Για τους Βραζιλιάνους, η πρόσφατη καταδίκη του πρώην προέδρου Ζαιρ Μπολσονάρο για απόπειρα πραξικοπήματος ήταν όχι μόνο μια σημαντική νίκη για τη δημοκρατία αλλά και υπόθεση εθνικής αξιοπρέπειας μετά τις ισχυρές πιέσεις που άσκησε η κυβέρνηση των ΗΠΑ με στόχο την απαλλαγή του πολιτικού της συμμάχου από τις κατηγορίες. Το ενδεχόμενο τώρα, ο ακροδεξιός ηγέτης να πάει σπίτι του με αμνηστία κατεβάζει στους δρόμους της Βραζιλίας εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές σε όλη τη χώρα.
Πριν από λίγες μέρες, ο Μπολσοναρο καταδικάστηκε σε 27 χρόνια φυλάκισης για την προσπάθεια του να αγκιστρωθεί στην εξουσία ακόμα και μετά την εκλογική του ήττα από τον σημερινό πρόεδρο της χώρας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα στα τέλη του 2022.
Την Κυριακή, τεράστια πλήθη κατέλαβαν πλατείες και παραλίες στις μεγαλύτερες πόλεις της χώρας εκφράζοντας την αντίθεση τους στις προσπάθειες της βραζιλιάνικης Δεξιάς να αποφύγει τη φυλάκιση του Μπολσοναρο μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα που, σημειωτέον, περιελάμβανε σχέδιο για τη δολοφονία του Λούλα, του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Ζεράλντο Αλκμίν και ενός μέλους του Ανωτάτου Δικαστηρίου της χώρας.
Ο καλλιτεχνικός κόσμος στην πρώτη γραμμή
Κεντρική θέση στις κινητοποιήσεις είχαν διάσημοι καλλιτέχνες, όπως ο Γκαετάνο Βελόσο, ο Τσίκο Μπάρκε και ο Ζιλμπέρτο Ζιλ, γνωστοί για τους αγώνες τους κατά του βάναυσου δικτατορικού καθεστώτος της περιόδου 1964-1985, ένα καθεστώς που βεβαίως ο Μπολσοναρο δεν παρέλειπε να υμνεί σε κάθε ευκαιρία.
«Ο βραζιλιάνικος λαός εξέλεξε το Λούλα. Και για αυτό η δημοκρατία στη Βραζιλία αντέχει» τόνισε στην ομιλία του στο Ρίο ντε Τζανέιρο, ο 83χρονος σήμερα Βελόσο. Την ώρα που ο ηλικιωμένος μουσικός μαζί με τον Μπάρκε και Ζιλ έπαιζαν μια σειρά κλασικά τους κομμάτια από τα χρόνια της δικτατορίας το πλήθος φώναζε ρυθμικά «Όχι στην Αμνηστία» (Sem Anistia).
«Ζήτω η δημοκρατία! Ζήτω η Βραζιλία» τόνισε στη δική του ομιλία στο Σαλβαδόρ της πολιτείας Μπαία και ο Βάγκνερ Μόουρα, πρωταγωνιστής της τηλεοπτικής σειράς του Netflix, “Narcos”. Ο δημοφιλής ηθοποιός τόνισε ότι η καταδίκη του Μπολσοναρο αποτελεί σημείο καμπής για τη δημοκρατία της χώρας υπογραμμίζοντας την αντίθεση σε σχέση με τις αντιδημοκρατικές μεθοδεύσεις στις ΗΠΑ μετά την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ.
Σθεναρή υπεράσπιση και παρεμβάσεις Τραμπ
Υπενθυμίζεται πως ο Τραμπ υπερασπίστηκε μέχρι τέλους τον πολιτικό του σύμμαχο επιχειρώντας ξεκάθαρα να επηρεάσει την απόφαση της βραζιλιανικής δικαιοσύνης. Εκανε από την πρώτη στιγμή λόγο για “κυνήγι μαγισσών” και πολιτική δίωξη και χαρακτήρισε τον Μπολσοναρο «αθώο για οτιδήποτε άλλο πέρα από το ότι αγωνίστηκε για το λαό». Τον χαρακτήρισε «εξαιρετικό ηγέτη» και «καλό άνθρωπο» και μετά την καταδίκη του εξέφρασε την κατάπληξη και έντονη αποδοκιμασία του για την απόφαση.
Επέκρινε δε το ίδιο το Ανώτατο Δικαστήριο της Βραζιλίας και ιδίως τον δικαστή Αλεξάντρ ντε Μοράες τον οποίο κατηγόρησε για μεροληψία. Λίγο μετά, η αμερικανική κυβέρνηση επέβαλε υψηλούς δασμούς σε μια σειρά βραζιλιάνικες εισαγωγές επικαλούμενη την «επίθεση» που όπως υποστήριξε δέχεται σήμερα η ελευθερία του λόγου στη Βραζιλία.
