Κρυπτονομίσματα σε μεγάλους Ευρωπαϊκούς ποδοσφαιρικούς ομίλους, διάσημοι “influencers” που συμβουλεύουν ανύποπτους σε αμφίβολες επενδύσεις, απατεώνες “επενδυτές” που εκμεταλλεύονται ρωγμές στη ψηφιακή νομοθεσία με αποτελέσμα χιλιάδες Ευρωπαίοι να πέφτουν θύματα διαδικτυακών επενδυτικών απατών.
Όλα τα παραπάνω αποκαλύπτονται σε μια μεγάλη διασυνοριακή δημοσιογραφική έρευνα του “Investigate Europe” σε συνεργασία με το “Balkan Investigative Reporting Network (BIRN)” η οποία δημοσιεύεται σε πολλά ευρωπαϊκά ΜΜΕ υπό τον γενικό τίτλο “Scam Europe” που αποκαλύπτει τη σκοτεινή πλευρά των διαδικτυακών επενδύσεων.
Η σειρά Scam περιλαμβάνει σειρά οικονομικών ερευνών για τις διαδικτυακές απάτες. Η έρευνα άρχισε, όπως σημειώνει ο δημοσιογράφος Μαξένς Πεινιέ, όταν για πρώτη φορά η δημοσιογραφική ομάδα “σκόνταψε” στο όνομα ήταν Olympus Prime. Ένα τηλεφωνικό κέντρο στο Βελιγράδι στο οποίο έκανε έφοδο πρόσφατα η Σέρβικη αστυνομία. Ψάχνοντας τα εταιρικά αρχεία και αρχεία ιδιοκτησίας, ψάχνοντας τι κρυβόταν πίσω από την πρόσοψη. Τα πρώτα στοιχεία ήταν ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης της Olympus Prime, ένας συνταξιούχος Κύπριος ποδοσφαιριστής χωρίς επιχειρηματικό υπόβαθρο και ο μεγαλύτερος πελάτης του τηλεφωνικού κέντρου, μια υπεράκτια εταιρεία που είχε ήδη χαρακτηριστεί ως ύποπτη απάτη. “Και οι δύο φαινόταν να είναι βιτρίνες που συνδέονται με τον Eliran Oved, έναν Ισραηλινό επιχειρηματία”. Με αυτά τα αρχικά ευρήματα αποκαλύφθηκε ένα ολόκληρο δίκτυο απάτης με το οποίο εξαπατήθηκαν χιλιάδες μικροεπεδνυτές χάνοντας εκατομμύρια ευρώ.*
Η έρευνα για τις επενδύσεις crypto στα ποδοσφαιρικά πρωταθλήματα και οι “απάτες” από διάσημους influencers ** είναι τα δυο τελευτά επεισόδια. Το πρώτο μέρος για το ποδόσφαιρο και τις επενδύσεις στις ευρωπαϊκές ομάδες, δημοσιεύθηκε ήδη στους The Observer, Altreconomia, InfoLibre και Público.
Όπως σημειώνει ο επικεφαλής συντονιστής της σειράς ερευνών Κρις Μάθιους, η δημοτικότητα του ποδοσφαίρου έστρεψε τις διαδικτυακές επενδυτικές εταιρείες, “ιδίως του ιογενούς και εξαιρετικά κερδοσκοπικού κόσμου του εμπορίου κρυπτονομισμάτων” τοποθετούν κεφάλαια στα δημοφιλή εμπορικά σήματα και τους χορηγούς πρωταθλημάτων, “αφήνοντας τους πελάτες απροστάτευτους και τους φορείς εκμετάλλευσης ελεύθερους να προσφέρουν πιο επικίνδυνες επενδύσεις”.
Όπως αποκαλύπτεται εταιρείες που σχετίζονται με τον τζόγο έχουν συμφωνίες με περισσότερες από το ένα τρίτο των ομάδων στα πέντε κορυφαία πρωταθλήματα της Ευρώπης αυτή τη σεζόν! Οι “μη ρυθμιζόμενες εταιρείες (Κρύπτο) και οι φορείς εκμετάλλευσης που έχουν επισημανθεί από τις αρχές ότι θέτουν σε κίνδυνο τους καταναλωτές συγκαταλέγονται μεταξύ δεκάδων χορηγών κρυπτονομισμάτων και συναλλαγών που υπάρχουν πλέον σε όλο το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο”.
Πάνω από το ένα τρίτο των ομάδων στα πέντε μεγάλα πρωταθλήματα της Ευρώπης συνεργάζονται με εταιρείες κρυπτονομισμάτων ή συναλλαγών αυτή τη σεζόν.
