Ένας συνταξιούχος μηχανικός της General Motors, ο οποίος είχε αποσυρθεί από την εκλογική αναμέτρηση για την ανάδειξη του υποψηφίου που θα διεκδικήσει την έδρα της 8ης εκλογικής περιφέρειας του Μίσιγκαν στη Βουλή των Αντιπροσώπων, κατάφερε να πετύχει κάτι που μέχρι πρόσφατα θα φάνταζε αδιανόητο.
Ο Τόμας Σμιθ είχε αποσύρει την υποψηφιότητά του σχεδόν έναν μήνα πριν από τις προκριματικές, είχε ταχθεί υπέρ άλλου Ρεπουμπλικανού υποψηφίου και η προεκλογική του εκστρατεία είχε συγκεντρώσει μόλις 1.850 δολάρια σε χορηγίες. Κι όμως, ήταν εκείνος που τελικά επικράτησε με περίπου 50% των ψήφων απέναντι στον εκλεκτό του Ντόναλντ Τραμπ, Αμίρ Χασάν.
Η ανατροπή στο Μίσιγκαν είναι η πρώτη ήττα υποψηφίου που είχε λάβει το προσωπικό χρίσμα του Τραμπ σε εκλογή για το Κογκρέσο φέτος. Παράλληλα, ενισχύει την εικόνα ότι ένα από τα ισχυρότερα πολιτικά όπλα του Αμερικανού προέδρου —η δυνατότητα να καθορίζει τον νικητή των ρεπουμπλικανικών προκριματικών— αρχίζει να εμφανίζει ρωγμές.
Το χρίσμα που δεν αρκεί πλέον
Η περίπτωση του Μίσιγκαν δύσκολα μπορεί να αποδοθεί σε απλή αστοχία. Ο Χασάν είχε συγκεντρώσει περισσότερα από 700.000 δολάρια για την εκστρατεία του, είχε εμφανιστεί μαζί με τον Τραμπ λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές και θεωρούνταν το αδιαμφισβήτητο φαβορί για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών. Αντίθετα, ο Σμιθ είχε σταματήσει κάθε ουσιαστική προεκλογική δραστηριότητα και είχε ήδη δηλώσει ότι αποσύρεται από την κούρσα.
Το αποτέλεσμα δεν ανέτρεψε επομένως μόνο τις προβλέψεις. Ανέτρεψε και μια βασική πολιτική υπόθεση της τελευταίας δεκαετίας. Το ότι η δημόσια στήριξη του Τραμπ αρκεί για να κλείσει σχεδόν αυτομάτως κάθε εσωκομματική αναμέτρηση.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι ο ίδιος ο Σμιθ, αμέσως μετά τη νίκη του, έσπευσε να δηλώσει την πλήρη υποστήριξή του προς τον Αμερικανό πρόεδρο και την ατζέντα του «America First». Δεν ήταν επομένως ένα είδος πολιτικής εξέγερσης της βάσης κατά του Τραμπ. Απλώς οι Ρεπουμπλικανοί ψηφοφόροι αγνόησαν την προσωπική επιλογή του προέδρου χωρίς να απορρίπτουν τον ίδιο.
Οι εξαιρέσεις πληθαίνουν
Το Μίσιγκαν δεν αποτελεί μεμονωμένη εξαίρεση. Η ήττα του Χασάν ήταν η πρώτη που υπέστη υποψήφιος με το προσωπικό χρίσμα του Τραμπ σε προκριματική αναμέτρηση για το Κογκρέσο φέτος, αλλά είχαν ήδη προηγηθεί αντίστοιχες αποτυχίες σε εκλογές για κυβερνήτες πολιτειών.
Τον Ιούνιο, στην Αϊόβα, ο βουλευτής Ράντι Φίνστρα, τον οποίο ο Τραμπ είχε στηρίξει προσωπικά για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών στην αναμέτρηση για τη θέση του κυβερνήτη, ηττήθηκε από τον επιχειρηματία Ζακ Λαν, παρά την παρέμβαση του Λευκού Οίκου τις τελευταίες ημέρες της εκστρατείας.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, στη Τζόρτζια, ακολούθησε μια ακόμη πιο ηχηρή αποτυχία. Ο αντικυβερνήτης της πολιτείας, Μπερτ Τζόουνς, ο οποίος είχε λάβει τόσο την υποστήριξη του Τραμπ όσο και του κυβερνήτη Μπράιαν Κεμπ, ηττήθηκε στις προκριματικές από τον επιχειρηματία Ρικ Τζάκσον. Η συγκεκριμένη ήττα χαρακτηρίστηκε από αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ως η μεγαλύτερη πολιτική αποτυχία των προεδρικών χρισμάτων μέχρι σήμερα στον εκλογικό κύκλο του 2026.
