Η ομόφωνη απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ισραήλ, υπό την ηγεσία του πρωθυπουργού Βενιαμίν Νετανιάχου, να επεκτείνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Λωρίδα της Γάζας και να αναλάβει τον πλήρη έλεγχο της ανθρωπιστικής βοήθειας, σηματοδοτεί μια ριζική μετατόπιση από τον στόχο της εξουδετέρωσης της Χαμάς προς ένα στρατηγικό σχέδιο πλήρους κατοχής και εθνογεωγραφικής αναδιάταξης.
Το νέο αυτό δόγμα ασφαλείας δεν περιορίζεται σε στρατιωτικά μέσα, εισάγει έναν ανθρωπιστικό εκβιασμό, όπου η πείνα, η δίψα και η καταστροφή βασικών υποδομών λειτουργούν ως εργαλεία αναγκαστικής μετακίνησης πληθυσμών.
Η στρατηγική εκδίωξης
Το σχέδιο Νετανιάχου περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη σταδιακή μετακίνηση του πληθυσμού της Γάζας προς τα νότια, με τη διατύπωση ότι αυτό γίνεται «για την προστασία των αμάχων». Ωστόσο, το περιβάλλον στο οποίο συντελείται αυτή η μετακίνηση – πλήρης κατάρρευση της υγειονομικής υποδομής, αποκλεισμός της βοήθειας, μαζικοί βομβαρδισμοί – δεν αφήνει κανένα περιθώριο για εθελοντισμό· συνιστά συνθήκη αναγκαστικής φυγής.
Η αναβίωση του σχεδίου του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για «εθελοντική αποχώρηση» των Παλαιστινίων από τη Γάζα αποκαλύπτει την πρόθεση δημογραφικής αποστράγγισης του θύλακα, μετατρέποντας την κρίση σε μεθοδευμένο μηχανισμό εκδίωξης.
Η Αίγυπτος έχει καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί νέα εισροή Παλαιστινίων στο έδαφός της, επικαλούμενη λόγους εθνικής ασφάλειας. Η Ιορδανία, που ήδη φιλοξενεί σημαντικό παλαιστινιακό πληθυσμό, διαμηνύει πως μια νέα μετακίνηση προς τα ανατολικά σύνορα θα οδηγήσει σε πολιτική αστάθεια. Στην παρούσα συγκυρία, ο μόνος «χώρος απορρόφησης» φαίνεται να είναι οι περιοχές υπό τουρκική επιρροή στη βόρεια Συρία, όπου η Άγκυρα από τον Δεκέμβριο του 2024 έχει παγιοποιήσει μια de facto φιλοτουρκική (τουλάχιστον) προεδρική διακυβέρνηση, μετά την αστραπιαία πτώση του καθεστώτος Ασαντ.
Η Τουρκία δεν θα παρατηρήσει «απλά»
Η ενδεχόμενη εκδίωξη Παλαιστινίων από τη Γάζα ενδέχεται να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη συγκρότηση ενός ενεργού μουσουλμανικού στρατιωτικού άξονα υπό την ηγεσία της Τουρκίας. Η Άγκυρα ήδη διαθέτει σταθερή παρουσία στη Συρία, επιχειρησιακή συνεργασία με το Κατάρ, οργανικά δίκτυα με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και επιρροή σε σουνιτικούς πληθυσμούς του Ιράκ και της Λιβύης. Μέσω της «υπεράσπισης των Παλαιστινίων», η τουρκική ηγεσία ενδέχεται να επιδιώξει την ενοποίηση ενός άξονα που θα περιλαμβάνει:
- Την ίδια την Τουρκία ως γεωπολιτικό πυλώνα του σουνιτικού Ισλάμ,
- Το Κατάρ ως χρηματοδότη και πολιτικό προστάτη της Χαμάς,
- Πληθυσμούς και δίκτυα σε Συρία, Ιράκ, Λιβύη και Αλγερία, με ιδεολογική συγγένεια,
- Ενδεχομένως ακόμη και το Πακιστάν, σε επίπεδο ρητορικής και πολιτικής αλληλεγγύης.
