Εκτός ελέγχου, με σοβαρούς κινδύνους για τη διεθνή ναυτιλία, τείνει να εξελιχθεί η κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα, μετά από σειρά επιθέσεων, με θαλάσσια drones, κατά πλοίων που είτε μεταφέρουν ρωσικά φορτία που υπόκεινται στις κυρώσεις ΕΕ και ΗΠΑ, είτε βρίσκονται στη λίστα του «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας.
Το θέμα αφορά άμεσα την Ελλάδα, λόγω τόσο της εγγύτητας της περιοχής, όσο και της δεσπόζουσας θέσης των εφοπλιστών της στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές, αλλά και ειδικότερα στις μεταφορές ρωσικών ενεργειακών πόρων και άλλων προϊόντων. Να σημειωθεί πως το Ιούλιο, σε πλοίο συμφερόντων του εφοπλιστή, Γιώργου Οικονόμου, είχε γίνει έκρηξη, η οποία είχε αποδοθεί σε … νάρκη. Την ίδια περίοδο είχε γίνει σειρά επιθέσεων σε πλοία, τα οποία είχαν προηγουμένως «πιάσει» σε ρωσικά λιμάνια.
Τώρα, ωστόσο, εκδηλώνεται νέος εντονότερος γύρος επιθέσεων, με την ουκρανική πλευρά μάλιστα να αναλαμβάνει την ευθύνη, και να διαρρέει στα ουκρανικά Μέσα Ενημέρωσης βίντεο από τις επιθέσεις με θαλάσσια drones. Στην τελευταία, πρόσφατη επίθεση χρησιμοποιήθηκαν εκσυγχρονισμένα θαλάσσια drones, «Sea Baby». Τέτοια συμφώνησαν Μητσοτάκης και Ζελένσκι, κατά την πρόσφατη επίσκεψη του δεύτερου στην Αθήνα, να δοθούν στην ελληνική πλευρά.
Ολα αυτά σημειώνονται εν μέσω διεργασιών στο προσκήνιο και το παρασκήνιο για ειρηνευτική συμφωνία Ρωσίας – Ουκρανίας στη βάση του «σχεδίου Τραμπ». Επίσης, σε συνθήκες πολιτικής αναταραχής στο Κίεβο, εξαιτίας των αποκαλύψεων για σοβαρά οικονομικά σκάνδαλα που δείχνουν ευθέως στο προεδρικό μέγαρο. Ηδη, ο Ζελένσκι αναγκάστηκε να «παραιτήσει» τον επικεφαλής του γραφείου του, Αντρέϊ Γερμάκ, ουσιαστικά τον «άτυπο πρόεδρο» της Ουκρανίας, επειδή ερευνάται ως εμπλεκόμενος σε σκάνδαλο υπεξαίρεσης άνω των 100 εκατομμυρίων δολαρίων από πρόσωπα με πολύ στενή σχέση με τον Ζελένσκι.
Μπαράζ επιθέσεων
Το πλέον πρόσφατο περιστατικό είναι με το τάνκερ, Midvolga-2, υπό ρωσική σημαία, το οποίο δέχθηκε επίθεση στη Μαύρη Θάλασσα, περίπου 80 μίλια ανοικτά των ακτών της Τουρκίας. Πρόκειται για την τέταρτη μέσα σε μια εβδομάδα επίθεση σε ρωσικά – ή σχετιζόμενα με τη Ρωσία – πλοία. Τις τελευταίες ημέρες, η Ουκρανία ανέλαβε την ευθύνη για επιθέσεις, στα ανοικτά της Τουρκίας, σε δύο ακόμη δεξαμενόπλοια που έχουν υποστεί κυρώσεις για μεταφορά ρωσικού πετρελαίου.
Προηγουμένως, ένα άλλο δεξαμενόπλοιο κτυπήθηκε στα ανοικτά των ακτών της Σενεγάλης. Κάτι που δείχνει ότι οι επιθέσεις επεκτείνονται και εκτός της Μαύρης Θάλασσας. Στη συνέχεια, δύο μεγάλα πετρελαιοφόρα δέχτηκαν επίθεση στη Μαύρη Θάλασσα. Σύμφωνα με τα διεθνή Μέσα Ενημέρωσης, τον τελευταίο χρόνο έχουν σημειωθεί τουλάχιστον εννέα επιθέσεις σε πλοία που έχουν σχέση με ρωσικά συμφέροντα. Αν και επισήμως δεν έχει αναληφθεί ευθύνη, οι «υποψίες» στρέφονται ευθέως προς την ουκρανική πλευρά και συμμάχους της.
Το τάνκερ, Midvolga-2, με ρωσική σημαία, δέχθηκε επίθεση στη Μαύρη Θάλασσα, περίπου 80 μίλια ανοικτά των ακτών της Τουρκίας. Το δεξαμενόπλοιο έπλεε από τη Ρωσία προς τη Γεωργία και μετέφερε φορτίο ηλιέλαιου. Από το 13μελές πλήρωμα δεν υπήρξαν τραυματισμοί. Το πλοίο συνέχισε προς το λιμάνι της Σινώπης, με δικά του μέσα, χωρίς να ρυμουλκηθεί.
Οι επιθέσεις αυτές γίνονται σε μια χρονική περίοδο, κατά την οποία η ΕΕ και κυρίως χώρες της Βαλτικής έχουν υψώσει θεαματικά τους τόνους ως προς την ανάγκη σκλήρυνσης των μέτρων κατά του «σκιώδους στόλου».