Οι πιέσεις από τον αμερικανικό Βορρά έδωσαν έτσι έναν έντονα πατριωτικό τόνο στις κινητοποιήσεις. Στο Σάο Πάολο, δεκάδες χιλιάδες συγκεντρώθηκαν έξω από το μουσείο της τέχνης για να υψώσουν πάνω από τα κεφάλια τους μια τεράστια σημαία όπου το σύνθημα “Οχι στην Αμνηστία” υποκαθιστούσε το κλασικό “Τάξη και Πρόοδος”. Στο Μπέλο Οριζόντε, η τραγουδίστρια Φερνάντα Τακάι κατήγγειλε τις «αισχρές» μεθοδεύσεις που αποσκοπούν στην αμνήστευση του Μπολσοναρο στο όνομα της αποκατάστασης της κοινωνικής ειρήνης. «Πρέπει να πάρουμε θέση και να δείξουμε πόσο οργισμένοι είμαστε» τόνισε.
«Δεν θέλουμε μια επανάληψη της αμνηστίας του 1979 που σήμανε ότι κανείς δεν τιμωρήθηκε για τα εγκλήματα του καθεστώτος» σημείωσε και από το Ρίο, ο Τσίκο Μπάρκε. Στην πρωτεύουσα, Μπραζίλια, όπου ο Μπολσονάρο παραμένει σε κατ’ οίκον περιορισμό, αναμένοντας την εκδίκαση των εφέσεων που έχει υποβάλλει, χιλιάδες συγκεντρώθηκαν έξω από το Κογκρέσο και το Ανώτατο Δικαστήριο που στις 8 Ιανουαρίου 2023 κατελήφθησαν από τους οπαδούς του Μπολσονάρο στο απόγειο του πραξικοπήματος.
Ο Μπάρκε απέρριψε την ιδέα ότι η αμνήστευση του ακροδεξιού πρώην προέδρου και των επτά στρατιωτικών που συμμάχησαν μαζί του με στόχο την κατάλυση της δημοκρατίας θα μειώσει τις πολιτικές εντάσεις στη χώρα. «Ηταν οι πραξικοπηματίες εκείνοι που διέπραξαν το έγκλημα. Δεν τους χρωστάμε τίποτα» τόνισε.
Ιστορική δικαίωση για τα θύματα της δικτατορίας
Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της Βραζιλίας που υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι του στρατού καταδικάζονται για πραξικόπημα. Εφόσον πετύχαινε, τo πραξικόπημα του Μπολσονάρο θα οδηγούσε στην έκτη δικτατορία από το 1891 όταν ο στρατάρχης Ντεόντορο ντε Φονσέκα αυτοανακηρύχθηκε σε πρόεδρο διαλύοντας το Κογκρέσο.
Ο Ζιλμπέρτο Καρβάλιο, πρώην υπουργός των κυβερνήσεων Λούλα τονίζει πως η δικαστική απόφαση αποτελεί στιγμή χαράς για τη χώρα. «Όχι εξαιτίας του μίσους ή της δίψας για εκδίκηση αλλά επειδή αντιπροσωπεύει την υπεράσπιση της δημοκρατίας. Οσοι έζησαν τη στρατιωτική δικτατορία και είδαν τα βασανιστήρια και τις δολοφονίες όσων προσπάθησαν να της αντισταθούν, γνωρίζουν για τι πράγμα μιλάω» υπογραμμίζει.
Από την πλευρά του, ο Πάολο Μανσάν, εκπρόσωπος του ισχυρού κινήματος των ακτημόνων της Βραζιλίας (MST) μιλά για την ευκαιρία επανόρθωσης «της μεγάλης αδικίας» που έζησε η χώρα του. «Εχει τεράστια συμβολική σημασία να έχουμε για πρώτη φορά στρατηγούς που καταδικάζονται για απόπειρα πραξικοπήματος» σχολιάζει.
Το Ανώτατο Δικαστήριο της Βραζιλίας έχει προθεσμία 60 ημερών για να εξετάσει τις εφέσεις του Μπολσοναρο και των συνεργών του. Σε άλλες σημαντικές υποθέσεις, το δικαστήριο έχει επισπεύσει τις διαδικασίες εκδίδοντας αποφάσεις ακόμα και σε διάστημα δύο εβδομάδων.
Σύμφωνα πάντως με δημοσιεύματα του βραζιλιανικού Τύπου και εξαιρώντας πάντα την πιθανότητα η αμερικανική κυβέρνηση να κάνει πράξη την απειλή της για «χρήση βίας» προκειμένου να κρατήσει τον Μπολσονάρο έξω από τη φυλακή, το Δικαστήριο αναμένεται να εκδώσει την απόφαση του μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου.