Η χρήση του παλαιστινιακού ζητήματος ως κέντρου συσπείρωσης ενός στρατηγικού ισλαμικού συνασπισμού δεν αποτελεί νέα τακτική. Ωστόσο, αυτή τη φορά το περιεχόμενο είναι εν δυνάμει βασισμένο περισσότερο στα στρατιωτικά μέσα. Η συστηματική εκδίωξη πληθυσμών, ιδίως υπό την καταγραφή διεθνών ΜΜΕ και αναρτήσεων στα κοινωνικά δίκτυα, θα προσφέρει τον αναγκαίο «ηθικό καταλύτη» για να θεμελιωθεί μια συμμαχία αντι-ισραηλινή, αντιδυτική και ενδεχομένως στρατιωτικά ενεργή.
Η Ανατολική Μεσόγειος πηγή αστάθειας
Η υλοποίηση του ισραηλινού σχεδίου εκδίωξης των Παλαιστινίων απειλεί να μετατρέψει την Ανατολική Μεσόγειο σε έναν ασταθή και πολυεστιακό χώρο σύγκρουσης, με τρία αλληλοεπικαλυπτόμενα μέτωπα:
Νότιο μέτωπο (Σινά – Ερυθρά Θάλασσα): Η Αίγυπτος ενδέχεται να ενισχύσει στρατιωτικά την ερημική ζώνη, ενώ το Ιράν – μέσω Χούθι – θα μπορούσε να κλιμακώσει την πίεση στη ναυσιπλοΐα της Ερυθράς.
Ανατολικό μέτωπο (Συρία – Ιράκ): Η Τουρκία μπορεί να επιτρέψει ή ακόμη και να υποθάλψει στρατολόγηση ισλαμιστών σχηματισμών με ρητό στόχο την επιβολή κόστους στο Ισραήλ.
Θαλάσσιο μέτωπο (Κύπρος – Ανατολική Μεσόγειος): Ενέργειες αποσταθεροποίησης, όπως παραβιάσεις ΑΟΖ και αποστολή UAVs, είναι πιθανές εάν η Τουρκία επιδιώξει να συνδέσει το παλαιστινιακό με την ενεργειακή της στρατηγική.
Το Ισραήλ αυτοκαταστρέφεται
Η στρατηγική του Ισραήλ να μετατρέψει τη Γάζα σε ζώνη ανθρωπιστικής εξάρτησης υπό στρατιωτική κατοχή δεν ενισχύει την ασφάλειά του. Αντίθετα, ενδέχεται να παράγει νέα κύματα βίας, να σφυρηλατήσει συμμαχίες εναντίον του και να αποξενώσει ακόμη και φιλικές κυβερνήσεις που υπόκεινται σε λαϊκές πιέσεις. Η υιοθέτηση του «μοντέλου αποικιακής εθνοκάθαρσης» φέρει ρίσκα που υπερβαίνουν κατά πολύ το στρατιωτικό επίπεδο: αγγίζουν το πεδίο του διεθνούς ποινικού δικαίου, της περιφερειακής ισορροπίας και της ιδεολογικής σύγκρουσης με το Ισλάμ (την Ούμα).
Η σιωπή ή συνενοχή της Δύσης στη νομιμοποίηση μιας εθνοκάθαρσης κατά των Παλαιστινίων, ενδέχεται να ερμηνευθεί από τον μουσουλμανικό κόσμο ως το «έσχατο σημείο», προσφέροντας το ιδεολογικό προκάλυμμα για την έναρξη μιας παγκόσμιας καμπάνιας πολιτικής και στρατιωτικής αντίστασης.
Εάν αυτή η στρατηγική εφαρμοστεί, ο πόλεμος στη Γάζα δεν θα περιοριστεί σε τοπικό επίπεδο. Θα αποτελέσει την αφετηρία για μια νέα εποχή αναμέτρησης μεταξύ του συνασπισμού Δύσης-Ισραήλ και του ισλαμικού κόσμου, θυμίζοντας κάτι από την Ιστορία: Τις ματωμένες εποχές των Σταυροφοριών.
Ζ.Χ.
