Μετά από τη καταστροφική εμφάνιση του Τζο Μπάιντεν στο τηλεοπτικό ντιμπέιτ με τον Ντόναλντ Τραμπ, στις 27 Ιουνίου 2024, το κοινό έγινε μάρτυρας όχι μόνο της προφανούς διανοητικής αστάθειας του τότε προέδρου των ΗΠΑ, αλλά και μιας περίεργης σκηνής με τη σύζυγό του. Η Τζιλ Μπάιντεν άρπαξε το μικρόφωνο από τον σύζυγό της, που είχε χάσει τη ροή της σκέψης του, και με ενθουσιασμό δήλωσε: «Τζο, ήσουν υπέροχος. Απάντησες σε όλες τις ερωτήσεις!» Η προσπάθεια να τον καλύψει φάνηκε περισσότερο και από τα λάθη που είχε κάνει προηγουμένως ο Μπάιντεν. Οι Αμερικανοί κατάλαβαν ότι τους παραπλανούσαν εσκεμμένα.
Τρεις εβδομάδες αργότερα, ο Τζο Μπάιντεν απέσυρε την υποψηφιότητά του υπό την πίεση του κόμματος του, των Δημοκρατικών, και μεγάλων χορηγών του. Το Δημοκρατικό Κόμμα πρότεινε την Κάμαλα Χάρις. Ωστόσο, η εκστρατεία της,που ξεκίνησε ξαφνικά, κατέληξε σε ήττα. Μια ήττα, της οποίας ο αντίκτυπος, σύμφωνα με πάμπολλες κατά εκτιμήσεις, θα κρατήσει για καιρό. Όπως είπε, εξάλλου, ο βασικός σύμβουλος της Χάρις, Ντέιβιντ Πλαφ, «ο Μπάιντεν απλώς εξαπάτησε ολόκληρο το κόμμα μας».
Κατά την ελβετική γερμανόφωνη εφημερίδα, Neue Zürcher Zeitung, η στιγμή της αλήθειας ήρθε πολύ αργά. Εν μέρει εξαιτίας της απροθυμίας των αμερικανικών Μέσων Ενημέρωσης να μιλήσουν έγκαιρα και ανοικτά για τα προβλήματα του Μπάιντεν. Ακόμη και όταν η κατάπτωσή του σε διανοητικό επίπεδο ήταν προφανέστατη, το περιβάλλον του Λευκού Οίκου επέμενε: ο πρόεδρος είναι λειτουργικός, τα προβλήματα υγείας του είναι “φυσιολογικά” λόγω ηλικίας.
«Πολιτμπιουρό» – «Εταιρεία»
Στη διάρκεια της πανδημίας του COVID-19, η προεκλογική εκστρατεία του Μπάιντεν ήταν στον υπερθετικό βαθμό ελεγχόμενη σαν … καραντίνα. Όπως περιγράφεται στο βιβλίο Original Sin των Τζέικ Τάπερ και Άλεξ Τόμσον, ο Μπάιντεν σχεδόν δεν έφευγε από το σπίτι του στο Γουίλμινγκτον του Ντελαγουέρ, ενώ περιβαλλόταν μόνο από την οικογένεια και έμπιστους συνεργάτες του. Οι ανακοινώσεις του, μέσω βίντεο, μοντάρονταν, και οι απαντήσεις σε συνεντεύξεις, σε τουλάχιστον μία περίπτωση του τις υπαγόρευσαν.
Γύρω του οικοδομήθηκε ένας στενός πυρήνας, τον οποίο οι επικριτές του ονόμασαν «Πολιτμπιουρό» («Πολιτικό Γραφείο» – κατά το ανώτατο κομματικό όργανο της Σοβιετικης Ενωσης) ή απλώς «Η Εταιρεία». Σε αυτό συμμετείχαν οι παλαιοί του σύμβουλοι, Μάικ Ντόνιλον, Ανίτα Νταν και Στιβ Ρικεττί, όλοι με δεκαετίες συνεργασίας με τον Μπάιντεν και με άμεσο συμφέρον στη διατήρηση της εξουσίας του. Μετά τη νίκη του στις εκλογές, η ομάδα αυτή κατέλαβε καίριες θέσεις στη δυτική πτέρυγα του Λευκού Οίκου. Πηγή με καλή γνώση της κατάστασης τότε, περιέγραψε τα πράγματα ως εξής: «Η χώρα κυβερνιόταν από πέντε άτομα, και ο Μπάιντεν ήταν στην καλύτερη περίπτωση ένας πρόεδρος του … Διοικητικού Συμβουλίου».
Πρώτη κυρία ή σκιώδης πρόεδρος;
Καθοριστικό ρόλο, σύμφωνα με το Original Sin, έπαιξε η ίδια η πρώτη κυρία. Η Τζιλ Μπάιντεν, εκπαιδευτικός στο επάγγελμα, καλλιέργησε για χρόνια την εικόνα της ιδανικής πολιτικής συζύγου. Η επιρροή της στον πρόεδρο ήταν τόσο μεγάλη, ώστε άτομα που δούλευαν στον Λευκό Οίκο την αποκαλούσαν ως «την πιο ισχυρή πρώτη κυρία στην ιστορία των ΗΠΑ». Σύμφωνα με τους συγγραφείς του βιβλίου, αυτή τον έπεισε να διεκδικήσει δεύτερη θητεία, παρά τις προηγούμενες δηλώσεις του πως θα αρκούνταν στη μία θητεία.
