Στον ισοπεδωμένο από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς νότιο Λίβανο, πρόσφυγες μαζεύουν χρήματα για να αποκτήσουν δορυφορικές φωτογραφίες προκειμένου να διαπιστώσουν αν το σπίτι τους βρίσκεται ακόμα στη θέση του ή έχει γίνει συντρίμμια.
Η είδηση του θανάτου της λιβανέζας δημοσιογράφου, Αμαλ Χαλίλ την προηγούμενη εβδομάδα ήρθε να προστεθεί σε έναν ολοένα αυξανόμενο κατάλογο επιθέσεων που εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για τη στόχευση αμάχων σε ζώνες σύγκρουσης. Η έμπειρη ανταποκρίτρια της εφημερίδας Al-Akhbar σκοτώθηκε την Τετάρτη στην Τύρο, σε ένα περιστατικό που, σύμφωνα με μαρτυρίες φέρει όλα τα χαρακτηριστικά μιας ακόμα στοχευμένης επίθεσης από τον ισραηλινό στρατό.
Η Χαλίλ και η φωτορεπόρτερ Ζεινάμπ Φαράζ βρίσκονταν σε αποστολή καλύπτοντας επιθέσεις στο χωριό Μπιντ Τζμπέιλ, όταν ένα drone έπληξε όχημα μπροστά τους, σκοτώνοντας δύο επιβαίνοντες. Οι δύο δημοσιογράφοι κατέφυγαν σε κοντινό σπίτι. Λίγα λεπτά αργότερα, η δημοσιογράφος επικοινώνησε με την οικογένεια και τους συναδέλφους της. Η πληροφορία διαδόθηκε γρήγορα, με τον πρόεδρο του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν να ζητά τον συντονισμό επιχείρησης διάσωσης με τη συμμετοχή του Ερυθρού Σταυρού, του λιβανέζικου στρατού και του ΟΗΕ.
Ωστόσο, περίπου μιάμιση ώρα αργότερα, το σπίτι όπου οι δύο γυναίκες είχαν αναζητήσει καταφύγιο βομβαρδίστηκε από τις ισραηλινές δυνάμεις. Σύμφωνα με καταγγελίες λιβανέζων αξιωματούχων και οργανώσεων, ο ισραηλινός στρατός δεν επέτρεψε την άμεση πρόσβαση σωστικών συνεργείων, ενώ ακόμη και όταν αυτή δόθηκε περιορισμένα, η περιοχή παρέμενε υπό πυρά.
Η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων χαρακτήρισε το περιστατικό «σοβαρή παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου», επισημαίνοντας την επαναλαμβανόμενη στόχευση του ίδιου σημείου, την επίθεση σε χώρο όπου βρίσκονταν δημοσιογράφοι και την παρεμπόδιση της ανθρωπιστικής πρόσβασης.
Η υπόθεση δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο όπου δημοσιογράφοι, νοσηλευτές, εργαζόμενοι σε υποδομές, ανθρωπιστικό προσωπικό βρίσκονται στο επίκεντρο των ισραηλινών επιθέσεων.
Στη Γάζα, στο στόχαστρο μπαίνει η ύδρευση
Αυτό το μοτίβο γίνεται ακόμη πιο εμφανές στη Γάζα. Τις τελευταίες εβδομάδες, ισραηλινές επιθέσεις έχουν πλήξει επανειλημμένα εργαζομένους στον τομέα της ύδρευσης, επιδεινώνοντας μια ήδη δραματική ανθρωπιστική κρίση. Πριν από λίγες μέρες, ένας μηχανικός ύδρευσης σκοτώθηκε και τέσσερις τραυματίστηκαν όταν επλήγη το πηγάδι Αλ Ζείν στη βόρεια Γάζα — μια εγκατάσταση κρίσιμη για την υδροδότηση της περιοχής.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, δύο οδηγοί που εργάζονταν για τη UNICEF σκοτώθηκαν από πυρά σε σημείο συλλογής νερού, ενώ δύο ακόμη τραυματίστηκαν. Οι εργαζόμενοι αυτοί συμμετείχαν σε δίκτυο διανομής νερού προς εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένους.
