Βενεζουέλα: Στα νύχια του κλεπτοκρατικού ιμπεριαλισμού

Της Μισέλ Ελνερ*

Άκουσα τη συνέντευξη Τύπου της 3ης Ιανουαρίου με έναν κόμπο στο στομάχι. Ως Βενεζουελανo–αμερικανίδα, με οικογένεια, αναμνήσεις και έναν ζωντανό δεσμό με τη Βενεζουέλα για την οποία μιλούσαν σαν να ήταν ιδιοκτησία, αυτό που άκουσα ήταν απολύτως ξεκάθαρο. Και αυτή η σαφήνεια ήταν ανατριχιαστική.

Ο πρόεδρος είπε, χωρίς περιστροφές, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα «διοικήσουν τη χώρα» μέχρι μια μετάβαση που οι ίδιες θα κρίνουν «ασφαλή» και «συνετή». Μίλησε για τη σύλληψη του αρχηγού του κράτους της Βενεζουέλας, για τη μεταφορά του με αμερικανικό στρατιωτικό σκάφος, για την προσωρινή διοίκηση της Βενεζουέλας και για την είσοδο αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών με σκοπό την «ανασυγκρότηση» του κλάδου. Απέρριψε τις ανησυχίες για τη διεθνή αντίδραση με μια φράση που θα έπρεπε να ανησυχήσει τους πάντες: «Καταλαβαίνουν ότι αυτό είναι το ημισφαίριό μας».

Για τους Βενεζουελάνους, αυτά τα λόγια αντηχούν μια μακρά και οδυνηρή ιστορία.

Ας είμαστε ξεκάθαροι ως προς τους ισχυρισμούς που διατυπώθηκαν. Ο πρόεδρος υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ μπορούν να συλλάβουν έναν εν ενεργεία ξένο πρόεδρο και τη σύζυγό του βάσει του αμερικανικού ποινικού δικαίου. Ότι οι ΗΠΑ μπορούν να διοικήσουν ένα άλλο κυρίαρχο κράτος χωρίς διεθνή εντολή. Ότι το πολιτικό μέλλον της Βενεζουέλας μπορεί να αποφασίζεται από την Ουάσινγκτον. Ότι ο έλεγχος του πετρελαίου και η «ανασυγκρότηση» αποτελούν θεμιτά υποπροϊόντα της επέμβασης. Και ότι όλα αυτά μπορούν να συμβούν χωρίς έγκριση του Κογκρέσου και χωρίς αποδείξεις άμεσης απειλής.

Έχουμε ξανακούσει αυτή τη γλώσσα. Στο Ιράκ, οι Ηνωμένες Πολιτείες υποσχέθηκαν περιορισμένη επέμβαση και προσωρινή διοίκηση, μόνο και μόνο για να επιβάλουν χρόνια κατοχής, να καταλάβουν κρίσιμες υποδομές και να αφήσουν πίσω τους καταστροφή και αστάθεια. Αυτό που παρουσιάστηκε ως «διαχείριση» μετατράπηκε σε επικυριαρχία. Η Βενεζουέλα σήμερα περιγράφεται με ανησυχητικά παρόμοιους όρους. Η «προσωρινή διοίκηση» καταλήγει σε μόνιμη καταστροφή.

Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, τίποτα από όσα περιγράφηκαν σε εκείνη τη συνέντευξη Τύπου δεν είναι νόμιμο. Ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών απαγορεύει την απειλή ή τη χρήση βίας κατά άλλου κράτους και απαγορεύει την παρέμβαση στην πολιτική ανεξαρτησία ενός έθνους. Οι κυρώσεις που αποσκοπούν στον εξαναγκασμό πολιτικών αποτελεσμάτων και προκαλούν πόνο στους αμάχους συνιστούν συλλογική τιμωρία. Η διακήρυξη του «δικαιώματος» να «διοικείς» μια άλλη χώρα είναι η γλώσσα της κατοχής, όσες φορές κι αν αποφεύγεται η λέξη.

