Του Ζαφείρη Χατζηδήμου
Η μάχη για την προεδρία των ΗΠΑ το 2024 είναι ίσως η πιο πολωμένη και αβέβαιη των τελευταίων δεκαετιών, καθώς δύο αντίθετες φιγούρες, ο Ντόναλντ Τραμπ και η Κάμαλα Χάρις, προσπαθούν να κατακτήσουν την εμπιστοσύνη ενός έθνους βαθιά διχασμένου. Οι δημοσκοπήσεις και οι πολιτικοί αναλυτές προβλέπουν έναν εκλογικό αγώνα μέχρι την τελευταία ψήφο. Η οικονομία, η κοινωνική δικαιοσύνη και η εθνική ασφάλεια βρίσκονται στο επίκεντρο, αλλά η καχυποψία, η ένταση και τα νομικά ζητήματα κάνουν αυτή την εκλογή απρόβλεπτη και καθοριστική για το μέλλον της χώρας.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η Χάρις διατηρεί ένα μικρό εθνικό προβάδισμα έναντι του Τραμπ, ωστόσο αυτό από μόνο του δεν αποτελεί εγγύηση για νίκη. Στο σύστημα του εκλογικού κολεγίου, το οποίο καθορίζει τον νικητή με βάση τις πολιτείες και όχι το εθνικό ποσοστό, η μάχη επικεντρώνεται σε λίγες αμφιταλαντευόμενες πολιτείες που έχουν αποδειχθεί καθοριστικές σε προηγούμενες εκλογές
Πιο συγκεκριμένα, οι πολιτείες-κλειδιά, όπως η Πενσυλβάνια, το Ουισκόνσιν, η Τζόρτζια και η Αριζόνα, παραμένουν εξαιρετικά αμφίρροπες σε ότι αφορά την πρόβλεψη. Εδώ, η Χάρις έχει μικρό προβάδισμα, ειδικά στις δυτικές πολιτείες, όπως η Αριζόνα, και το Μίσιγκαν. Από την άλλη, ο Τραμπ συγκεντρώνει σημαντική υποστήριξη στη Φλόριντα και στη Βόρεια Καρολίνα, πολιτείες όπου οι ψηφοφόροι φαίνονται να στρέφονται προς τους Ρεπουμπλικάνους με βάση την ατζέντα του Τραμπ για την οικονομία και την ασφάλεια.
Στρατηγικές των Υποψηφίων
Η στρατηγική του Τραμπ επικεντρώνεται στο να αναδείξει τα επιτεύγματά του κατά τη διάρκεια της θητείας του και να υπογραμμίσει ότι οι Ρεπουμπλικάνοι μπορούν να φέρουν οικονομική σταθερότητα και μείωση του πληθωρισμού, ενώ προσεγγίζει το ζήτημα της ασφάλειας στα σύνορα με έντονη ρητορική κατά της μετανάστευσης. Παράλληλα, προσελκύει τους ψηφοφόρους με ένα σχέδιο φοροαπαλλαγών και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της στρατιωτικής ισχύος των ΗΠΑ.
Η Χάρις, από την πλευρά της, προσπαθεί να επεκτείνει τη βάση ψηφοφόρων των Δημοκρατικών, εστιάζοντας σε κοινωνικά θέματα που κινητοποιούν κυρίως τις μειονότητες, τις γυναίκες και τους νέους ψηφοφόρους. Θέματα όπως το δικαίωμα στην άμβλωση και τα δικαιώματα της LGBTQ+ κοινότητας βρίσκονται στο επίκεντρο της εκστρατείας της. Παράλληλα, επικεντρώνεται στις ανησυχίες για την κλιματική αλλαγή, την ενίσχυση της δημόσιας υγείας και την καταπολέμηση των ανισοτήτων.
Ακολουθεί η ερμηνεία των τάσεων των αναποφάσιστων ψηφοφόρων για κάθε πολιτεία:
Φλόριντα: Η Φλόριντα δείχνει μείωση στους αναποφάσιστους, από 8% σε 5% τις τελευταίες εβδομάδες. Η πτώση αυτή δείχνει ότι οι ψηφοφόροι καταλήγουν σε υποψήφιο, ενδεχομένως λόγω της ισχυρής εκστρατείας του Τραμπ, δεδομένης της παράδοσης της πολιτείας να κλίνει προς τους Ρεπουμπλικάνους στις πρόσφατες εκλογές.