Σύμφωνα με τον Ομάρ Σατάτα, αναπληρωτή διευθυντή της υπηρεσίας ύδρευσης των παράκτιων δήμων της Γάζας, τουλάχιστον 19 εργαζόμενοι στον τομέα έχουν σκοτωθεί από την έναρξη του πολέμου, την ώρα που προσπαθούσαν να επισκευάσουν ή να διατηρήσουν υποδομές. «Η στόχευση έχει γίνει μέρος της επιχειρησιακής πραγματικότητας», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η καταστροφή των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης έχει οδηγήσει σε δραματική μείωση της πρόσβασης σε καθαρό νερό. Σύμφωνα με τη UNICEF, ο μέσος κάτοικος της Γάζας έχει πλέον πρόσβαση σε μόλις 7 λίτρα πόσιμου νερού ημερησίως και περίπου 16 λίτρα συνολικά για οικιακή χρήση — πολύ κάτω από τα διεθνώς αποδεκτά όρια ακόμη και για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Επιβιώνοντας χωρίς νερό
Η έλλειψη νερού, σε συνδυασμό με περιορισμούς στην εισαγωγή βασικών ειδών υγιεινής όπως σαπούνι και απορρυπαντικά, έχει οδηγήσει σε έξαρση ασθενειών. Σύμφωνα με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, μεγάλο ποσοστό των ασθενειών που αντιμετωπίζονται πλέον καθημερινά σχετίζεται άμεσα με την έλλειψη καθαρού νερού και βασικής υγιεινής.
Οι συνέπειες είναι πολλαπλές: λοιμώξεις, δερματικές παθήσεις, επιπλοκές σε τραύματα, ακόμη και ψυχολογικές διαταραχές που συνδέονται με τις ακραίες συνθήκες διαβίωσης. Σε πολλούς καταυλισμούς, εκατομμύρια άνθρωποι ζουν χωρίς αποχετευτικά δίκτυα, με πρόχειρες λύσεις που συχνά υπερχειλίζουν, δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
Παράλληλα, οι εργαζόμενοι στον τομέα της ύδρευσης προσπαθούν να διατηρήσουν στοιχειώδεις λειτουργίες «συναρμολογώντας θραύσματα» — χρησιμοποιώντας ανταλλακτικά από κατεστραμμένες εγκαταστάσεις για να κρατήσουν σε λειτουργία ελάχιστες υποδομές.
Το Ισραήλ απορρίπτει τις κατηγορίες περί περιορισμών στην παροχή εξοπλισμού και καυσίμων, υποστηρίζοντας ότι συνεχίζει να τροφοδοτεί τη Γάζα με νερό μέσω αγωγών και ότι επιτρέπει τη λειτουργία μονάδων αφαλάτωσης.
Οι διαψεύσεις, όμως, δεν αναιρούν το αποτέλεσμα. Όταν το νερό λιγοστεύει και όσοι το διανέμουν σκοτώνονται, η πραγματικότητα δεν διαμορφώνεται από τις δηλώσεις, αλλά από τις συνέπειες.
Ίσως το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο δεν βρίσκεται μόνο στα γεγονότα, αλλά στον τρόπο που γίνονται αντιληπτά. Όσο η κοινή γνώμη συνηθίζει την επανάληψη παρόμοιων επιθέσεων, όσο οι εικόνες εντάσσονται στην καθημερινότητα χωρίς πραγματικό αντίκτυπο, τόσο η έννοια του «έκτακτου» χάνει το νόημά της. Και τότε, αυτό που κάποτε θα ονομαζόταν έγκλημα, μετατρέπεται απλώς σε μια ακόμα είδηση.
