Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέλεξε την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για ακόμα πέντε χρόνια ως πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με αρκετά μεγάλη πλειοψηφία, σε μια προσπάθεια να βγάλει εκτός παιχνιδιού την ακροδεξιά που επιθυμούσε να κάνει τη δική της «κατάληψη» στις ευρωπαϊκές αρχές και θεσμούς.
Η φον ντερ Λάιεν, που προέρχεται από το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, κέρδισε 401 ψήφους σε μυστική ψηφοφορία, πολύ πάνω από τις 360 ψήφους που χρειαζόταν για να εκλεγεί.
Ετσι, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα περάσει τα επόμενα πέντε χρόνια ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ωστόσο, η έγκριση των ηγετών της ΕΕ και των ευρωβουλευτών είναι μόνο η αρχή. Τώρα πρέπει να αρχίσει ενώσει τα κομμάτια ενός ένα παζλ τόσο περίπλοκου που θα κάνει την ένωση του «άσπρου πάζλ» να φαίνεται παιχνίδι.
Η φον ντερ Λάιεν πρέπει τώρα να συγκροτήσει την ομάδα των επιτρόπων της.
Οι κινήσεις που θα κάνει τις επόμενες εβδομάδες θα καθορίσουν πώς η ΕΕ θα υπερασπιστεί την εσωτερική αγορά ενάντια στους μεγάλους εταιρικούς γίγαντες, πώς το θα ενισχύσει τη βιομηχανία άμυνας εν όψει μιας πιθανής δεύτερης προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ και πώς θα εξασφαλίσει ότι η ΕΕ θα έχει γίνει κλιματικά ουδέτερη έως το 2050.
Θεωρητικά, οι κανόνες είναι απλοί.
Κάθε χώρα λαμβάνει έναν επίτροπο.Η φον ντερ Λάιεν για παράδειγμα θεωρείται η επιλογή της Γερμανίας και η Κάγια Κάλλας, που υποστηρίζεται από τους ηγέτες της ΕΕ για να γίνει η επόμενη επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής, θα είναι η εκπρόσωπος της Εσθονίας.
Σε συνέντευξη Τύπου μετά την ψηφοφορία της Πέμπτης, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι θα ζητήσει από τους εθνικούς ηγέτες «τις επόμενες εβδομάδες» να υποδείξουν έναν άνδρα και μια γυναίκα, εκτός όταν υπάρχει εν ενεργεία επίτροπος που παραμένει. Στη συνέχεια, θα περάσει από αξιολόγηση τους υποψηφίους από τα μέσα Αυγούστου.
Είναι στη συνέχεια στη διακριτική της ευχέρεια να μοιράσει τα χαρτοφυλάκια μεταξύ των διαφόρων επιτρόπων.
Στην πράξη όμως, πρόκειται για πραγματικό χάος, καθώς πρέπει να λάβει υπόψη την ισορροπία μεταξύ φύλων, την πολιτική αλλά και την γεωγραφική ισορροπία. Παράλληλα, οι ηγέτες θα διαπραγματευτούν επίσης για τα χαρτοφυλάκια, ελπίζοντας να εξασφαλίσουν μια ισχυρότερη θέση για τη χώρα τους.
Οι περισσότερες από αυτές τις συζητήσεις θα πραγματοποιηθούν κατ’ ιδίαν, αλλά η Ιταλίδα Πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, για παράδειγμα, έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι αναμένει πως: «η Ιταλία θα αναγνωριστεί για τον ρόλο που της αξίζει σε όρους χαρτοφυλακίων. Όταν σχηματιστεί η Επιτροπή».
Ο αριθμός μετράει
Υπάρχει όμως και ένας δεινόσαυρος στο δωμάτιο: πολλές χώρες της ΕΕ είναι ενοχλημένες με τον τρόπο που η φον ντερ Λάιεν διαχειρίστηκε τις υποθέσεις της στην πρώτη της θητεία. Η πρώην Γερμανίδα υπουργός Άμυνας και ο επικεφαλής του επιτελείου της, Μπγιορν Ζέιμπερτ, συχνά κατηγορούνται ότι υπερέβησαν τα όρια τους, αποκλείοντας τις κυβερνήσεις της ΕΕ και τους επιτρόπους από τις αποφάσεις τους και συνεργάζονται μόνο με μια μικρή ομάδα συμβούλων. Ο συγκεντρωτισμός της μπορεί να διευκολύνει την ίδια, αλλά αυτό κάνει «τη ζωή κόλαση» σε αρκετές ηγεσίες των χωρών-μελών.
