Αν κάτι ξέρουν να κάνουν καλά, πέρα από τα διάσημα κρασιά και τυριά τους, είναι να εξεγείρονται. Από την κατάληψη της Βαστίλης μέχρι τα οδοφράγματα της Κομμούνας και από τα «κίτρινα γιλέκα» μέχρι τις τεράστιες διαδηλώσεις που για χρόνια συνόδευαν κάθε προσπάθεια συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, οι Γάλλοι αποτελούν τους αδιαμφισβήτητους πρωταθλητές της κοινωνικής διαμαρτυρίας. Θα μπορέσουν άραγε και τώρα να αποτρέψουν με τις κινητοποιήσεις τους το νέο κύμα λιτότητας που απειλεί να σαρώσει τις ευρωπαϊκές κοινωνίες με πρόσχημα, αυτή την φορά, τις εξοπλιστικές δαπάνες;
Η Γαλλία αναζητεί και πάλι από το βράδυ της Δευτέρας πρωθυπουργό μετά την παραίτηση του Φρανσουά Μπαιρού και ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν φαίνεται σταδιακά να ξεμένει από επιλογές αλλά και «κυματοθραύστες» της λαϊκής οργής. Κι’ αυτό, ανεξαρτήτως εάν «διόρισε» νέο πρωθυπουργό τον σύμμαχό του, υπουργό Αμυνας, Σεμπαστιάν Λεκορνί.
Κάθε ελιγμός, κάθε προσπάθεια του να εκβιάσει το κοινοβούλιο αλλά και την κοινή γνώμη καταλήγει μέχρι τώρα σε παταγώδη αποτυχία. Ετσι, και η πιο πρόσφατη «ώρα της αλήθειας» – η απόπειρα διεύρυνσης δηλαδή του προεδρικού μπλοκ μέσα από την πρόκληση μιας ακόμα πολιτικής κρίσης – έδειξε την ωμή πραγματικότητα: η προεδρική πλειοψηφία έχει πια συρρικνωθεί στις 194 έδρες τη στιγμή που 364 βουλευτές την καταψηφίζουν.
Η πραγματική ώρα της αλήθειας έρχεται όμως τώρα. Αφού την προδιαγεγραμμένη πτώση του Μπαιρού φαίνεται να επιτάχυνε σημαντικά μια ημερομηνία: το κίνημα «Bloquons tout» («Να μπλοκάρουμε τα πάντα»). Από τον Ιούλιο κιόλας είχε προαναγγείλει και συνέχιζε να οργανώνει τις κινητοποιήσεις που πραγματοποιούνται σήμερα, Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου σε κάθε γωνιά της Γαλλίας.
Ομοιότητες και διαφορές με τα “κίτρινα γιλέκα”
Οι συγκρίσεις με τα «κίτρινα γιλέκα», το αυθόρμητο ξέσπασμα του Νοεμβρίου 2018 είναι αναπόφευκτες. Τότε ήταν ένας ειδικός φόρος στα καύσιμα, ένα μέτρο που παρότι πάντοτε λανσάρεται ως «δημοκρατικό και δίκαιο» πλήττει, όπως καταλαβαίνει κανείς, πολύ περισσότερο τα χαμηλά εισοδήματα.
Τώρα είναι η γενικευμένη αίσθηση ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να ρίξει και πάλι το βάρος της μείωσης του δημόσιου ελλείμματος, ένα πακέτο λιτότητας ύψους 44 δις ευρώ, αποκλειστικά στις πλάτες των εργαζομένων, των αγροτών, των ανέργων και τις ογκούμενες στρατιές της επισφαλούς απασχόλησης.
Τις συγκρίσεις διευκολύνει και το γεγονός ότι το «Bloquons tout» είναι ένα κίνημα χωρίς ηγεσία, χωρίς σύμβολα και, σε αυτή τη φάση, χωρίς άμεσες διεκδικήσεις. Εκφράζει απλώς την κοινωνική οργή κατά μιας κυβέρνησης που στα μάτια των περισσοτέρων νοιάζεται μόνο για τα συμφέροντα των ελίτ και του τραπεζικού κεφαλαίου. Καταγγέλλει τον καπιταλισμό, τον νεοφιλελευθερισμό και τις όλο και πιο αντιδημοκρατικές μεθοδεύσεις της προεδρίας Μακρόν αλλά αυτό που απηχεί κυρίως είναι μια γενικευμένη αίσθηση ανισότητας και αδικίας.