Η Premier League είναι η πιο κορεσμένη, με το 70% των συλλόγων της να έχουν τουλάχιστον έναν συνεργάτη από αυτόν τον κατάλογο αμφίβολων επενδύσεων. Περίπου τρεις στους 10 συλλόγους στη La Liga, την Bundesliga και τη Serie A έχουν παρόμοιες συνεργασίες. “Ορισμένες από τις εταιρείες που εντοπίστηκαν δεν διαθέτουν καν άδειες λειτουργίας στην Ευρώπη”.
Οι πλατφόρμες που πωλούν μια μεγάλη γκάμα επενδυτικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων κρυπτονομισμάτων με υψηλό βαθμό κερδοσκοπίας, έχουν γίνει οι κύριοι χορηγοί των συλλόγων τα τελευταία χρόνια. Οι συμφωνίες έρχονται εν μέσω μιας άνθησης της δημοτικότητας των διαδικτυακών επενδύσεων και των αυξανόμενων περιορισμών στις χορηγίες στοιχημάτων.
Μεταξύ των 14 συλλόγων της Premier League που έχουν τουλάχιστον μία συμφωνία είναι η Μάντσεστερ Σίτι. Ο επίσημος συνεργάτης της στα κρυπτονομίσματα είναι η OKX, ένα από τα μεγαλύτερα χρηματιστήρια στον κόσμο. Νωρίτερα φέτος, η εταιρεία που είναι εγγεγραμμένη στις Σεϋχέλλες κρίθηκε ένοχη για παραβίαση των νόμων των ΗΠΑ κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της επιβλήθηκε πρόστιμο άνω των 500 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η OKX δεν είναι εγγεγραμμένη ως επιχείρηση κρυπτονομισμάτων στην Αρχή Χρηματοοικονομικής Συμπεριφοράς (FCA) του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά πολλά από τα προϊόντα της εξακολουθούν να είναι διαθέσιμα εκεί. Ο ιστότοπός της ενημερώνει τους πιθανούς πελάτες του Ηνωμένου Βασιλείου ότι δεν θα καλύπτονται από την προστασία των καταναλωτών της FCA ούτε από το Σύστημα Αποζημίωσης Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών.
Η Νιούκαστλ έχει συνεργασία με την VT Markets η οποία αναφέρεται ως «Χρηματοοικονομικός Συνεργάτης Συναλλαγών». Η εταιρεία με έδρα την Αυστραλία προσφέρει συναλλαγές σε συνάλλαγμα, πολύτιμα μέταλλα και άλλα εμπορεύματα και μέσα. Ο ιστότοπός της υπερηφανεύεται για τις «απεριόριστες δυνατότητες» που είναι διαθέσιμες στους πελάτες στην πλατφόρμα της.
“Όμως η Investigate Europe διαπίστωσε ότι η VT Markets βρίσκεται στον επίσημο κατάλογο προειδοποιήσεων της FCA από το 2023 και δεν διαθέτει καμία εγχώρια άδεια. Στην Ευρώπη, η επωνυμία εμφανίζεται επίσης σε λίστες προειδοποιήσεων στην Ιταλία, το Βέλγιο και τη Δανία. Ο ιστότοπος της FCA αναφέρει ότι η εταιρεία «ενδέχεται να παρέχει ή να προωθεί χρηματοοικονομικές υπηρεσίες ή προϊόντα χωρίς την άδειά μας. Θα πρέπει να αποφεύγετε να συναλλάσσεστε με αυτήν την εταιρεία και να είστε προσεκτικοί με τις απάτες”. Η VT Markets διαφημίζεται στο Facebook επικαλούμενη τη συνεργασία της με την Newcastle.
Τον περασμένο Οκτώβριο, η VT Markets έγινε ο επίσημος εμπορικός συνεργάτης της Πορτογαλικής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, με το σύνθημα «Επενδύστε στο Μεγαλείο». Η εταιρεία δεν διαθέτει άδεια στην Πορτογαλία, αν και η πλατφόρμα είναι προσβάσιμη στους χρήστες εκεί.
Παρόμοια προβλήματα ανακαλύφθηκαν με εταιρείες που χορηγούν άλλες ομάδες στην Premier League, καθώς και στην Ισπανία και την Ιταλία. Η απουσία εθνικής ή ενωσιακής άδειας σημαίνει ότι οι καταναλωτές έχουν λιγότερες δυνατότητες προσφυγής για να αναφέρουν φερόμενες παραβάσεις και είναι λιγότερο προστατευμένοι σε περίπτωση πτώχευσης ενός φορέα εκμετάλλευσης, ενώ οι εταιρείες είναι σε θέση να προσφέρουν ακόμη πιο επικίνδυνα επενδυτικά προϊόντα. Ενόψει της απαγόρευσης των χορηγιών στοιχημάτων στο μπροστινό μέρος της φανέλας στην Premier League για την επόμενη σεζόν, και παρόμοιους νόμους που ήδη ισχύουν σε πολλά ευρωπαϊκά πρωταθλήματα, πολλοί ποδοσφαιρικοί σύλλογοι στρέφονται σε συμφωνίες με εταιρείες που σχετίζονται έμμεσα με το τζόγο.
