης του ακροδεξιού Reform UK, Νάιτζελ Φάρατζ και, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο Binface δεν έχει καμία απολύτως πιθανότητα να τον νικήσει.
Το ενδιαφέρον είναι ότι σχεδόν κανείς άλλος δεν μπήκε στον κόπο να προσπαθήσει. Τα μεγάλα βρετανικά κόμματα αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην επαναληπτική εκλογή, την οποία θεωρούν πολιτικό τέχνασμα του Φάρατζ. Έτσι, ανάμεσα σε 33 αντιπάλους, ο διαστημικός κάδος έγινε ο πιο αναγνωρίσιμος εκπρόσωπος της αντιπολίτευσης.
Ο υποψήφιος που παραιτήθηκε για να ξαναγίνει υποψήφιος
Ο Φάρατζ είχε κερδίσει το Κλάκτον στις εκλογές του 2024 με 46%. Τον Ιούλιο όμως παραιτήθηκε από τη θέση του, ενώ βρισκόταν υπό πίεση για τα οικονομικά του και το βρετανικό Κοινοβούλιο ερευνούσε εάν έπρεπε να είχε δηλώσει δώρο 5 εκατομμυρίων λιρών από μεγιστάνα των κρυπτονομισμάτων.
Αμέσως μετά ανακοίνωσε ότι θα είναι υποψήφιος για να καταλάβει… την έδρα από την οποία μόλις είχε παραιτηθεί. «Οι πολίτες του Κλάκτον πρέπει να είναι οι κριτές των πράξεών μου», δήλωσε, επιχειρώντας να μετατρέψει μια κοινοβουλευτική έρευνα σε δημοψήφισμα για τον ίδιο. Το Reform UK παρουσίασε την εκλογή ως ακόμη μία μάχη του «λαού εναντίον του κατεστημένου».
Τα μεγάλα κόμματα αποφάσισαν να μην συμμετάσχουν στη φάρσα. Εργατικοί, Συντηρητικοί και άλλες πολιτικές δυνάμεις αρνήθηκαν να κατεβάσουν υποψηφίους, υποστηρίζοντας ότι θα περιμένουν την ολοκλήρωση της έρευνας. Στη θέση τους έμεινε ο Binface. Και ο άνθρωπος που φορά έναν ασημένιο κάδο στο κεφάλι άρχισε να καταθέτει μερικές παράξενα λογικές πολιτικές προτάσεις.
Οι βουλευτές που παραιτούνται στη μέση της θητείας τους, λέει, δεν θα πρέπει να μπορούν να είναι υποψήφιοι στις επαναληπτικές εκλογές που οι ίδιοι προκάλεσαν. Υπόσχεται επίσης ότι θα περνά περισσότερο χρόνο στο Κλάκτον απ’ ό,τι στην Ουάσιγκτον — ένα καρφί για τη στενή σχέση του Φάρατζ με τον Ντόναλντ Τραμπ — και δεσμεύεται να μη δεχθεί «δώρα 5 εκατ. λιρών από δισεκατομμυριούχους των κρυπτονομισμάτων (στη Γη)».
Ποιος κοροιδεύει ποιόν;
Τουλάχιστον ο Binface παραδέχεται ότι αστειεύεται. Η Βρετανία διαθέτει μακρά και μάλλον αξιοζήλευτη παράδοση εκλογικού παραλογισμού. Το Official Monster Raving Loony Party («Επίσημο Κόμμα των Τρελών και Παρανοϊκών Τεράτων»), ένα σατιρικό κόμμα που ιδρύθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και κατεβαίνει έκτοτε συστηματικά σε εκλογές με εσκεμμένα παράλογες προτάσεις, έχει μετατρέψει την πολιτική σάτιρα σε εκλογική παράδοση. Ιδρυτής και επί χρόνια η χαρακτηριστικότερη μορφή του ήταν ο μουσικός Ντέιβιντ Σατς, γνωστός ως Screaming Lord Sutch («Ουρλιάζων Λόρδος Σατς»), ο οποίος κατέβηκε σε δεκάδες εκλογικές αναμετρήσεις και έγινε σχεδόν θεσμός της βρετανικής πολιτικής ζωής.
Ο ίδιος ο Count Binface έχει βρεθεί απέναντι σε δύο πρωθυπουργούς, την Τερέζα Μέι και τον Ρίσι Σούνακ, έχει διεκδικήσει τη δημαρχία του Λονδίνου απέναντι στον Σαντίκ Καν και πρόσφατα αντιμετώπισε τον σημερινό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ. Το πρόγραμμά του ανταποκρίνεται στις περιστάσεις.