Και σύμφωνα με το αμερικανικό δίκαιο, οι ισχυρισμοί είναι εξίσου ανησυχητικοί. Η εξουσία για την κήρυξη πολέμου ανήκει στο Κογκρέσο. Δεν έχει υπάρξει καμία έγκριση, καμία κήρυξη, καμία νόμιμη διαδικασία που να επιτρέπει στην εκτελεστική εξουσία να συλλάβει έναν ξένο αρχηγό κράτους ή να διοικήσει μια χώρα. Το να ονομάζεται αυτό «επιβολή του νόμου» δεν το καθιστά τέτοιο. Η Βενεζουέλα δεν αποτελεί απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν έχει επιτεθεί στις ΗΠΑ ούτε έχει εκδώσει απειλή που να δικαιολογεί τη χρήση βίας βάσει του αμερικανικού ή του διεθνούς δικαίου. Δεν υπάρχει καμία νόμιμη βάση, εσωτερική ή διεθνής, για όσα διακηρύσσονται.

Πέρα όμως από τον νόμο και τα προηγούμενα, υπάρχει η πιο σημαντική πραγματικότητα: το κόστος αυτής της επιθετικότητας το πληρώνουν οι απλοί άνθρωποι στη Βενεζουέλα. Ο πόλεμος, οι κυρώσεις και η στρατιωτική κλιμάκωση δεν πλήττουν όλους το ίδιο. Πλήττουν κυρίως τις γυναίκες, τα παιδιά, τους ηλικιωμένους και τους φτωχούς. Σημαίνουν ελλείψεις σε φάρμακα και τρόφιμα, αποδιοργάνωση των συστημάτων υγείας, αύξηση της μητρικής και βρεφικής θνησιμότητας και το καθημερινό άγχος της επιβίωσης σε μια χώρα που αναγκάζεται να ζει υπό πολιορκία. Σημαίνουν επίσης αποτρέψιμους θανάτους — ανθρώπους που πεθαίνουν όχι από φυσικές καταστροφές ή αναπόφευκτα γεγονότα, αλλά επειδή η πρόσβαση σε περίθαλψη, ηλεκτρισμό, μεταφορές ή φάρμακα έχει σκόπιμα παρεμποδιστεί. Κάθε κλιμάκωση πολλαπλασιάζει την υπάρχουσα βλάβη και αυξάνει την πιθανότητα απώλειας ζωών, θανάτων αμάχων που θα καταγραφούν ως «παράπλευρες απώλειες», παρότι ήταν προβλέψιμοι και αποτρέψιμοι.

Αυτό που καθιστά την κατάσταση ακόμη πιο επικίνδυνη είναι η υπόθεση που τη διαπερνά: ότι οι Βενεζουελάνοι θα παραμείνουν παθητικοί, υπάκουοι και υποταγμένοι απέναντι στην ταπείνωση και τη βία. Αυτή η υπόθεση είναι λανθασμένη. Και όταν καταρρεύσει —όπως αναπόφευκτα θα συμβεί— το τίμημα θα μετρηθεί σε άσκοπη αιματοχυσία. Αυτό είναι που εξαφανίζεται όταν μια χώρα συζητείται ως «μετάβαση» ή «διοικητικό πρόβλημα». Οι άνθρωποι εξαφανίζονται. Οι ζωές μειώνονται σε αποδεκτές απώλειες. Και η βία που ακολουθεί παρουσιάζεται ως ατυχής, αντί ως το προβλέψιμο αποτέλεσμα της αλαζονείας και του εξαναγκασμού.

Το να ακούς έναν πρόεδρο των ΗΠΑ να μιλά για μια χώρα σαν κάτι που πρέπει να διαχειριστεί, να σταθεροποιηθεί και να παραδοθεί όταν «συμπεριφερθεί σωστά», πονάει. Ταπεινώνει. Και εξοργίζει.

