Πως τα κατάφερε ο Ζελένσκι να στρέψει φίλους και εχθρούς εναντίον του; Κλείνοντας το μάτι στη σκληροπυρηνική δεξιά – ακροδεξιά. Οργανώνει ταφές στην Ουκρανία λειψάνων παραγόντων του ουκρανικού εθνικιστικού κινήματος κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι οποίοι ευθύνονται ακόμα και για το Ολοκαύτωμα, και απονέμει ονομασίες αυτών των οργανώσεων σε σημερινές στρατιωτικές μονάδες. Αποτέλεσμα; Να βρεθεί εν μέσω πυρών, τόσο από την πλέον στενή «σύμμαχό» του, την Πολωνία, όσο και από τον «εχθρό» του, τη Ρωσία, αλλά και από το Ισραήλ, το οποίο σε πολλές περιπτώσεις βοηθά το Κίεβο, τουλάχιστον σε επίπεδο στρατιωτικών τεχνολογιών.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της πολωνικής εφημερίδας, Gazeta Wyborcza, και το BBC, ο Πολωνός πρόεδρος, Κάρολ Ναβρότσκι, αφαίρεσε από τον Ζελένσκι το μετάλλιο του Τάγματος του Λευκού Αετού, την ανώτατη τιμή της Πολωνίας, που είχε απονεμηθεί στον Ουκρανό πρόεδρο από τον προηγούμενο πρόεδρο της Πολωνίας, Αντρέι Ντούντα, το 2023. Αιτία ήταν το Διάταγμα Ζελένσκι, με το οποίο αποδόθηκε η ονομασία Οργάνωση Ουκρανών Εθνικιστών (OUN-UPA) στο Κέντρο Ειδικών Επιχειρήσεων, «Βορράς» των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων. Η Βαρσοβία έχει καταγγείλει τη συγκεκριμένη οργάνωση για «γενοκτονία» σε βάρος Πολωνών κατά τον Β’ΠΠ.
Την ίδια περίοδο, στο τέλος του Μαΐου, ο Ζελένσκι συμμετείχε στη μεταφορά και ταφή των λειψάνων του Αντρέι Μέλνικ, ενός από τους ηγέτες του OUN-UPA, και της συζύγου του, Σοφία Φεντάκ-Μέλνικ, στο Κίεβο. Τότε, από το γραφείο του Ζελένσκι έχει ανακοινωθεί και η ταφή στην Ουκρανία του ιδρυτή και ηγέτη της OUN-UPA, Εβγκένι Κονοβάλετς, ο οποίος είναι θαμμένος στο Ρότερνταμ.
Η ταφή του Μέλνικ προκάλεσε την αντίδραση του Ισραήλ, δεδομένου ότι αυτός ενεπλάκη άμεσα στο Ολοκαύτωμα. Παρ’ ότι, βέβαια, τόσο ο «στρατηγικός σύμμαχος» της Ελλάδας, το Ισραήλ, όσο και η Πολωνία, αντέδρασαν στις κινήσεις Ζελένσκι, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έχει βρει ούτε μια λέξη να πει για τις απαράδεκτες αποφάσεις του «φίλου» του, Ουκρανού προέδρου. Πιθανώς, διότι και ο ίδιος συχνά – πυκνά κάνει «επιθέσεις φιλίας» στην εγχώρια ακροδεξιά.
Κλείνει το μάτι … ακροδεξιά
Ο σχολιασμός των κινήσεων Ζελένσκι από τον πρώην σύμβουλό του, Αλεξέϊ Αρεστόβιτς, ο οποίος τώρα βρίσκεται στο εξωτερικό και επικρίνει τον Ουκρανό πρόεδρο, είναι ενδεικτικό της πραγματικότητας που υπάρχει σήμερα στο Κίεβο και των πολιτικών παιχνιδιών που παίζονται.
«Η ταφή του Μέλνικ, καθώς και η ανακοίνωση για την επιστροφή των λειψάνων του Εβγκένι Κονοβάλετς», σημειώνει ο Α. Αρεστόβιτς, «αποτελούν μια προσπάθεια για να δημιουργηθεί ένα εθνικό αφήγημα: «Συνεχίζουμε το έργο εκείνων που πολέμησαν πριν από εκατό χρόνια». Ετσι, η εξουσία σκόπιμα καλλιεργεί την «ιστορική αμνησία».