Υπόσχεται να κατασκευάσει «τουλάχιστον ένα οικονομικά προσιτό σπίτι», σατιρίζοντας τις αμέτρητες υποσχέσεις διαδοχικών κυβερνήσεων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Θέλει να εθνικοποιήσει την Adele και δεσμεύεται να «μειώσει τους φόρους σας και να αυξήσει τους φόρους όλων των άλλων».
Η διαφορά είναι ότι ο Binface ενημερώνει εκ των προτέρων τους ψηφοφόρους ότι τους κοροϊδεύει. Και ίσως αυτό ακριβώς κάνει τη σημερινή κατάσταση διαφορετική από την παλιά βρετανική παράδοση των εκκεντρικών υποψηφίων.
Ο πολιτικός γελωτοποιός λειτουργούσε επειδή απέναντί του υπήρχε ένας αναγνωρίσιμος κόσμος «σοβαρής πολιτικής». Η υπερβολή αποκάλυπτε τις αντιφάσεις του. Ο υποψήφιος με το γελοίο κοστούμι ήταν αστείος ακριβώς επειδή οι υπόλοιποι φορούσαν γραβάτες και υποτίθεται ότι τηρούσαν τους κανόνες. Αυτή η διάκριση έχει αρχίσει να καταρρέει.
Όταν η πολιτική αντιγράφει τη σάτιρα
Η σύγχρονη πολιτική έχει υιοθετήσει όλο και περισσότερους από τους μηχανισμούς της βιομηχανίας του θεάματος: περσόνες, προκλήσεις, ατάκες σχεδιασμένες για να κάνουν τον γύρο του διαδικτύου, εξωφρενικές υποσχέσεις και μια αδιάκοπη παραγωγή συγκρούσεων που εξασφαλίζει την προσοχή των μέσων ενημέρωσης.
Ο Τραμπ απέδειξε ότι η μέθοδος μπορεί να οδηγήσει μέχρι τον Λευκό Οίκο. Ο Φάρατζ έχει οικοδομήσει μεγάλο μέρος της πολιτικής του καριέρας πάνω σε μια βρετανική εκδοχή της ίδιας λογικής: η πρόκληση δεν αποτελεί παρενέργεια της πολιτικής· αποτελεί το ίδιο το πολιτικό προϊόν.
Σε αυτό το περιβάλλον, η απόσταση ανάμεσα στον σατιρικό υποψήφιο και στον πραγματικό πολιτικό μικραίνει επικίνδυνα. Ο ένας φοράει κάδο στο κεφάλι και υπόσχεται να εθνικοποιήσει την Adele. Ο άλλος παραιτείται από τη Βουλή για να προκαλέσει εκλογές στις οποίες θα διεκδικήσει ξανά τη θέση από την οποία μόλις παραιτήθηκε, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα για ένα δώρο πέντε εκατομμυρίων λιρών. Ο ένας σατιρίζει την πολιτική ως θέαμα. Ο άλλος χρησιμοποιεί την πολιτική ως θέαμα.
Υπάρχει βέβαια ένας κίνδυνος σε όλη αυτή την ιστορία. Να γελάσουμε τόσο πολύ με την υπόθεση ώστε να ξεχάσουμε τους ανθρώπους που δεν βρίσκουν τίποτε αστείο στην εκλογή. Ένας κάτοικος του Κλάκτον το έθεσε πολύ καλύτερα. Βλέποντας τον Binface από τη μία και τον Φάρατζ από την άλλη, μίλησε για όλους αυτούς τους «γελωτοποιούς» και πρόσθεσε: «Δεν είναι αστείο. Είναι οι ζωές μας. Είναι το μέλλον μας».
Ίσως εκεί βρίσκεται τελικά η πραγματική απαξίωση της πολιτικής. Όχι στο γεγονός ότι ένας άνθρωπος μεταμφιεσμένος σε διαστημικό κάδο μπορεί να διεκδικεί μια θέση στο βρετανικό Κοινοβούλιο. Η δημοκρατία μπορεί μάλλον να αντέξει έναν Count Binface — ίσως και να τον χρειάζεται. Το πρόβλημα αρχίζει όταν ο ψηφοφόρος δεν γελά πλέον με τον άνθρωπο που φορά τον κάδο. Γελά με ολόκληρη την πολιτική διαδικασία. Και τότε ο Count Binface παύει να είναι το αστείο.