Και ναι, η Βενεζουέλα δεν είναι πολιτικά ενωμένη. Δεν είναι. Ποτέ δεν ήταν. Υπάρχουν βαθιές διαιρέσεις — για την κυβέρνηση, την οικονομία, την ηγεσία, το μέλλον. Υπάρχουν άνθρωποι που αυτοπροσδιορίζονται ως τσαβίστας, άνθρωποι έντονα αντιτσαβίστας, άνθρωποι εξαντλημένοι και αποστασιοποιημένοι, και ναι, υπάρχουν και κάποιοι που πανηγυρίζουν, πιστεύοντας ότι αυτό ίσως φέρει επιτέλους αλλαγή.

Αλλά η πολιτική διαίρεση δεν αποτελεί πρόσκληση για εισβολή.

Η Λατινική Αμερική έχει ξαναδεί αυτή τη λογική. Στη Χιλή, η εσωτερική πολιτική διαίρεση χρησιμοποιήθηκε για να δικαιολογηθεί η παρέμβαση των ΗΠΑ, παρουσιασμένη ως απάντηση στη «μη κυβερνησιμότητα», την αστάθεια και τις απειλές για την περιφερειακή τάξη — με κατάληξη όχι τη δημοκρατία, αλλά τη δικτατορία, την καταστολή και δεκαετίες τραύματος.

Στην πραγματικότητα, πολλοί Βενεζουελάνοι που αντιτίθενται στην κυβέρνηση απορρίπτουν κατηγορηματικά αυτή τη στιγμή. Κατανοούν ότι οι βόμβες, οι κυρώσεις και οι «μεταβάσεις» που επιβάλλονται απ’ έξω δεν φέρνουν δημοκρατία· καταστρέφουν τις συνθήκες που την καθιστούν δυνατή.

Αυτή η στιγμή απαιτεί πολιτική ωριμότητα, όχι τεστ καθαρότητας. Μπορείς να αντιτίθεσαι στον Μαδούρο και ταυτόχρονα να αντιτίθεσαι στην αμερικανική επιθετικότητα. Μπορείς να θέλεις αλλαγή και ταυτόχρονα να απορρίπτεις τον ξένο έλεγχο. Μπορείς να είσαι θυμωμένος, απελπισμένος ή ελπιδοφόρος και παρ’ όλα αυτά να λες όχι στο να κυβερνάσαι από άλλη χώρα.

Η Βενεζουέλα είναι μια χώρα όπου κοινοτικά συμβούλια, εργατικές οργανώσεις, συλλογικότητες γειτονιάς και κοινωνικά κινήματα έχουν σφυρηλατηθεί υπό πίεση. Η πολιτική εκπαίδευση δεν ήρθε από think tanks· ήρθε από την επιβίωση. Αυτή τη στιγμή, οι Βενεζουελάνοι δεν κρύβονται. Συσπειρώνονται, γιατί αναγνωρίζουν το μοτίβο. Ξέρουν τι σημαίνει όταν ξένοι ηγέτες αρχίζουν να μιλούν για «μεταβάσεις» και «προσωρινό έλεγχο». Ξέρουν τι συνήθως ακολουθεί. Και αντιδρούν όπως πάντα: μετατρέποντας τον φόβο σε συλλογική δράση.

Αυτή η συνέντευξη Τύπου δεν αφορούσε μόνο τη Βενεζουέλα. Αφορούσε το αν η αυτοκρατορία μπορεί ξανά να πει φωναχτά αυτό που συνήθως ψιθυρίζεται — αν μπορεί να διεκδικεί ανοιχτά το δικαίωμα να κυβερνά άλλες χώρες και να περιμένει από τον κόσμο να το αποδεχθεί αδιάφορα.