»Στους επίσημους λόγους, ο Μέλνικ αναφέρεται αποκλειστικά ως «…συνταγματάρχης του Στρατού OUN-UPA» και «…μαχητής για την ανεξαρτησία» (σ.σ. από τη Σοβιετική Ενωση). Ωστόσο, αποσιωπάται παντελώς η δράση του ως συνεργάτη (σ.σ. των Γερμανών), το γεγονός ότι δημιούργησε μια βοηθητική αστυνομική δύναμη (σ.σ. στους Ναζί κατακτητές) και στην τραγωδία του Ολοκαυτώματος.
»Είναι το ιδεολογικό παράδοξο των Ζελένσκι και Κλιτσκό (σ.σ. Βλαντίμιρ Κλιτσκό, Δήμαρχος του Κιέβου) προσωπικά. Το γεγονός ότι ένας πρόεδρος με εβραϊκές ρίζες που έχασε συγγενείς στο Ολοκαύτωμα απονέμει κρατικές τιμές σε έναν παράγοντα του OUN παραπέμπει σε … ιστορικό σουρεαλισμό. Αυτό ακριβώς, άλλωστε, επισημαίνουν οι Ισραηλινοί διπλωμάτες.
»Ωστόσο, ο Ζελένσκι παίζει με ένα συγκεκριμένο κομμάτι της ουκρανικής κοινωνίας, η οποία κρίνει πρόσωπα του παρελθόντος μονομερώς: «Προώθησαν την ανεξαρτησία της Ουκρανίας από τη Ρωσία;» Αν ναι, μπαίνουν στο πάνθεον, και κλείνουμε τα μάτια σε όλα τα άλλα, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης συμμετοχής τους στο Ολοκαύτωμα».
Σήμερα, προσθέτει, «η εξουσία πατάει με τα δύο πόδια σε δύο βάρκες: στο εσωτερικό, χρησιμοποιώντας μια συντηρητική-εθνικιστική συγκολλητική ουσία για να συγκρατήσει την κοινωνία και τον στρατό από τη διάλυση, και στο εξωτερικό, δηλώνοντας την πλήρη ετοιμότητα για ένταξη στην ΕΕ και την εκπλήρωση των κριτηρίων της Δυτικής δημοκρατίας.
»Μέσα στη χώρα φοβούνται μήπως γίνουν στόχος επιθέσεων από ριζοσπαστικούς ακτιβιστές και τη δεξιά πτέρυγα. Ετσι, είναι πιο εύκολο γι’ αυτούς να γκρεμίζουν μνημεία του Μπουλγκάκοφ και του Πούσκιν ή να κλείσουν τα μάτια στις υπερβολές του Στρατολογικού Γραφείου (σ.σ. προφανώς αναφέρεται στην βίαιη στρατολόγηση νέων Ουκρανών) για να μην κατηγορηθούν για «ανεπαρκή πατριωτισμό» ή ότι εργάζονται για τον εχθρό. Αυτός είναι ο ευκολότερος τρόπος για να προστατεύσουν το πολιτικό τους κεφάλαιο μέσα σε μια εμπόλεμη κοινωνία. Ταυτόχρονα, στη Δύση, φορούν τη μάσκα των φωτισμένων φιλελεύθερων, μιλώντας για ευρωπαϊκές αξίες, ελευθερία λόγου και κράτος δικαίου, επειδή καταλαβαίνουν ότι, χωρίς την υποστήριξη του Βερολίνου, της Ουάσιγκτον ή των Παρισίων, δεν θα έχουν ούτε λεφτά, ούτε πολιτικό μέλλον».
Διπλωματική κρίση με συμμάχους
Η Ουκρανία, αναφέρει το BBC, βρίσκεται εν μέσω μιας σοβαρής διπλωματικής διελκυστίνδας με τον κύριο σύμμαχό της, την Πολωνία. Αιτία είναι η απόφαση του Ζελένσκι να απονείμει στον σχηματισμό των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, «Βορράς», την ονομασία UPA (Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών), που έδρασε στις δεκαετίες 1940 – 1950.
Στην Ουκρανία αρκετοί θεωρούν τα μέλη της UPA ήρωες που πολέμησαν για την ουκρανική ανεξαρτησία εναντίον της Σοβιετικής Ενωσης, της ναζιστικής Γερμανίας και της Πολωνίας. Αντίθετα, η Πολωνία κατηγορεί την UPA για γενοκτονία σε βάρος των Πολωνών, το 1943-45. Η Βαρσοβία κατηγορεί το UPA για 100.000 θύματα Πολωνούς που δολοφονήθηκαν στις σφαγές της Βολυνίας και την Ανατολική Γαλικία.