Ποιος θα περίμενε άραγε πως η κύπρια Επίτροπος υγείας Στέλλα Κυριακίδη ή η εσθονή Επίτροπος ενέργειας Κάντρι Σίμσον θα παίξουν τόσο σημαντικό ρόλο, μέχρι να ξεσπάσει η πανδημία και ο πόλεμος της Ρωσίας με την Ουκρανία που οδήγησε σε ενεργειακή κρίση;
Και αρκετές πρωτεύουσες της ΕΕ είναι αποφασισμένες αυτή τη φορά να καταστήσουν σαφές στη Φον ντερ Λάιεν ότι τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν, και αυτό ξεκινά με την επιλογή τους για το ποιον θα στείλουν στις Βρυξέλλες.
Πριν η φον ντερ Λάιεν πάρει το πράσινο φως για δεύτερη θητεία στο Στρασβούργο, κάποιες πρωτεύουσες της ΕΕ είχαν ήδη δηλώσει δημόσια ποιον σκοπεύουν να στείλουν στις Βρυξέλλες. Αυτές οι χώρες – η Φινλανδία, η Λετονία, η Ιρλανδία, η Σουηδία, η Σλοβενία και η Σλοβακία – έχουν προτείνει μόνο ένα όνομα.
Και η Φον ντερ Λάιεν φαίνεται πως θα αντιδράσει, ζητώντας να υποβάλλουν περισσότερους υποψήφιους τα κράτη-μέλη και όχι μόνο έναν.
Κάθε χώρα παίρνει μια θέση επιτρόπου, αλλά είναι στην ευχέρεια της φον ντερ Λάιεν να καθορίσει ποιος θα λάβει τα περιζήτητα χαρτοφυλάκια, όπως ο ανταγωνισμός, η βιομηχανική πολιτική, το εμπόριο και η διεύρυνση. Τα χαρτοφυλάκια που αφορούν τη πολυγλωσσία, τον Τύπο ή τη διορατικότητα δεν είναι και τα πιο περιζήτητα. Η φον ντερ Λάιεν επίσης αποφασίζει τι θα είναι αυτά τα χαρτοφυλάκια.
Και αυτή τη φορά θέλει να έχει και έναν επίτροπο άμυνας, καθώς και χαρτοφυλάκια που θα καλύπτουν τη στέγαση και την αλιεία. Και χρειάζεται για αυτά τους κατάλληλους ανθρώπους.
Μετά από πέντε χρόνια διαχείρισης της Επιτροπής, η φον ντερ Λάιεν και η ομάδα της θέλουν να έχουν έμπειρους και «μπαρουτοκαπνισμένους» πολιτικούς. Πολιτικοί στο τέλος της καριέρας τους ή έχοντας «παρελθόν» που δεν θα τους επιτρέψει να επιτελέσουν τα καθήκοντά τους ή να θέσει νέα προβλήματα στην αξιοπιστία της Κομισιόν, η γερμανίδα πολιτικός δεν πρόκειται να τους δεχθεί.
Παράλληλα μέσα στο μυαλό της είναι και η αλλαγή της δομής της Επιτροπής ώστε να είναι απλούστερη, κάνοντας τα σημερινά τρία επίπεδα αποφάσεων (εκτελεστικοί αντιπρόεδροι, αντιπρόεδροι και επίτροποι) σε δύο.
Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία εγγύηση για το τι θα συμβεί τα επόμενα πέντε χρόνια. Όλα είναι πιθανά. Και η Ιστορία μας το έχει αποδείξει περίτρανα και σε ό,τι αφορά την Κομισιόν. Ποιος θα περίμενε άραγε πως η κύπρια Επίτροπος υγείας Στέλλα Κυριακίδη ή η εσθονή Επίτροπος ενέργειας Κάντρι Σίμσον θα παίξουν τόσο σημαντικό ρόλο, μέχρι να ξεσπάσει η πανδημία και ο πόλεμος της Ρωσίας με την Ουκρανία που οδήγησε σε ενεργειακή κρίση;
Έτσι, η φον ντερ Λάιεν θέλει μια ομάδα «προπονημένη» από την αρχή.
Το θέμα είναι όμως πως η μπάλα βρίσκεται στη μεριά του «αντιπάλου» των ισχυρών κρατών-μελών. Και αυτοί θα αποφασίσουν στο τέλος της ημέρας σε ποια κατηγορία θα παίξει η Κομισιόν…
Ζ.Χ.