Όλα τα ευρήματα εγείρουν ερωτήματα σχετικά με το πόσο βαθιά εξετάζουν οι σύλλογοι τους πιθανούς χορηγούς. Μια σειρά από συλλόγους τα τελευταία χρόνια εξαπατατήθηκαν, αφού υπέγραψαν συμφωνίες με εταιρείες κρυπτονομισμάτων και trading. Η Sporting Lisbon διέκοψε τη συνεργασία της με την Bitci το 2022 για φερόμενη μη πληρωμή, η Atlético Madrid μήνυσε την εταιρεία ανταλλαγής κρυπτονομισμάτων WhaleFin, αφού φέρεται να αθέτησε συμβόλαιο 20 εκατομμυρίων ευρώ ανά σεζόν, ενώ η Leeds United απέσυρε την FXVC το 2023, αφού η FCA ανακάλεσε την άδειά της για «παραπλανητικές οικονομικές προωθητικές ενέργειες».
Η έρευνα του Investigate Europe βρήκε 53 συνεργασίες που αφορούσαν 36 εταιρείες με ευρωπαϊκούς συλλόγους για τη φετινή σεζόν. Τα λογότυπα και η επωνυμία εμφανίζονται με ποικίλους τρόπους σε μανίκια φανέλας, σε διαφημιστικές πινακίδες σταδίων, σε ιστότοπους συλλόγων και σε προωθητικές ενέργειες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Στην Ιταλία, επτά ομάδες της Serie A έχουν 11 χορηγούς για τη σεζόν 2025/26. Η Ίντερ υπέγραψε συμφωνία ύψους 6 εκατομμυρίων ευρώ το 2024 με την Gate.io, μια πλατφόρμα ανταλλαγής κρυπτονομισμάτων. Η εταιρεία είναι πλέον εγγεγραμμένη στις ιταλικές αρχές, αλλά το 2021 επισημάνθηκε από την Consob, την εθνική ρυθμιστική αρχή κινητών αξιών, για διεξαγωγή μη εξουσιοδοτημένων δραστηριοτήτων.
Η Inter πρόσθεσε την Ultima Markets, μια πλατφόρμα για CFDs (ένα είδος επένδυσης short-selling) και άλλα προϊόντα, ως εμπορικό εταίρο της στην Ασία για αυτή τη σεζόν. Η εταιρεία δεν ρυθμίζεται στην ΕΕ. Παρά ταύτα, ο ιστότοπός της είναι ανοιχτός σε επισκέπτες στην Ιταλία. Η εταιρεία προσφέρει ακόμη και «ειδικά προνόμια» για τους πελάτες ανάλογα με τα αποτελέσματα της Inter, συμπεριλαμβανομένων μπόνους κέρδους και εγγυήσεων επιστροφής χρημάτων.
Παρόμοια είναι η ιστορία και με την Hantec Markets, μια εταιρεία με έδρα το Χονγκ Κονγκ που έχει γίνει εμπορικός συνεργάτης της Atlético Madrid στη Λατινική Αμερική για αυτή τη σεζόν. Δεν έχει άδεια που να καλύπτει την ΕΕ, αλλά οι υπηρεσίες της παραμένουν διαθέσιμες στους χρήστες στην Ισπανία και σε όλη την Ευρώπη. Ενημερώνει τους Ισπανούς επισκέπτες ότι δεν καλύπτεται από εθνικούς και ενωσιακούς κανονισμούς ή την προστασία των καταναλωτών και οι πελάτες που εγγράφονται για λογαριασμό το κάνουν με δική τους ευθύνη.
“Παρά τους προφανείς κινδύνους για τους οπαδούς, οι συναλλαγές των ποδοσφαιρικών συλλόγων με επενδυτικές εταιρείες συνεχίζονται αμείωτες. Τα χρηματιστήρια κρυπτονομισμάτων διοχέτευσαν 565 εκατομμύρια δολάρια σε αθλητικές χορηγίες παγκοσμίως την περασμένη σεζόν, με το ποδόσφαιρο μόνο να αντιπροσωπεύει το 59% του συνόλου των δαπανών, σύμφωνα με την εταιρεία μάρκετινγκ SportQuake. Εν τω μεταξύ, οι εταιρείες διαδικτυακού εμπορίου έχουν τριπλασιάσει τις δαπάνες τους σε αθλητικές συνεργασίες από το 2019, φτάνοντας τα 183 εκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με την έρευνα.
* Η έρευνα για το τηλεφωνικό κέντρο απάτη στο Βελιγράδι δημοσιεύθηκε εδώ
** Για τους απατεώνες «influencers» που προωθούν επικίνδυνες επενδύσεις σε νεαρούς ακολούθους η έρευνα βρίσκεται εδώ