Η «Πέμπτη Δημοκρατία», δημιούργημα του Σαρλ ντε Γκολ το 1958, υποτίθεται πως είχε στόχο να διασφαλίζει σταθερές κυβερνήσεις. Μέχρι πρόσφατα το πετύχαινε. Οι πρωθυπουργοί όμως που διορίζει ο πρόεδρος Μακρόν εξακολουθούν να πέφτουν σαν ντόμινο αντανακλώντας ένα βαθύ πρόβλημα που η Γαλλία, όσο και η Ευρώπη, δεν μπορούν πλέον να συνεχίσουν να κρύβουν κάτω από το χαλί: Μια γενικευμένη κρίση αντιπροσώπευσης, το βασικότερο ίσως μήνυμα που στέλνουν οι κινητοποιήσεις της 10ης Σεπτεμβρίου.
Το «Bloquons tout» ξεκίνησε και αυτό, όπως τα «γιλέκα», από κάποιες ομάδες του Ιντερνετ, που ο γαλλικός Τύπος έσπευσε να ταυτίσει με συνωμοσιολογικές τάσεις και διασυνδέσεις με την ακροδεξιά. Ωστόσο η ραγδαία εξάπλωση του μέσα στο καλοκαίρι φάνηκε να ξεπερνά ακόμα και τους ίδιους τους εμπνευστές του αφού το μεγαλύτερο μέρος της γαλλικής κοινωνίας έδειξε να το αγκαλιάζει.
Στα τέλη Ιουλίου, δημοσκόπηση τoυ RTL έδειξε πως, το 63% των Γάλλων δηλώνουν ότι το υποστηρίζουν ενώ την προηγούμενη εβδομάδα έρευνα του περιοδικού Le Point κατέγραψε ότι το 13% των ερωτηθέντων εξέφραζε την πρόθεση να συμμετάσχει στις κινητοποιήσεις της 10ης Σεπτεμβρίου με ένα συμπληρωματικό 41% να δηλώνει ότι τη στήριξη τους.
Η γαλλική Αριστερά δίνει το “παρών”
Ηταν ίσως αυτή η κινηματική τάση σε συνδυασμό με την πρόθεση οι κινητοποιήσεις να μην «χαριστούν» στην προελαύνουσα ακροδεξιά της Μαρίν Λεπέν που έκανε τη γαλλική αριστερά να ανέβει, αυτή τη φορά, από νωρίς στο τρένο δίνοντας και αυτή το «παρών» στο σημερινό ραντεβού στους δρόμους.
Με μεγαλύτερο ή μικρότερο ενθουσιασμό, δηλώσεις συμπαράστασης και συμμετοχής έχουν γίνει από μεγάλα αριστερά συνδικάτα όπως το CGT και το Solidaires καθώς και κόμματα όπως η Ανυπότακτη Γαλλία του Ζαν Λυκ Μελανσόν, οι Πράσινοι και το Κομμουνιστικό Κόμμα. Η γαλλική Αριστερά δεν παραλείπει πάντως να επισημαίνει πως το αυθόρμητο σημερινό ξέσπασμα δεν πρέπει μόνο να δείξει την πολιτική απομόνωση του προέδρου Μακρόν αλλά να έχει και συνέχεια.
Το CGT ανακοίνωσε στα τέλη Αυγούστου πως θέλει «η 10η Σεπτεμβρίου να αποτελέσει ένα επιτυχημένο πρώτο βήμα» για το απεργιακό κύμα που οργανώνεται για την επόμενη Πέμπτη, 18 Σεπτεμβρίου.
Από μποϊκοτάζ μέχρι λαϊκές συνελεύσεις
Αν κρίνουμε από τις ανακοινώσεις τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το «Bloquons tout» ετοιμάζεται εκτός από μαζικές διαδηλώσεις να ξεδιπλώσει και μια σειρά πολύμορφων δράσεων δανειζόμενο στοιχεία τόσο από το βρετανικό οικολογικό κίνημα «Extinction”, με τον αποκλεισμό αυτοκινητοδρόμων, όσο και από το ιδιαίτερα έμπειρο εργατικό κίνημα της χώρας με την κατάληψη εργασιακών χώρων.
Το κίνημα καλεί επίσης τους πολίτες να μποικοτάρουν μεγάλα υπερκαταστήματα και να αποσύρουν χρήματα από τους τραπεζικούς λογαριασμούς τους αντί να χρησιμοποιήσουν τις κάρτες τους περιορίζοντας έτσι αισθητά την κατανάλωση.
Τους καλεί να αρνηθούν να δουλέψουν και ακόμη και αν δεν έχουν συνδικαλιστική κάλυψη (πράγμα όλο και πιο συνηθισμένο στις μέρες μας) με το να επικαλεστούν ασθένεια ή να πάρουν ρεπό. Ζητεί επίσης την κατάληψη δημόσιων κτιρίων με μεγάλη συμβολική σημασία και δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε εκδηλώσεις αλληλεγγύης όπως η διοργάνωση κοινωνικών συσσιτίων, συνελεύσεων γειτονιάς, απεργιακών ταμείων και δικτύων συνεργασίας.