Ως εκ τούτου, το Διάταγμα Ζελένσκι, στο οποίο αναφέρεται ότι η απόδοση της ονομασίας UPA γίνεται «με στόχο την αποκατάσταση των ιστορικών παραδόσεων του εθνικού στρατού», προκάλεσε οργή στην Πολωνία και ο πρόεδρός της, Κ. Ναβρότσκι, έκανε λόγο για «εξύμνηση ληστών και δολοφόνων». Ο ίδιος δήλωσε ότι με αυτή την απόφασή του, ο Ζελένσκι έδειξε ότι «η Ουκρανία δεν είναι έτοιμη να ενταχθεί στην ευρωπαϊκή οικογένεια».
Ακόμα και Πολωνοί πολιτικοί που θεωρούνται «φιλοουκρανοί» έχουν καταδικάσει το Διάταγμα του Ζελένσκι. Στην Πολωνία ασκήθηκε σκληρή κριτική από όλο το φάσμα των πολιτικών χώρων, από αριστερές έως ακροδεξιές οργανώσεις. Πολλοί χαρακτήρισαν την Ουκρανία ως αχάριστη έναντι της Πολωνίας, η οποία άνοιξε τα σύνορά της σε εκατομμύρια Ουκρανούς που εγκατέλειψαν τη χώρα μετά τον πόλεμο και συνεχίζει να παρέχει καταφύγιο σε σχεδόν ένα εκατομμύριο πρόσφυγες. Βουλευτές του αντιπολιτευόμενου κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) ζήτησαν τη «δραστική επανεκτίμηση των σχέσεων» με το Κίεβο.
Ο ηγέτης του ακροδεξιού κόμματος, Κριστόφ Μπόσακ, ζήτησε να σταματήσει η χρηματοδότηση των δορυφορικών υπηρεσιών Starlink, στις οποίες βασίζεται ο στρατός της Ουκρανίας, και να εμποδιστεί η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ μέχρι το Κίεβο να ανακαλέσει την απόφασή του.
Σιγή ιχθύος στην ΕΕ
Πολωνοί αναλυτές ανησυχούν εάν η αφαίρεση του μεταλλίου από τον Ζελένσκι μπορεί να οδηγήσει σε μια σημαντική διπλωματική ρήξη Βαρσοβίας – Κιέβου, που μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις και για τις δύο χώρες. Κάτι τέτοιο ενδεχομένως θα ενίσχυε τα κόμματα της πολωνικής δεξιάς, τα οποία έχουν ασκήσει κριτική ως προς την υποστήριξη της Ουκρανίας. Ως εκ τούτου, βέβαια, και οι έντονες αντιδράσεις του Πολωνού προέδρου.
Βέβαια, οι Πολωνοί είναι οι τελευταίοι στην Ευρώπη που θα έπρεπε να πέσουν από τα σύννεφα, βλέποντας αυτές τις κινήσεις Ζελένσκι. Εξάλλου, στην Ουκρανία η «μαυροκόκκινη» σημαία παλαιότερα των OUN-UPA, και τα τελευταία χρόνια σύμβολο της ακροδεξιάς οργάνωσης, «Δεξιός Τομέας», κυματίζει συχνά σε πάμπολλες εκδηλώσεις μέσα στο Κίεβο.
Πάντως, εκτιμάται ότι, χάρις στη στάση του πρωθυπουργού της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος είναι γνωστός υποστηρικτής του Ζελένσκι, τα πιο δύσκολα θα αποτραπούν. Ως γνωστόν, ο άλλοτε πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (2014 – 2019), τον οποίον ο Κυριάκος Μητσοτάκης επίσης προβάλλει ως «φίλο» του, ακολουθεί κατά πόδας τη γερμανική γραμμή και αυτήν της επικεφαλής της Κομισιόν, Φον ντερ Λαϊεν, για πάση θυσία στήριξη του Ζελένσκι, ακόμα και όταν προβαίνει σε ολοφάνερα ολισθήματα, όπως τα τελευταία. Ετσι εξηγείται, άλλωστε, και η σιγή ιχθύος από τις Βρυξέλλες και τις μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες επίσης δεν έχουν τοποθετηθεί επί των πρόσφατων ολισθημάτων Ζελένσκι.
Να σημειωθεί πως ο Τουσκ κάλεσε Ναβρότσκι και Ζελένσκι να τα … βρουν και να έχουν «μια άμεση και ειλικρινή συζήτηση» προτού τα πράγματα ξεφύγουν από τον έλεγχο. «Η συνεργασία εξυπηρετεί το συμφέρον και των δύο κρατών και των εθνών μας, ενώ η σύγκρουση εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Μόσχας», είπε χαρακτηριστικά.