Κλιμάκωση της έντασης
Η επίθεση στο Midvolga-2 είναι μέρος μιας σειράς επιθέσεων σε πλοία που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τον ρωσικό πετρελαϊκό τομέα, σημειώνει το Bloomberg, ενώ τονίζει ότι η αυξανόμενη συχνότητα των επιθέσεων υποδηλώνει την προσπάθεια του Κιέβου να δυσκολέψει τη μεταφορά ρωσικών ενεργειακών πόρων, καθιστώντας τους θαλάσσιους δρόμους … μη προβλέψιμους. Η, δε, Μαύρη Θάλασσα είναι πλέον ζώνη υψηλού κινδύνου.
Μετά την τελευταία επίθεση, η Ρωσία αντέδρασε έντονα, ενώ ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος χαρακτήρισε τις επιθέσεις ως «πειρατεία» της Ουκρανίας, δήλωσε ότι η Μόσχα θα εξετάσει το ενδεχόμενο να απαντήσει με επιθέσεις σε πλοία που ανήκουν σε χώρες, οι οποίες παρέχουν στην Ουκρανία στρατιωτική βοήθεια και τεχνολογίες. Οπως κατά καιρούς έχει αναφερθεί σε Δυτικά ΜΜΕ, τεχνολογίες για τα θαλάσσια drones φέρεται να έχει δώσει στην Ουκρανία η Βρετανία.
«Εάν αυτό συνεχιστεί, θα εξετάσουμε -δεν λέω ότι θα το κάνουμε, αλλά θα εξετάσουμε- αντίποινα κατά των πλοίων των χωρών που βοηθούν την Ουκρανία να διαπράξει αυτές τις πειρατικές πράξεις», είπε. Ανέφερε, ακόμη, ότι ένα πρώτο βήμα αντιποίνων, θα μπορούσε να είναι η επέκταση του εύρους των ρωσικών επιθέσεων κατά υποδομών σε λιμάνια, αλλά και σε πλοία που καταπλέουν σε ουκρανικά λιμάνια. Μια άλλη επιλογή, ανέφερε ο ίδιος, είναι ο πλήρης θαλάσσιος αποκλεισμός της Ουκρανίας. «Η πλέον ριζική επιλογή είναι να αποκοπεί η Ουκρανία από τη θάλασσα, κάτι που θα καθιστούσε την πειρατεία ουσιαστικά αδύνατη», είπε.
Βέβαια, η Ρωσία δεν μπορεί να κάνει έναν τέτοιον αποκλεισμό με τις ναυτικές δυνάμεις της, δεδομένου ότι αυτές έχουν υποστεί σοβαρά πλήγματα, με αποτέλεσμα να έχουν αποχωρήσει από την Κριμαία, και να έχουν μεταφερθεί πιο μακριά, στο πιο ασφαλές λιμάνι του Νοβοροσίσκ. Ωστόσο, υπάρχουν άλλοι τρόποι στρατιωτικά για να γίνει. Κάτι, όμως, που εγκυμονεί κινδύνους αφενός να μην προχωρήσει η ειρηνευτική διαδικασία («σχέδιο Τραμπ», αφετέρου την κλιμάκωση της έντασης με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ.
Προς παγκόσμιο – ναυτιλιακό – πόλεμο;
Κατά το Bloomberg, οι δηλώσεις Πούτιν, οι οποίες αντανακλούν την αυξανόμενη ενόχληση της Μόσχας, δεν αποτελούν απλώς ένα διπλωματικό μήνυμα, αλλά μια προσπάθεια πίεσης στις ασφαλιστικές εταιρείες και στους πλοιοκτήτες διεθνώς. Δύο κλάδοι που ούτως ή άλλως έχουν ανησυχήσει σφόδρα από τις πρόσφατες επιθέσεις.
Τέτοιες δηλώσεις, όμως, υποδηλώνουν τον κίνδυνο μιας πιθανής διεύρυνσης της αντιπαράθεσης πέρα από τη Μαύρη Θάλασσα. Ως εκ τούτου, η αγορά παρακολουθεί στενά εάν η ρητορική της Μόσχας θα σημάνει τη διεύρυνση της ζώνης κινδύνου για το παγκόσμιο εμπόριο και εκτός της Μαύρης Θάλασσας.
Να σημειωθεί ότι στα τέσσερα χρόνια που διαρκεί ο πόλεμος στην Ουκρανία, έχουν γίνει πρωτόγνωρα γεγονότα, όπως σαμποτάζ σε πολιτικές υποδομές (αγωγούς ρωσικού φυσικού αερίου, καταγγελίες Ευρωπαίων για κόψιμο καλωδίων ρεύματος από τη Ρωσία, κ.ο.κ.). Σε αυτά έρχονται να προστεθούν και οι επιθέσεις κατά πολιτικών πλοίων, ανεβάζοντας την ένταση στις διεθνείς μεταφορές στο κόκκινο.
Αναλυτές στον τομέα μεταφορών και ενέργειας, παραπέμποντας και στην περίπτωση της έντασης στην Ερυθρά Θάλασσα, με τις επιθέσεις των Χούθι, σημειώνουν ότι εάν οι επιθέσεις κατά πλοίων που μεταφέρουν ρωσικά προϊόντα πάρουν μόνιμο χαρακτήρα, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμα και σε αλλαγές των δρόμων μεταφορών, με σοβαρές οικονομικές απώλειες για τους μεταφορείς.
Εκτιμούν, επίσης, ότι εάν οι πλοιοκτήτες αποφασίσουν να αποφεύγουν ή να μειώσουν την είσοδο πλοίων τους σε ρωσικά λιμάνια, είναι πολύ πιθανόν να αυξηθεί σημαντικά το κόστος μεταφοράς ρωσικών προϊόντων στις παγκόσμιες αγορές – ιδίως στο πετρέλαιο, τα προϊόντα πετρελαίου και τα γεωργικά προϊόντα.