Πενσυλβάνια: Στην Πενσυλβάνια, η μείωση από 9% σε 6% των αναποφάσιστων υποδεικνύει ότι η Χάρις φαίνεται να κερδίζει μερίδιο των αναποφάσιστων, λόγω του ενδιαφέροντος σε κοινωνικά θέματα που αντηχούν στη βάση της.
Ουισκόνσιν: Το ποσοστό αναποφάσιστων στο Ουισκόνσιν παραμένει σχετικά σταθερό τις τελευταίες εβδομάδες, πέφτοντας από 7% σε 5%. Το μικρότερο περιθώριο αναποφάσιστων υποδεικνύει ότι οι εκστρατείες εδώ έχουν καταφέρει να επικεντρωθούν σε συγκεκριμένα ζητήματα, κλείνοντας την αβεβαιότητα νωρίς.
Μίσιγκαν: Στο Μίσιγκαν, το ποσοστό αναποφάσιστων μειώθηκε από 10% σε 7%, πιθανώς λόγω της ισχυρής ρητορικής της Χάρις για την οικονομία και την περιβαλλοντική πολιτική, η οποία είναι ευαισθησία πολλών Μιτσιγκανέζων ψηφοφόρων.
Αριζόνα: Η Αριζόνα σημείωσε μια σταθερή μείωση των αναποφάσιστων, από 6% σε 4%, καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι προσελκύουν υποστήριξη σε θέματα ασφάλειας και μετανάστευσης, τα οποία επηρεάζουν ιδιαίτερα τους ψηφοφόρους εδώ.
Βόρεια Καρολίνα: Η Βόρεια Καρολίνα διατηρεί μια πιο σταθερή τάση στους αναποφάσιστους, από 8% σε 6%. Το γεγονός ότι διατηρεί υψηλό ποσοστό αναποφάσιστων δείχνει ότι οι πολίτες περιμένουν μέχρι την τελευταία στιγμή για να καταλήξουν σε απόφαση.
Τζόρτζια: Οι αναποφάσιστοι ψηφοφόροι στην Τζόρτζια μειώθηκαν από 9% σε 6%, πράγμα που δείχνει μια μεταστροφή προς τους Δημοκρατικούς λόγω της αυξημένης σημασίας σε ζητήματα όπως η κοινωνική δικαιοσύνη και τα δικαιώματα μειονοτήτων.
Εκτιμήσεις και Προβλέψεις των Ειδικών
Οι ειδικοί εκλογολόγοι προβλέπουν ότι η έκβαση της εκλογικής αναμέτρησης εξαρτάται από τις αμφιταλαντευόμενες πολιτείες, όπου κανένας από τους υποψήφιους δεν φαίνεται να έχει σταθερό προβάδισμα. Στην Πενσυλβάνια και στο Ουισκόνσιν, οι διαφορές μεταξύ των δύο είναι εξαιρετικά μικρές και οι δημοσκοπήσεις κατατάσσουν αυτές τις πολιτείες στα λεγόμενα «toss-ups», δηλαδή πολιτείες όπου το αποτέλεσμα είναι πολύ αβέβαιο. Επιπλέον, το γεγονός ότι οι ψηφοφόροι είναι σε μεγάλο βαθμό διχασμένοι αυξάνει την πιθανότητα ότι θα χρειαστεί επανακαταμέτρηση σε ορισμένες πολιτείες, ειδικά αν η διαφορά ψήφων είναι μικρή.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι σε εκλογές όπως αυτές, ο ρόλος των ανεξάρτητων ψηφοφόρων και η συμμετοχή των νέων αναμένεται να είναι καθοριστικός. Το δημογραφικό αυτό έχει αποδειχθεί ευμετάβλητο στις πρόσφατες εκλογές, και παράγοντες όπως η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η διασφάλιση των δικαιωμάτων των μειονοτήτων θεωρείται πως μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην έκβασή τους.
Πλήρης αβεβαιότητα
Όπως διαβάσατε, ακόμη και οι ειδικοί σηκώνουν τα χέρια ψηλά, απλά περιμένοντας. Ξεκαθαρίζοντας με τον πιο επιστημονικό και βέβαιο τρόπο πως η εκλογική αναμέτρηση στις ΗΠΑ παραμένει αβέβαιη και ιδιαίτερα κρίσιμη.