Αν αυτό παγιωθεί, το δίδαγμα είναι σκληρό και αδιαμφισβήτητο: η κυριαρχία είναι υπό όρους, οι πόροι είναι εκεί για να αρπάζονται από τις ΗΠΑ και η δημοκρατία υπάρχει μόνο με αυτοκρατορική συναίνεση.

Ως Βενεζουελανή–Αμερικανίδα, απορρίπτω αυτό το δίδαγμα.

Απορρίπτω την ιδέα ότι οι φόροι μου χρηματοδοτούν την ταπείνωση της πατρίδας μου. Απορρίπτω το ψέμα ότι ο πόλεμος και ο εξαναγκασμός αποτελούν πράξεις «φροντίδας» για τον λαό της Βενεζουέλας. Και αρνούμαι να σιωπήσω όσο μια χώρα που αγαπώ αντιμετωπίζεται ως πρώτη ύλη για τα συμφέροντα των ΗΠΑ και όχι ως κοινωνία ανθρώπων που αξίζουν σεβασμό.

Το μέλλον της Βενεζουέλας δεν ανήκει σε αξιωματούχους των ΗΠΑ, σε εταιρικά διοικητικά συμβούλια ή σε οποιονδήποτε πρόεδρο πιστεύει ότι το ημισφαίριο του ανήκει. Ανήκει στους Βενεζουελάνους.

*Η Ελνερ είναι συντονίστρια εκστρατειών για τη Λατινική Αμερική της CODEPINK. Γεννήθηκε στη Βενεζουέλα και είναι κάτοχος πτυχίου στις γλώσσες και τις διεθνείς σχέσεις από το Πανεπιστήμιο La Sorbonne Paris IV, στο Παρίσι. Μετά την αποφοίτησή της εργάστηκε σε διεθνές πρόγραμμα υποτροφιών με γραφεία στο Καράκας και το Παρίσι και στάλθηκε στην Αϊτή, την Κούβα, τη Γκάμπια και άλλες χώρες για την αξιολόγηση και επιλογή υποψηφίων. Στη συνέχεια εργάστηκε σε κοινοτικά προγράμματα στη Βενεζουέλα και υπηρέτησε ως αναλύτρια στις σχέσεις ΗΠΑ–Βενεζουέλας.

Πηγή: counterpunch.org

Πραγματική ενημέρωση στο
mailbox σας. Χωρίς λογοκρισία.

Σχετικά Άρθρα

Ο ανήσυχος Νοέμβρης της Ευρώπης

Απεργίες και διαδηλώσεις από τη Γαλλία έως την Ιταλία, με αιτήματα για μισθούς, στέγη και αντίσταση στους εξοπλισμούς.

Μακρονισμός : Ο βασιλιάς πέθανε, ζήτω ο βασιλιάς!

Η μάχη για τη διαδοχή του Μακρόν φουντώνει. Λε Μερ, Φιλίπ, Ατάλ και Λαγκάρντ αναζητούν το μέλλον του μακρονισμού, χωρίς να αποχωρίζονται τις πολιτικές του.

Γαλλία – μουσικές διαδηλώσεις: Το «κίνημα της φανφάρας»

Στη Γαλλία, ο όρος «κίνημα της φανφάρας» αναφέρεται στην ενσωμάτωση μουσικών συγκροτημάτων στις κοινωνικές και πολιτικές διαδηλώσεις

Εντονος προβληματισμός στο Ιράν για το αύριο της χώρας

Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση αναπτύσσεται στο εσωτερικό του πολιτικού συστήματος του Ιράν από στελέχη που δεν μπορεί να τα χαρακτηρίσει κανείς αντικαθεστωτικά ή περιθωριακά

Ισπανία: Οταν η στεγαστική κρίση γίνεται γενική απεργία

Η γενική απεργία στην Ισπανία φέρνει τη στεγαστική κρίση στο επίκεντρο ενόψει των πρόωρων εκλογών, δοκιμάζει την κυβέρνηση Σάντσεθ και αναδεικνύει τα όρια των προτάσεων της Δεξιάς