Καμία από αυτές τις αναμετρήσεις δεν αρκεί από μόνη της για να αποδείξει ότι ο Τραμπ χάνει τον έλεγχο του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Μαζί, όμως, αρχίζουν να διαμορφώνουν ένα νέο μοτίβο.
Το brand παραμένει, η εγγύηση εξασθενεί
Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη από όσο υποστηρίζουν τόσο οι υποστηρικτές όσο και οι αντίπαλοι του Αμερικανού προέδρου. Η μεγάλη πλειονότητα των υποψηφίων που λαμβάνουν το χρίσμα του εξακολουθεί να κερδίζει τις προκριματικές εκλογές. Ο Λευκός Οίκος έχει γίνει άλλωστε πιο προσεκτικός στις επιλογές του, παρεμβαίνοντας κυρίως σε αναμετρήσεις όπου οι πιθανότητες επιτυχίας είναι υψηλές και αποφεύγοντας άσκοπες εσωκομματικές συγκρούσεις.
Αυτό που φαίνεται να αλλάζει, όμως, είναι η αντίληψη ότι το όνομα του Τραμπ αρκεί από μόνο του για να επιβάλει έναν υποψήφιο στις τοπικές κομματικές οργανώσεις. Σε αρκετές πολιτείες, οι ψηφοφόροι δείχνουν πλέον μεγαλύτερη διάθεση να αξιολογήσουν τους ίδιους τους υποψηφίους, την τοπική τους απήχηση και την προσωπική τους διαδρομή, αντί να αντιμετωπίζουν το προεδρικό χρίσμα ως καθοριστικό κριτήριο επιλογής.
Με άλλα λόγια, ο Τραμπ εξακολουθεί να αποτελεί το ισχυρότερο πολιτικό «brand name» του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Εκείνο που αρχίζει να αμφισβητείται είναι η μεταβίβαση αυτής της ισχύος σε κάθε υποψήφιο που επιλέγει ο ίδιος.
Ένα μήνυμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι ΗΠΑ οδεύουν προς τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Μέχρι σήμερα, το προσωπικό χρίσμα του Τραμπ λειτουργούσε όχι μόνο ως εκλογικό πλεονέκτημα αλλά και ως μηχανισμός κομματικής πειθαρχίας. Οι τοπικές οργανώσεις απέφευγαν να αμφισβητήσουν τις επιλογές του και οι περισσότεροι εσωκομματικοί αντίπαλοι προτιμούσαν να αποσυρθούν παρά να συγκρουστούν μαζί του.
Οι πρόσφατες προκριματικές δείχνουν ότι αυτή η δυναμική αρχίζει να γίνεται λιγότερο απόλυτη. Όχι επειδή ο Τραμπ παύει να κυριαρχεί στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, αλλά επειδή οι Ρεπουμπλικανοί ψηφοφόροι φαίνεται να αισθάνονται περισσότερο ελεύθεροι να διαφοροποιηθούν από τις προσωπικές του επιλογές όταν κρίνουν ότι οι τοπικές συνθήκες το επιβάλλουν.
Για σχεδόν μία δεκαετία, η δημόσια στήριξη του Ντόναλντ Τραμπ αποτελούσε ίσως το ισχυρότερο πολιτικό κεφάλαιο στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Οι τελευταίες προκριματικές δεν δείχνουν ότι το κεφάλαιο αυτό έχει εξαντληθεί.. Δείχνουν, όμως, ότι δεν μεταβιβάζεται πλέον αυτομάτως σε κάθε υποψήφιο που ο Αμερικανός πρόεδρος επιλέγει να στηρίξει. Και αυτό είναι μια ουσιαστική διαφορά, ιδιαίτερα σε μια εκλογική χρονιά όπου οι τοπικές αναμετρήσεις θα κρίνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου.