Η στρατηγική και των δύο υποψηφίων επικεντρώνεται στη συσπείρωση της βάσης τους, αλλά και στην προσέγγιση των κεντρώων ψηφοφόρων που θα μπορούσαν να κρίνουν το αποτέλεσμα.
Οι αναλυτές προειδοποιούν πως ίσως να δούμε μια εκλογή που θα διαρκέσει παραπάνω από μία ημέρα για να ολοκληρωθεί, με τα αποτελέσματα να διαμορφώνονται από τις πολιτείες που παραδοσιακά καθορίζουν τον νικητή του εκλεκτορικού κολεγίου.
Ως αναμέτρηση γεμάτη ένταση και αβεβαιότητα, οι επικείμενες εκλογές στις ΗΠΑ θα δοκιμάσουν τις αντοχές του αμερικανικού πολιτικού σκηνικού, αλλά και την εμπιστοσύνη των πολιτών στο σύστημα. Η ελπίδα και η ανασφάλεια συνυπάρχουν, καθώς οι πολίτες καλούνται να επιλέξουν μεταξύ δύο διαφορετικών οραμάτων για την Αμερική: την αμφισβήτηση του κατεστημένου από τον Τραμπ και τη σταθερότητα που υπόσχεται η Χάρις. Σε αυτή την κρίσιμη στιγμή, κάθε ψήφος μπορεί να επηρεάσει το μέλλον της χώρας, διαμορφώνοντας τη στάση των ΗΠΑ απέναντι σε καίρια θέματα όπως η οικονομική ανθεκτικότητα, η εξωτερική πολιτική, η κλιματική αλλαγή και η κοινωνική δικαιοσύνη. Το αποτέλεσμα αυτών των εκλογών αναμένεται ότι δεν θα καθορίσει μόνο την πορεία των ΗΠΑ για τα επόμενα χρόνια, αλλά και αυτή ολόκληρου του κόσμου, στην πιο κρίσιμη ίσως φάση της ιστορίας του μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Πως λειτουργεί το εκλογικό σύστημα των ΗΠΑ
Το εκλογικό σύστημα των ΗΠΑ βασίζεται στο Εκλεκτορικό Κολέγιο που δημιουργήθηκε το 1787 ως συμβιβασμός μεταξύ της άμεσης λαϊκής ψήφου και του ρόλου του Κογκρέσου στην εκλογή του Προέδρου. Σύμφωνα με το σύστημα αυτό, οι πολίτες ψηφίζουν για εκλέκτορες, οι οποίοι είναι δεσμευμένοι να ψηφίσουν τον υποψήφιο που κερδίζει στην πολιτεία τους. Οι περισσότερες πολιτείες ακολουθούν το σύστημα «ο νικητής τα παίρνει όλα», δίνοντας όλους τους εκλέκτορες στον νικητή της πλειοψηφίας.
Οι εκλέκτορες κατανέμονται με βάση τους εκπροσώπους κάθε πολιτείας στο Κογκρέσο (Βουλή και Γερουσία), με αποτέλεσμα οι μεγαλύτερες πολιτείες να έχουν περισσότερους εκλέκτορες και άρα περισσότερη βαρύτητα. Στην πράξη, οι ψήφοι μερικών πολιτειών μπορούν να καθορίσουν τον νικητή, ακόμη και αν ο ένας υποψήφιος δεν έχει την πλειοψηφία των ψήφων σε εθνικό επίπεδο. Το 2016 και το 2000, για παράδειγμα, οι υποψήφιοι που συγκέντρωσαν τη λαϊκή ψήφο δεν κέρδισαν το Εκλεκτορικό Κολέγιο, γεγονός που προκάλεσε έντονη συζήτηση για το σύστημα αυτό.
Το σύστημα ενισχύει τη σημασία των λεγόμενων πολιτειών-κλειδιών (swing states), που αλλάζουν συχνά πολιτική προτίμηση και μπορούν να κρίνουν το αποτέλεσμα. Με αυτόν τον τρόπο, οι υποψήφιοι επικεντρώνονται σε αυτές τις πολιτείες για να εξασφαλίσουν τους εκλέκτορές τους. Το σύστημα αποτελεί συχνά αντικείμενο κριτικής, καθώς θεωρείται ότι μειώνει την αξία της ψήφου σε πολιτείες που είναι σταθερά Δημοκρατικές ή Ρεπουμπλικανικές και δεν αλλάζουν εύκολα τάση.