Ήταν επίσης, σύμφωνα με πληροφορίες, η βασική δύναμη πίσω από τις διαψεύσεις σχετιικά με την πραγματικότητα για την υγεία του Μπάιντεν. Έλεγχε ποιος και πότε μπορούσε να μιλήσει με τον πρόεδρο, παρενέβαινε στο επικοινωνιακό επιτελείο του κατηγορώντας το για αποτυχημένες συνεντεύξεις Τύπου, και αντιδρούσε επιθετικά σε κάθε κριτική. Ο στενότερος συνεργάτης της, Άντονι Μπερνάλ, φέρεται να απειλούσε δημοσιογράφους με τη φράση: «Αυτό δεν θα αρέσει στη δρ. Μπάιντεν».
Επιθέσεις αντί για αλήθειες
Όταν οι επιθέσεις των Ρεπουμπλικάνων εντάθηκαν — ιδίως λόγω των σκανδάλων με τον γιο του Μπάιντεν, Χάντερ — η σύζυγός του βγήκε στην πρώτη γραμμή των … χαρακωμάτων, υπερασπιζόμενη την οικογένεια με μέγιστη σκληρότητα. Στην αυτοβιογραφία της ανέφερε: «Θυμάμαι κάθε λεπτομέρεια από όσα έκαναν στους δικούς μου ανθρώπους». Αυτό το ένστικτο προστασίας, αποτέλεσε την κινητήρια δύναμη της δράσης της.
Σύμφωνα με αναλυτές, η Τζιλ Μπάιντεν ουσιαστικά αντικαθιστούσε τον σύζυγό της σε κρίσιμες περιστάσεις. Τον συνόδευε σχεδόν παντού, όπου υπήρχε ο κίνδυνος να συμβεί το … λάθος και μάλιστα δημοσίως. Ενδεικτικά, τον Μάιο του 2025, όταν εμφανίστηκε στην εκπομπή The View, ο Τζο Μπάιντεν δήλωσε πως «σε καμία περίπτωση» δεν είχε διανοητικά προβλήματα κατά την προεδρία του. Ωστόσο, λίγα δευτερόλεπτα αργότερα έχασε ξανά τη ροή της ομιλίας του. Τότε, η Τζιλ παρενέβη άμεσα, επαινώντας τον για την «ακούραστη δουλειά του, μέρα και νύχτα».
Εκρυβαν την ασθένεια;
Σύμφωνα με στοιχεία που έγιναν γνωστά πρόσφατα, ο Μπάιντεν μπορεί να εμφάνιζε συμπτώματα επιθετικής μορφής καρκίνου του προστάτη εδώ και καιρό. Ο προσωπικός γιατρός του, όμως, δεν του έκανε τις προβλεπόμενες εξετάσεις που είναι υποχρεωτικές για ηλικιωμένους ασθενείς. Προβλήματα μνήμης, απώλεια προσανατολισμού, παγωμένη έκφραση προσώπου και σύρσιμο στο βάδισμα είχαν παρατηρηθεί ήδη από το 2022. Παρ’ όλα αυτά, το περιβάλλον του συνέχιζε να παριστάνει ότι όλα είναι φυσιολογικά.
Ακόμα και σήμερα, τα βασικά πρόσωπα του «Πολιτικού Γραφείου Μπάιντεν» επιμένουν: αν δεν υπήρχε η πίεση του κόμματος, ο Μπάιντεν θα είχε νικήσει τον Ντόναλντ Τραμπ. Σε εκδήλωση στο Χάρβαρντ, ο σύμβουλός του, Μάικ Ντόνιλον, δήλωσε: «Το κόμμα τρελάθηκε», υπονοώντας ότι η απομάκρυνση του Μπάιντεν ήταν ένα μοιραίο λάθος των Δημοκρατικών.
Ερευνα για την προεδρία Μπάιντεν
Οι τελευταίες αποκαλύψεις έδωσαν στους Ρεπουμπλικάνους ένα ισχυρό όπλο. Η Επιτροπή Ελέγχου της Βουλής ξεκίνησε επίσημη έρευνα. Ο επικεφαλής της, Ρεπουμπλικανός, Τζέιμς Κόμερ, δήλωσε: «Οι Αμερικανοί αξίζουν να ξέρουν πότε ξεκίνησε η παρακμή, πόσο βαθιά έφτασε και ποιος πραγματικά έπαιρνε αποφάσεις εξ ονόματος του προέδρου».
Στην ακροαματική διαδικασία έχουν κληθεί να καταθέσουν ο προσωπικός γιατρός του Μπάιντεν, πρώην συνεργάτες του στον Λευκό Οίκο, ανάμεσα στους οποίους η προσωπική βοηθός του προέδρου, Άνι Τομασίνι, και ο βασικός σύμβουλος της Τζιλ Μπάιντεν, Άντονι Μπερνάλ. Η λίστα ενδέχεται να εμπλουτιστεί με ηχηρά ονόματα. Οι Ρεπουμπλικάνοι επιμένουν ότι και η ίδια η Τζιλ Μπάιντεν πρέπει να καταθέσει στο Κογκρέσο.
Η ιστορία με το «Πολιτικό Γραφείο» στον Λευκό Οίκο αποτέλεσε πλήγμα όχι μόνο για τον Τζο Μπάιντεν, αλλά και για ολόκληρο το Πολίτευμα της δημοκρατίας στις ΗΠΑ. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν απέκρυψαν την επιδείνωση της υγείας του προέδρου, αλλά και ποιος κυβερνούσε πραγματικά τη χώρα όσο εκείνος έχανε την επαφή του με την πραγματικότητα. Πρόκειται όχι μόνο για κρίση ηθικής στην πολιτική, αλλά και για σύμπτωμα της συστημικής παρακμής της αμερικανικής εξουσίας.
